Trzetrzewina

Trzetrzewina – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Trzetrzewina, po jej zniesieniu w gromadzie Chełmiec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Według stanu na 2021 rok wieś liczyła 1824 mieszkańców.

Wieś królewska starostwa sądeckiego w powiecie sądeckim województwa krakowskiego w końcu XVI wiekuWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94..

Położenie Wieś leży we wschodniej części Beskidu Wyspowego, przy drodze krajowej nr 28. Przez wieś płynie potok Niskówka, który wpada do rzeki Dunajec. We wsi znajduje się szkoła podstawowa i kościół parafialny.

Części wsi +Integralne części wsi Trzetrzewina SIMC Nazwa Rodzaj 0421173 Dół część wsi0421180 Koło Dworu część wsi0421196 Koło Gościńca część wsi0421279 Łysa Góra przysiółek0421204 Na Bałdonicach część wsi0421210 Niwy część wsi 0421227 Słociny część wsi0421233 Sołtystwo część wsi0421240 Wydarta część wsi 0421262 Zadziele przysiółek0421256 Zadziele Klęczańskie część wsi

Historia Trzetrzewina została założona w listopadzie 1353 przez Kazimierza Wielkiego. Powstała na zrębie królewskiego lasu Cietrzewina nad rzeką Niskówką, który swą nazwę zawdzięczał gnieżdżącym się tutaj cietrzewiom. Pierwszymi osadnikami byli bracia Domasław i Piotr. Każdy z osadników otrzymał na własność 35 morgów ziemi oraz prawo do wypasania bydła na wspólnym pastwisku zwanym Skotnica.

„W imię Boże, My Kazimierz z Bożej łaski, Król Polski, podajemy do publicznej wiadomości wszystkim obecnym i przyszłym, którzy to pismo oglądać będą, że mając gorące pragnienie, aby ziemie naszego Królestwa przyniosły lepsze i bogatsze plony, oddajemy i potwierdzamy w wieczystą posiadłość Domosławowi i Piotrowi rodzonym braciom i ich prawym następcom Nasz las zwany powszechnie Cietrzewina na wyrąb drzewa, potrzebnego do zbudowania 25 osiedli. W tej wiosce oddajemy Domosławowi i Piotrowi i ich prawym następcom sołectwo z dwoma wolnymi osiedlami (...) i młyn, który może być założony na rzece Niskówce, podobnie jak i samą wieś, którą zbudują z obydwu stron rzeki. Wieś ma być założona na prawie niemieckim. Przywilej spisano i nadano w Nowym Sączu w oktawę św. Marcina (19 XI) chwalebnego biskupa w roku tysiąc trzysta pięćdziesiątym trzecim w obecności świadków” – oto fragment przetłumaczonego z łaciny wierzytelnego odpisu dokumentu lokacyjnego wsi Trzetrzewiny, sporządzonego przez notariusza w Nowym Sączu w 1611 i znajdującego się z Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie. Tam też znajduje się oryginalny dokument wystawiony przez Stefana Batorego 30 sierpnia 1585 w Niepołomicach, na mocy którego sołtys Trzetrzewiny, Zygmunt Mazur, otrzymał łan ziemi wolny od wszelkich ciężarów za to, że podczas moskiewskiej wyprawy wybitnie się odznaczył. Szczęsny Morawski pisze, że w 1655 siedzi na sołectwie w Trzetrzewinie Jędrzej Sędzimir „dorodny, gadatliwy i zawołany jeździec. Walczył w wojskach Jana Kazimierza koło Bochni i Żywca, gdzie został ranny. Za przykładem sołtysa i chłopi trzetrzewińscy wzięli udział w wyzwalaniu ziemi sądeckiej z zalewu szwedzkiego”. 1 września 1887 otwarto we wsi Szkołę Ludową.

Z Trzetrzewiny pochodził generał brygady Michał Gałązka, legionista, bohater wojny bolszewickiej, dowódca artylerii Armii „Modlin” we wrześniu 1939 i 5 Kresowej DP w Iraku, który od kilku lat patronuje miejscowej szkole podstawowej. W lasach trzetrzewińskich Niemcy dokonywali egzekucji sądeckich patriotów, zaś w Biegonicach rozstrzelano w lipcu 1941 ks. Józefa Bardla, proboszcza Trzetrzewiny. W 1911 ks. prałat Roman Mazur wybudował kościół pw. MB Pocieszenia.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia Na podstawie artykułu Henryka Szewczyka (Gazeta Krakowska, 22 września 2000).

* Kategoria:Wsie w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Wsie starostwa sądeckiego Kategoria:Wsie w powiecie nowosądeckim