thumb|240px|TP Bus – autobus komunikacji gminnej|alt=Autobus komunikacji gminnej. Pomalowany w poziome pasy o kolorach: zielonym, żółtym i pomarańczowym. Na dole zdjęcia trawa. W tle bilbord. Tarnowo Podgórne – wieś sołecka w zachodniej Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy Tarnowo Podgórne. Miejscowość leży przy drodze krajowej nr 92, zaliczana jest do aglomeracji poznańskiej.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Wymieniona po raz pierwszy w dokumencie zapisanym po łacinie z 1257 pod staropolską nazwą „Tarnovo”, 1293 „Tarnouo, Tarnovo”, 1383 „Tarnowo, Tarnow”, 1425 „Tharnowo”, 1427 „Tharnowa”. W języku niemieckim Schlehenhttps://m.fotopolska.eu/zdjecia/m14044,Tarnowo_Podgorne.html?zakres=3&zdjeciaOd=1900&zdjeciaDo=1917.

Nazwa „Tarnowo Podgórne” nawiązuje do widocznego w terenie wzniesienia o wysokości 103,7 metrów n. p. m. koło biorącej od niego nazwę wsi Góra. Jest ona późna i nie była znana w średniowieczu kiedy to nazywano ją po prostu „Tarnowo”.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością książęcą, rycerską należącą do lokalnej szlachty polskiej z rodu Zarębów, a później kościelną, własnością biskupstwa poznańskiego. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W XIV wieku miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. Od 1288 znajdowała się w parafii Lusowo, 1383 była siedzibą własnej parafii. W 1510 znajdowała się w dekanacie Oborniki.

W 1257 książę wielkopolski Bolesław Pobożny obdarzył immunitetem wsie Tarnowo Podgórne (wówczas Tarnowo), Łęgowo, Zrazim, Czeszewo i Brzostkowo komesa Janka syna Olbrachta z rodu Zarembów. Bolesław Poboży przebywał wówczas w okolicy m.in. trzymał do chrztu syna Janka Zaremby Sędziwoja z Jarocina. W 1293 książę wielkopolski Przemysł II potwierdził, że Filip archidiakon gnieźnieński, Sędziwój podkomorzy kaliski, Mikołaj wojewoda tczewski i Michał podczaszy kaliski, synowie Janka, nadali biskupstwu poznańskiemu dwie wsie Tarnowo, z których jedna należała do ich ojca Janka, a druga do ich stryja Arkembolda Zaremby.

Dokument Z 15 lipca 1288 opisuje parafię w Lusowie: „ ...przyznajemy kościołowi w Lusowie te wsie do parafii: Lusowo, Lusówko, Tarnowo i drugie Tarnowo, Kobylniki, Sady, Swadzim i Sierosław, a z innych wsi dziesięciny: z Rumianka, Piątkowa (obecnie część miasta Poznań) Sobiesiernia, Brzeźna...”. Zawarty został w II tomie Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski.

W XIV wieku miejscowość była wsią biskupstwa poznańskiego. W 1360 Jan z Lutogniewa biskup poznański nadał Janowi Grance z Mrowina sołectwo we wsi Tarnowo założone na prawie magdeburskim. W 1402 sołtys tarnowski toczył proces sądowy z Sędziwojem Gołanieckim. W 1402 Piotr (Pietrasz) sołtys tarnowski toczył procesy z Wierzbiętą Gołanieckim dziedzicem w Jankowicach o trzy konie, o dęby oraz rzeczy zajęte Piotrowi w gaju. W 1478 biskup poznański Andrzej Bniński nadał szlachcicowi Wierzchaczewskiemu sołectwo w Tarnowie zgodnie z zasadami opisanymi w przywileju lokacyjnym.

W 1493 odnotowany został pracownik Marcin Stary, który był sołtysem tarnowskim. W 1509 odnotowano, że sołtys miał we wsi 3 łany. W 1526 odnotowano Jana sołtysa wsi, Łukasza ławnika, 4 łany sołeckie, wolny łan sołecki, przywilej sołecki, a w 1563 4 łany sołeckie.

