Odporność swoista (układ swoistej odpowiedzi immunologicznej, oporność nabyta) – typ odporności immunologicznej oparty na precyzyjnym rozpoznawaniu antygenów przez wyspecjalizowane komórki układu odpornościowego – limfocyty T i limfocyty B.
W przeciwieństwie do odporności nieswoistej, mechanizmy swoiste wymagają czasu na aktywację, lecz zapewniają wysoką skuteczność i trwałość odpowiedzi, w tym rozwój pamięci immunologicznej. Proces jest swoisty, czyli działa na konkretny czynnik patogenny.
Klasyfikacja Odporność swoista dzieli się w zależności od czasu działania, czyli na bierną (czasową) i czynną (trwałą). Każdą z nich można nabyć na dwa sposoby: naturalny i sztuczny. BiernaCzynnaNaturalnaprzeciwciała z mleka matkiprzechorowanie choroby (np. Ospa prawdziwa)Sztucznasurowicaszczepienie ochronne Mechanizmy odpowiedzi swoistej (nabytej): odporność komórkowa – warunkowana przez komórki (limfocyty T), polegająca na bezpośrednim atakowaniu patogenów przez limfocyty; odporność humoralna – warunkowana przez przeciwciała, polegająca na wytwarzaniu przez limfocyty przeciwciał, których zadaniem jest niszczenie komórek patogennych.
Mechanizmy Odporność swoista dzieli się na dwa główne typy:
Humoralną, zależną od przeciwciał produkowanych przez limfocyty B, Komórkową, zależną od działania limfocytów T, zwłaszcza cytotoksycznych (Tc) i pomocniczych (Th).
Limfocyty T rozpoznają antygeny prezentowane przez komórki APC (np. makrofagi, komórki dendrytyczne) w kontekście cząsteczek MHC. Limfocyty Th (CD4+) aktywują inne komórki układu odpornościowego, a limfocyty Tc (CD8+) niszczą komórki zakażone lub nowotworowe.
Wytwarzanie Limfocyty T pochodzą z komórek macierzystych szpiku kostnego. W drodze do tkanki limfatycznej dojrzewają w grasicy. Tam dochodzi do różnicowania się limfocytów, stają się one immunologicznie kompetentne – zdolne do odpowiedzi immunologicznej. Reagują one na specyficzne antygeny na powierzchni komórek zaatakowanych przez patogeny.
Rozróżnia się trzy główne klasy limfocytów T: cytotoksyczne – rozpoznają i niszczą komórki z obcym antygenem; pomocnicze – uwalniają związki aktywujące odpowiedź immunologiczną lub ją wzmacniającą; supresyjne – hamują odpowiedź immunologiczną, uwalniają cytokiny hamujące aktywność innych limfocytów T i B.
Limfocyty B dojrzewają u ptaków w bursie Fabrycjusza (stąd nazwa), u ssaków – w szpiku kostnym. Limfocyt B po rozpoznaniu antygenu dzieli się – powstaje populacja komórek plazmatycznych, które produkują przeciwciała. Limfocyty B mają silnie rozwinięte ER, co pozwala im na produkcję znacznych ilości białek (immunoglobulin).
Przeciwciała Przeciwciała (immunoglobuliny) to białka produkowane przez komórki plazmatyczne, powstałe z aktywowanych limfocytów B. Wyróżnia się pięć głównych klas: IgA, IgD, IgE, IgG i IgM, z których każda pełni odrębną funkcję w odpowiedzi immunologicznej.
Zobacz też układ odpornościowy odpowiedź odpornościowa nieswoista
Bibliografia
Przypisy
Kategoria:Immunologia