thumb|200px|Trawertyn thumb|200px|Pomnik lwa wykonany z trawertynu na placu Tamy w Amsterdamie"Renovations on Dam Square monument start today" 16.05.2022 https://nltimes.nl/2022/05/16/renovations-dam-square-monument-start-today thumb|200px|Trawertynowe ściany z mozaikami ceramicznymi w stylu op-art autorstwa Wojciecha Fangora na dworcu kolejowym Warszawa Śródmieście (1963)Tomasz Urzykowski "Twist na peronie." Gazeta Wyborcza 31.12.2023 Trawertyn (martwica wapienna, źródleniecMichał Arct, M. Arcta Słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa 1916., tuf wapiennySłownik Pojęć Geograficznych. Red. A. Kostrzewski ) – porowata skała osadowa składająca się głównie z kalcytu i aragonitu. Odmiana martwicy wapiennej.
Koloru zwykle białego, często z żółtymi lub czerwonymi uwarstwieniami. Wyglądem zbliżony do marmuru, ale bardziej porowaty i wykazujący większą miękkość. W martwicach często występują szczątki roślin i zwierząt. Przyczyną powstawania jest ubytek dwutlenku węgla z roztworu, co następuje najczęściej na skutek spadku ciśnienia związanego z wypływem wód podziemnych na powierzchnię, asymilacji przez rośliny lub dyfuzji do atmosfery wynikającej z intensywnego ruchu wody. Ubytek dwutlenku węgla powoduje wytrącenie się węglanu wapnia:
Zastosowanie Nazywany alabastrem egipskim, był używany już w starożytnym Egipcie do wyrobu posągów i waz. W wielu miejscach, w których występował powszechnie, stosowany był (ze względu na łatwość obróbki) jako podstawowy materiał budowlany. Obecnie jest używany w budownictwie jako materiał ozdobny.
Z trawertynu wykonana została m.in. fasada bazyliki św. Piotra na Watykanie, budowniczy wykorzystali budulec pochodzący z Tivoli.
Występowanie Występuje prawie na całym świecie, wszędzie tam, gdzie istnieje podłoże wapienne i odpowiednie źródła. W Stanach Zjednoczonych utwory trawertynowe znane są np. z Parku Narodowego Yellowstone. Podobne utwory znajdują się w Afganistanie (Band-e Amir), w Chinach w dolinie Huanglong, w Semuc Champey w Gwatemali czy w Pamukkale w Turcji. W Europie, w Chorwacji trawertyny budują 16 wielkich, naturalnych stopni tworzących Jeziora Plitwickie. Liczne utwory trawertynowe znajdziemy we Francji, Włoszech czy na Słowacji.
W Polsce najstarsze trawertyny występują w okolicach Krzeszowic (górnokarbońska martwica karniowicka), młodsze trawertyny z okresu jury wydobywane są w rejonie DziałoszynaSurowce węglanowe jury górnej na obszarze krakowsko-wieluńskim i ich znaczenie przemysłowe. Z. Gajewski, Kwartalnik Geologiczny, t. 23, nr 2, 1979, Warszawa, natomiast najmłodsze trawertyny neogeńskie znajdują się w okolicy Krakowa, w Tatrach i na Podhalu.
Przypisy
Kategoria:Skały chemogeniczne Kategoria:Surowce mineralne Kategoria:Materiały budowlane