thumb|Oryginalna okładka książki O wojnie z 1832 roku thumb|Grób Carla von Clausewitza w Burgu Carl Phillip Gottlieb von Clausewitz (ur. 1 czerwca 1780 w Burgu, zm. 16 listopada 1831 we Wrocławiu) – pruski teoretyk wojny, generał i pisarz. Jego najważniejszym dziełem jest wydany pośmiertnie traktat O wojnie.
Życiorys Urodził się 1 czerwca 1780 w Burgu w Królestwie Prus. W 1792 wstąpił do armii pruskiej (34 Regiment Piechoty). W latach 1793–1794 walczył w wojnie z Francją. W 1795 stacjonował w Neuruppin, gdzie otrzymał awans do stopnia porucznika. W 1801 – przyjęty do Allgemeine Kriegsschule (późniejszej Akademii Wojskowej) w Berlinie (dyrektorem był wówczas Gerhard von Scharnhorst). W 1804 ukończył Akademię z najwyższym wynikiem. W tym okresie poznał swoją przyszłą żonę Marie von Brühl. Walczył w kampanii roku 1806, pojmany przez Francuzów. W latach 1807–1808 przebywał w niewoli na terenie Francji i Szwajcarii. W 1808 został asystentem Scharnhorsta i wziął udział w reorganizacji armii pruskiej. W 1810 poślubił hrabinę von Brühl.
W latach 1812–1813, w okresie formalnego sojuszu francusko-pruskiego, odmówił służby, porzucił armię pruską i wstąpił do rosyjskiej. Pozostawił manuskrypt Zasady wojny jako instrukcje dla następcy tronu. Walczył w całej kampanii rosyjskiej, odegrał kluczową rolę w doprowadzeniu do zmiany sojuszu przez pruskiego gen. Yorcka, został rosyjskim oficerem łącznikowym z kwaterą Blüchera, później mianowany dowódcą rosyjsko-pruskiego legionu.
W 1814 przywrócony do armii pruskiej. Rok później walczył pod Waterloo jako szef sztabu III Korpusu armii pruskiej generała Thielmanna. W latach 1816–1818 służył w sztabie generała Gneisenau w Koblencji. W 1818 otrzymał stopień generała majora. Został dyrektorem Akademii Wojskowej (funkcję tę pełnił do 1830 roku). W tym czasie poświęcił się głównie badaniom naukowym.
W 1831 został mianowany szefem sztabu armii obserwacyjnej generała Gneisenau w Poznaniu, zlokalizowanej na granicy z Królestwem Polskim, mającej kontrolować przebieg powstania listopadowego. Rosyjska armia interwencyjna przywlekła ze sobą epidemię cholery, na którą zmarł 16 listopada we Wrocławiu.
Spuścizna Główne dzieło Clausewitza O wojnie (Vom Kriege) zostało opublikowane już po jego śmierci za staraniem żony w Berlinie, w latach 1832–1837.
W swoich pracach podkreślał psychologiczne i polityczne aspekty prowadzenia wojny. Wprowadził pojęcie mgły wojny, czyli niepewności co do rzeczywistej sytuacji na froncie wywołanej przez niekompletne, nieaktualne, fałszywe i sprzeczne informacje oraz stres ograniczający możliwość ich przetworzenia. Pomimo tych czynników, dowódca powinien według niego być w stanie podejmować szybkie i rozsądne decyzje w odpowiedzi na niespodziewane wydarzenia.
Jego teksty są źródłem licznych aforyzmów, takich jak Wojna jest kontynuacją polityki innymi środkami.
W 1971 na prośbę władz państwowych Niemieckiej Republiki Demokratycznej jego szczątki i szczątki jego żony Marie von Clausewitz zostały ekshumowane i przeniesione na cmentarz Ostfriedhof w rodzinnym Burgu.
Odznaczenia Odznaczenia gen. von Clausewitza to między innymi: Order Orła Czerwonego II klasy z liśćmi dębu Krzyż Żelazny II klasy Order Świętego Jerzego IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Broń Złota „Za Waleczność” (Imperium Rosyjskie) Komandor Orderu Miecza (Szwecja)
Zobacz też Pomnik Carla von Clausewitza we Wrocławiu
Przypisy
Kategoria:Pruscy generałowie Kategoria:Teoretycy wojskowości Kategoria:Uczestnicy wojny rosyjsko-francuskiej 1812 (strona rosyjska) Kategoria:Urodzeni w 1780 Kategoria:Zmarli w 1831 Kategoria:Zmarli na cholerę