Węsiory, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Wãsorë01.10.2008 r., Uchwała Rady Gminy Sulęczyno Nr XIV/122/2008. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/39-19, (niem. Wensiorri) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sulęczyno. Leży na Pojezierzu Kaszubskim, przy drodze wojewódzkiej nr 228.
W skład sołectwa Węsiory wchodzą także Borowiec i Czarlino. W 2048 sołectwo liczyło 949 mieszkańców.
+Integralne części wsi Węsiory SIMC Nazwa Rodzaj0174898 Borowiec część wsi (do 2023 r.)0174906 Czarlino część wsi (do 2023 r.)0174912 Szkudłowo część wsi0174929 Szymanowo część wsi0174935 Węsierska Huta część wsi0174941 Wygoda część wsi0174958 Zarębiska część wsi0174964 Żmudowo część wsi
Wieś szlachecka położona była w II połowie XVI wieku w powiecie mirachowskim województwa pomorskiegoPrusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Wieś znajduje się na turystycznym Szlaku Kamiennych Kręgów.
W pobliżu wsi zachowało się cmentarzysko Gotów z I-III wieku. Zachowały się trzy kamienne kręgi i część czwartego oraz 20 kurhanów. Średnica największego kręgu wynosi 26 metrów i ułożona jest z kamieni o wysokości ok. 1,5 m. Pośrodku niektórych znajdują się kamienne stele. Groby ciałopalne lub szkieletowe znajdują się w różnych miejscach w obrębie kręgów. Kurhany mają koliste podstawy o średnicy od 4 do 16 metrów i niekiedy również stele kamienne na szczycie.
O badaniach archeologicznych prowadzonych na cmentarzysku opowiada powieść dla młodzieży Skarb Atanaryka (1960) Zbigniewa NienackiegoZbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i skarb Atanaryka, Wydawnictwo Edipresse-Kolekcje, Warszawa 2016 ..
Nazwa miejscowości i nazwisko z nią związane Nazwa miejscowości wywodzi się od dawnego przezwiska Węsior czy Węsiora, które związane jest z rzeczownikiem wąs. Nazwa ta należy do tzw. nazw rodowych, tzn. takich, które pierwotnie oznaczały ludzi, a następnie przeszły na miejsca przez tych ludzi zamieszkałeBreza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.252. Niemiecką nazwę miejscowości z czasów pruskich Wensiorri hitlerowcy zastąpili w latach II wojny światowej mniej słowiańską w brzmieniu: WensernGermanizacja nazw miejscowości w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie 1939-1945. Wybór źródeł. Wstęp i opracowanie Mateusz Kubicki. Wydawnictwo IPN. Gdańsk-Warszawa 2012. s.63.
Węsiory jako stara wieś szlachecka dała początek nazwisku Węsierski. Wg danych z 2014 r. nosiło je w Polsce 1.884 osób, z czego aż 1.403 w woj. pomorskim, z wyraźną koncentracją w środkowokaszubskich powiatach: kartuskim (340 osób), kościerskim (206), bytowskim (153) i Gdańsku (126).
Historia miejscowości Na podstawie przywileju Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego z roku 1360 Winricha von Kniprode, Węsiory stały się dobrami rycerskimi. Na przestrzeni lat następował podział tych dóbr. W roku 1869 we wsi było 10 działów szlacheckich, 24 zagród gburskich i 10 zagrodników, funkcjonowała szkoła katolicka. Obszar wsi wynosił 2.434 ha.
Na koniec 1892 r wieś z przyległościami liczyła 648 mieszkańców, 640 Kaszubów, 6 Żydów i 2 Niemców. Do roku 1910 r. nastąpił wzrost liczby mieszkańców do 865 osób. W tej liczbie było 851 Kaszubów, 12 Niemców i 2 Polaków.
W roku 1913 we wsi funkcjonowała karczma Wilhelma von Ganskiego, było 2 znaczących posiadaczy ziemskich: L. von Glownewski i Knopp. Były 2 sklepy kolonialno-spożywcze, jeden w karczmie, właścicielem drugiego był Leopold Gostkowski. Było też 2 kowali: von Gostkowski i K. Glownewski. Funkcjonował zegarmistrz Hildebrandt, mistrz murarski Michael Warkowski; szklarz Fritz Hildebrandt. 3 osoby zajmowały się handlem bydłem i końmi: kowal von Gostkowski, Labanski i Pallasz.
Zobacz też Węsiory (cmentarzysko)
Przypisy Raport o stanie gminy Sulęczyno w 2025. Liczba mieszkańców sołectw w dn. 31.12.2024 s. 11 Strona gminy, sołectwo Węsiory Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne
Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie pomorskim Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo pomorskie)