thumb thumb Edukacja domowa – nauczanie dzieci oraz młodzieży przez ich rodziców lub guwernerów, odbywające się w miejscu zamieszkania poza systemem szkolnym (w Polsce związanym z Ministerstwem Edukacji i Nauki)Art. 37 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ().. Edukacja domowa, jako niesformalizowany biurokratycznie rodzaj opieki i indywidualnego wychowania dziecka w gronie rodzinnym, od wieków odbywa się przez całe życie człowieka jako istoty społecznejAronson E., (2011): Człowiek istota społeczna, PWN, Warszawa, ..

Historia Wiedza rodzinna była i jest przekazywana tradycyjnie i obyczajowo od pokoleń w grupie rodzinnej, która to stanowi dziecku podstawę opieki i wychowania oraz prowadzi je poprzez edukację ku dorosłościKantorowski J., (2003) Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, ..

Edukacja domowa stała się popularna w krajach anglosaskich (Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania, Australia). Prowadzone w tych krajach badania wykazują, że dzieci uczone w domu przez rodziców osiągają lepsze wyniki w nauce niż ich rówieśnicy uczęszczający do szkół zbiorowych. Kierunek pedagogiki rodzinnej otwierający nowe możliwości edukacyjne to edukacja multimedialna w grupie rodzinnej.

Edukacja domowa w Polsce Domowe nauczanie w Polsce jest możliwe po zmianie systemu politycznego od 1991 roku. Prawo oświatowe pozwala na uczenie dziecka w domu, za zgodą dyrektora szkoły, do której zapisane jest dzieckoArt. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ().. Ustawa dopuściła – w formalnym i prawnym znaczeniu – uczenie się dzieci poza instytucjonalnym środowiskiem szkoły, a najczęściej w domu rodzinnym, w warunkach zorganizowanych przez samych rodziców. Rodzice i opiekunowie prawni mogą podejmować decyzje co do celu, jakości kształcenia zgodnym z tradycją (rodzinną, regionalną RP) mając na względzie potrzeby rynku zatrudnienia w dobie globalizacjiZakrzewska M., (2015), Powołanie wychowawcze ojca w rodzinach prowadzących edukację domową, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam", Warszawa, . Uczeń ma obowiązek zdania egzaminów klasyfikacyjnych po każdym roku naukiArt. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ().. Edukacja domowa w polskiej rodzinie jest chętniej podejmowana przez rodziców z wyższym wykształceniem i przygotowaniem pedagogicznym, o konserwatywnym światopoglądzieZakrzewski P.M.,(2015), Małżeńsko-rodzinne powołanie kobiety w kontekście edukacji domowej, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam" Warszawa, ()..

W Polsce uczniowie korzystający z edukacji domowej są zapisani do wybranej przez rodzinę szkoły stacjonarnej (publicznej lub niepublicznej), od 2021 roku nie obowiązuje rejonizacja. Rodziny decydujące się na edukację domową często wybierają placówki, które mają już doświadczenie z tą formą nauki. Takie szkoły potocznie nazywa się szkołami przyjaznymi edukacji domowej lub szkołami parasolowymi.

Dodatkowo, co roku muszą przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych ze wszystkich przedmiotów, w formie ustnej oraz pisemnejZakrzewscy M. i P., (2009), Edukacja domowa w Polsce. Teoria i praktyka, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam", Warszawa, .. Wyjątek stanowią uczniowie z orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności intelektualnej - nie przystępują oni do egzaminów klasyfikacyjnych.

Liczba uczniów edukowanych w domu Według danych statystycznych Ministerstwa Edukacji Narodowej z września 2017 liczba dzieci w edukacji domowej w Polsce w tymże roku wynosiła 13 955, co stanowi 26% wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Z tego 86% (12 025) to uczniowie szkół podstawowych, 6,5% uczniowie gimnazjum (907), a 4% uczniowie liceum (566). Dzieci objęte edukacją domową stanowiły 0,3% wszystkich uczących się w szkołach.

Edukacja domowa zyskała na popularności po 2020 roku, kiedy to nastąpił gwałtowny wzrost w liczbie uczniów wybierających tą formę nauki. Aktualnie można mówić już jednak o stabilizacji i końcu "boomu".

W styczniu 2026 roku liczba uczniów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą wynosiła 63 307, z tego 6 534 uczniów posiadało orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Statystyki krajów, w których nauczanie domowe odbywa się dłużej niż w Polsce (np. Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada), wskazują, że liczba dzieci edukowanych w domu nie przekracza 2% populacji dzieci szkolnych ().

Edukacja domowa za granicą Edukacja domowa jest jednym z rozwiązań oświaty polonijnej proponowanych Polakom na emigracji. Aktualnie nie jest ona ograniczona ze względu na rejonizację wojewódzką, zniesioną w 2021 roku.

Formalności związane z edukacją domową Na edukację domową może przejść każdy uczeń w wieku od 6 do 18 lat. Rodzic lub prawny opiekun, aby móc zmienić system nauki dziecka na edukację domową, musi podjąć następujące kroki:

Wypełnić: wniosek o zezwolenie na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, oświadczenie o zapewnieniu warunków umożliwiających realizację podstawy programowej, zobowiązanie rodziców do przystępowania dziecka do egzaminów klasyfikacyjnych. Dostarczyć ww. dokumenty do dyrektora aktualnej lub nowej, wybranej szkoły (przyjaznej edukacji domowej). Otrzymać od dyrektora placówki oświatowej pisemną decyzję ze zgodą na edukację domową dziecka (decyzja administracyjna wystawiana jest do 30 dni od złożenia dokumentów).

Literatura Budajczak M., (2004), Edukacja domowa, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, . Giercarz-Borkowska M., (2019), Edukacja domowa jako alternatywa edukacyjna dla dzieci zdolnych, Wydawnictwo TeksTy, Wrocław, . Giercarz-Borkowska M., (2022), Edukacja domowa od tradycji ku współczesności, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, Gribble D., (2005), Edukacja w wolności. W poszukiwaniu idealnego systemu kształcenia, Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków Haug G., (2003), Agresja w przedszkolu, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce Janke A., W., (2004), Pedagogika rodziny na progu XXI wieku, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń, i Kantorowski J., (2003), Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, Levine M., (2004), Jak nie tracić głowy w szkole. O zdolności do nauki i zaburzeniach uczenia się, Media Rodzina, Poznań Zakrzewscy M. i P., (red.), (2013), Edukacja domowa. Praktyka i teoria, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, Warszawa,

Zobacz też Unschooling

Przypisy