W 1526 miała miejsce wizytacja prebendy kanonickiej fundi „Tarnowo” zarządzanej przez kanonika Stanisława Mielżyńskiego dzięki czemu zachował się XVI wieczny opis stanu wsi. Zadnotowano wówczas relację ławnika Łukasza i sołtysa Jana, którzy zaprzysięgli, że we wsi Tarnowo jest 21 łanów osiadłych, włącznie z wolnym łanem sołeckim. Z każdego łanu płacono kanonikowi po jednej ćwiertni żyta, pszenicy i owsa oraz 3 grosze. We wsi były łany opuszczone. Jeden łan zwany Woskowski oraz pół łana Runtorowskiego były złączone z miejscowym folwarkem biskupim i uprawiane były dla dworu. Kanonik nic z nich nie dostawał. Z pozostałych 7 łanów opustoszałych uprawianych przez kmieci w zamian za czynsz taki sam, jak z łanów osiadłych. Wspomniano, że ostatnio odszedł kmieć Grzegorz, zostawiając jeden łan dobrze obsiany. We wsi było trzech sołtysów, którzy mieli 4 łany, z których nie płacono kanonikowi czynszu ani małdratu czyli dziesięciny z powodu służby na rzecz biskupa, na co specjalny przywilej mieli kmiecie. Natomiast kmiecie Wojciech Kokoszka, Wojciech Wawrzynek, Wojciech Matysek, Jakub Skórka, Wit Okroj, Piotr Kasala byli ekskomunikowani z powodu niepłacenia małdratów czyli dziesięcin. Z nich Kokoszka, Matysek i Okroj nie mieli już łanów, lecz siedzieli na samych zagrodach (łac. „edificia”) jako zagrodnicy, co w ocenie kanonika dawało nadzieję, że jednak zapłacą. Wojciecha Wawrzynkę oraz Jakuba Skórkę podejrzewano o zamiar ucieczki i nie sądzono aby kiedykolwiek zapłacili zaległości.

Wieś wspominały XVI wieczne zapisy podatkowe. W 1423 w Tarnowie było 30 łanów. W 1478 Góra i Tarnowo wymienione zostały wśród wsi zalegających z podatkami królewskimi. W 1508 miejscowość zapłaciła wiardunki wojenne od 20 łanów, a od 3 karczm po 6 gr. W 1509 miała miejsce pobór od 19 łanów, dwóch łanów sołeckich, 3 karczm po 3 grosze. W 1521 w Tarnowie było 30 łanów, z czego tylko 1,5 łana nie było uprawiane. W 1526 we wsi odnotowano 21 łanów osiadłych i 9 łanów opuszczonych. W 1535 pobrano podatki od 2 łanów opustoszałych. W 1563 pobór od 16 łanów osiadłych, 4 łanów sołeckich, dwóch karczm, kowala, krawca. W 1580 miał miejsce pobór z Tarnowa wsi biskupa poznańskiego od 12 łanów, 3 zagrodników, 11 komorników, 3 rzemieślników, 3/8 łana roli karczmarskiej oraz od palenia gorzałki .

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1946–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Architektura Zabytki kościół pw. Wszystkich Świętych wybudowany w 1464 roku, przebudowany w XVIII wieku, gotycki; kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1901 roku, najpierw ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki (filialny); piwnice domu celnego z 1. połowy XIX wieku.

Demografia W 2018 r. Tarnowo Podgórne liczyło 5778 mieszkańców, stanowiąc jedną z największych wsi w województwie wielkopolskim. Mimo tego miejscowość ta nie jest największą jednostką osadniczą gminy. Położone przy granicy z Poznaniem – Przeźmierowo – w tym samym czasie zamieszkiwało 6538 osób. Powierzchnia sołectwa obejmuje 16,42 km², co daje gęstość zaludnienia rzędu 267,78 osób/km²Urząd Gminy Tarnowo Podgórne, Gmina Tarnowo Podgórne − Raport 2007−2010, październik 2010, https://web.archive.org/web/20140112121657/http://www.tarnowo-podgorne.pl/download/raport_www.pdf.

Wspólnoty wyznaniowe thumb|240px|Kościół Wszystkich Świętych Kościół greckokatolicki: placówka duszpasterska w Tarnowie Podgórnym, nabożeństwa prowadzone są w kościele rzymskokatolickim Wszystkich Świętych Kościół rzymskokatolicki: parafia Wszystkich Świętych

Sport

thumb|240px|Tarnowskie Termy Obecnie najbardziej znanym zespołem sportowym wywodzącym się z Tarnowa Podgórnego jest drużyna kolarska GKS Tarnovia Tarnowo Podgórne, której zawodnicy w 2010 roku wywalczyli 7 medali na Mistrzostwach Polski w tym 2 złote. Od 2012 roku w Tarnowie Podgórnym organizowany jest „Bieg Lwa” na dystansie półmaratońskim.

W miejscowości znajduje się wiele nowoczesnych obiektów sportowych, takich jak : stadion piłkarski GKS Tarnovia (ok. 500 miejsc siedzących), hala sportowa z trybunami, kręgielnia klasyczna, boisko piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią, aquapark Tarnowskie Termy kompleks mniejszych boisk tartanowych wraz z kortami tenisowymi, pierwsze w województwie wielkopolskim pełnowymiarowe kryte lodowisko. pole golfowe w Rumianku sztuczne jezioro z parkiem

Ludzie związani z Tarnowem Podgórnym

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Tarnowo Podgórne w katalogu Open Directory Project