Wielościan półforemny, wielościan archimedesowy – wielościan spełniający trzy warunki: jego ściany są foremne; w każdym wierzchołku zbiega się jednakowa liczba ścian; istnieje izometria przekształcająca każdy wierzchołek na każdy inny (warunek wierzchołkowej tranzytywności).
Jest to uogólnienie wielościanów foremnych (brył platońskich) – wielościany archimedesowe nie mają warunku przystawania ścian. Czasem definiuje się je wężej, wykluczając z nich bryły platońskie.
Istnieje 13 wielościanów półforemnych (15 jeśli liczyć odbicia lustrzane dwóch spośród nich) oraz dwie nieskończone serie.
Nazwa pochodzi od imienia Archimedesa z Syrakuz.
Nieskończone serie graniastosłupy archimedesowe antygraniastosłupy
Pozostałe wielościany półforemne Nazwa(Konfiguracja wektorowa) Grafika przejrzysta Grafika nieprzejrzysta SiatkaŚciany Krawędzie Wierzchołki Grupa symetryczna Czworościan ścięty(3.6.6) 60px|Czworościan ścięty 80px 80px 8 4 trójkąty4 sześciokąty 18 12 Td Sześcio-ośmiościan(3.4.3.4) 60px|Sześcio-ośmiościan 80px 80px 14 8 trójkątów6 kwadratów 24 12 Oh Sześcian ścięty(3.8.8) 60px|Sześcian ścięty 80px 80px 14 8 trójkątów6 ośmiokątów 36 24 Oh Ośmiościan ścięty(4.6.6) 60px|Ośmiościan ścięty 80px 80px 14 6 kwadratów8 sześciokątów 36 24 Oh Sześcio-ośmiościan rombowy mały(3.4.4.4) 60px|Sześcio-ośmiościan rombowy mały 80px 80px 26 8 trójkątów18 kwadratów 48 24 Oh Sześcio-ośmiościan rombowy wielki(4.6.8) 60px|Sześcio-ośmiościan rombowy wielki 80px 80px 26 12 kwadratów8 sześciokątów6 ośmiokątów 72 48 Oh Sześcio-ośmiościan przycięty(3.3.3.3.4) 60px|Sześcian przycięty60px|Snub hexahedron (Cw) 80px 80px 38 32 trójkąty6 kwadratów 60 24 O Dwudziesto-dwunastościan(3.5.3.5) 60px|Icosidodecahedron 80px80px 80px 32 20 trójkątów12 pięciokątów 60 30 Ih Dwunastościan ścięty(3.10.10) 60px|Dwunastościan ścięty 80px 80px 32 20 trójkątów12 dziesięciokątów 90 60 Ih Dwudziestościan ścięty(5.6.6) 60px|Dwudziestościan ścięty 90px 90px 32 12 pięciokątów20 sześciokątów 90 60 Ih Dwudziesto-dwunastościan rombowy mały(3.4.5.4) 60px|Dwunasto-dwudziestościan rombowy mały 80px 80px 62 20 trójkątów30 kwadratów12 pięciokątów 120 60 Ih Dwudziesto-dwunastościan rombowy wielki(4.6.10) 60px|Dwunasto-dwudziestościan rombowy wielki 80px 80px 62 30 kwadratów20 sześciokątów12 dziesięciokątów 180 120 Ih Dwudziesto-dwunastościan przycięty(3.3.3.3.5) 60px|Dwunastościan przycięty60px 80px 80px 92 80 trójkątów12 pięciokątów 150 60 I
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Małgorzata Kantor-Szcześniak, Bryły archimedesowe, Zintegrowana Platforma Edukacyjna, zpe.gov.pl [dostęp 2024-05-20]. [dostęp 2023-06-18].