Ryjewo

thumb|240px|Stacja kolejowa Ryjewo

Ryjewo (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. ()., dawniej Zieglershuben) – wieś w północnej Polsce w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo, której jest siedzibą. Leży na prawym brzegu Wisły, w północnej części Niziny Kwidzyńskiej, ok. 10 km na północ od Kwidzyna, na trasie linii kolejowej Malbork-Kwidzyn-Grudziądz (stacja Ryjewo) i przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 525 i 607.

W skład sołectwa Ryjewo wchodzi także osada Mątki.

Wieś królewska Ryjowo położona była w II połowie XVI wieku w województwie malborskimPrusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.. W latach 1946–1975 należała do województwa gdańskiego, a od 1975 do 1998 do województwa elbląskiego.

Historia Nazwa wsi znana była już w XIV w. W okresie krzyżackim znajdował się tu folwark zakonny, który spłonął w 1622 r. W XVI w. w rejonie Ryjewa eksploatowano bogate złoża rudy darniowej, przetapiane następnie w miejscowych piecach hutniczych m.in. na kule armatnie, używane w wojnach Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy.

Wieś została osadzona na prawie długoterminowej dzierżawy przez mennonitów w 1742. W jej skład wchodził również majątek leśny Oberforsterei Rehhof. Po I rozbiorze Polski w 1772 znalazła się w granicach Królestwa Prus. W 1801 włączona została do ekonomii malborskiej.

W 1895 zbudowano kościół ewangelicki, a w 1909 kościół katolicki. Ryjewo uzyskało połączenie kolejowe w 1883 – Kolej Miast Nadwiślańskich. W 1868 we wsi znajdowały się 74 budynki, 39 domów, 309 mieszkańców, 173 katolików, 122 ewangelików oraz 14 dysydentów. Nadleśnictwo Ryjewo posiadało 72 domy, 587 mieszkańców, 302 katolików, 278 ewangelików, 4 dysydentów i 3 żydów.

Pod koniec II wojny światowej Ryjewo ponownie znalazło się w granicach Polski – wpierw w Okręgu Mazurskim (Okręg IV) Ziem Odzyskanych, a następnie włączono je 29 maja 1946 do województwa gdańskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych ().; a ludność niemiecką wysiedlono.

Wieś o układzie ulicówki i usytuowanych naokoło kolonii. Krajobraz kulturowy mocno zmieniony z powodu znacznego rozwoju wsi na przełomie XIX i XX w.

Infrastruktura W Ryjewie istnieją: placówka Ochotniczej Straży Pożarnej, Niepubliczny Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Szkoła Podstawowa im.M.Kopernika, Dom Pomocy Społecznej „Słoneczne Wzgórze”, Gminny Klub Sportowy Relax Ryjewo ze specjalizacją w piłce nożnej (klasa okręgowa Pomorskiego Związku Piłki Nożnej, grupa gdańska II), Gminny Uczniowski Klub Sportowy Bellator Ryjewo (piłka ręczna).

Corocznie w ryjewskiej hali sportowej rozgrywany jest Ogólnopolski Turniej Piłki Ręcznej - RIO CUP, który na stałe wpisał się w kalendarium sportowych imprez w Ryjewie.

Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są: kościół pw. Świętej Rodziny, ul. Grunwaldzka 40, 1908–1910, nr rej.: A-1437 z 11.02.1994 cmentarz przy kościele, pocz. XX, nr rej.: j.w. plebania, 1910, nr rej.: j.w. kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki parafialny pw. bł. Biskupa Kozala, ul. Jana Pawła II, 1895, nr rej.: A-1294 z 5.12.1989 pastorówka z ogrodem, obecnie przedszkole, ul. Grunwaldzka 60, 1900, nr rej.: A-1496 z 5.12.1994.

Pomezańskie Sanktuarium Świętej Rodziny to kościół zbudowany w stylu neogotyckim. Wnętrze trójnawowe, ze sklepieniami gwiaździstymi, wieża podwyższona o iglicę w kształcie pinakla. Co roku w pierwszą niedzielę po 15 sierpnia odbywa się ogólnodiecezjalny odpust pod przewodnictwem ordynariusza elbląskiego.

Kościół bł. Michała Kozala Biskupa i Męczennika zbudowany był w 1895 na potrzeby miejscowych protestantów i służył im do II wojny światowej, podczas której został doszczętnie zniszczony. Na początku lat 90. XX w. ludność miejscowa odbudowała kościół.

We wsi znajduje się ponadto gospodarstwo mennonickie z 1779, które uległo spaleniu.

Kalendarium 1387 – po raz pierwszy w dokumentach pojawiła się nazwa Rehehof (Rehhof); 1466–1772 – wieś w granicach Królestwa Polskiego w województwie malborskim; 1472 – w ekonomii malborskiej; 1565 – występuje pod nazwą Reyowo i Regoff; 1622 – pożar strawił folwark ryjewski; 1742 – akcja osiedlania mennonitów w okolicach Ryjewa; 1745 – liczy 30 dymów (gospodarstw domowych); 1772 – wieś w granicach Królestwa Prus; 1785 – folwark należał do Lehwarcka z Ryjewa, który odziedziczył go po ojcu; 1801 – włączenie do ekonomii malborskiej i podporządkowanie urzędowi w Sztumie; 1883, 15 sierpnia – oddano do użytku ryjewski odcinek kolei nadwiślańskiej; 1895 – zbudowano kościół ewangelicki; 1898, 1 października – włączenie Sarnowa i Cegiełkowa do Ryjewa; 1908–1909 – budowa kościoła katolickiego; 1918 – powstanie ochotniczej straży pożarnej; 1919 – budowa kurortu uzdrowiskowego (od 1965 dom pomocy społecznej); 1919–1954 – w powiecie kwidzyńskim; 1945 – ponowne włączenie do Polski; wysiedlenie ludności niemieckiej; 1946–1975 – w województwie gdańskim; 1954–1975 – w powiecie sztumskim; 1975–1998 – w województwie elbląskim; 1999, 1 stycznia – w powiecie kwidzyńskim w województwie pomorskim.

Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia bł. Michała Kozala parafia Świętej Rodziny Świadkowie Jehowy: zbór Ryjewo (Sala Królestwa ul. Wrzosowa 22)

Zobacz też Brachlewo Straszewo Sztumska Wieś Trzciano

Przypisy Raport o stanie gminy Ryjewo w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 5-6 Strona gminy, sołectwa GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Gminy Ryjewo Oficjalna strona Gminnego Klubu Sportowego „Relax” Ryjewo

Kategoria:Ekonomie I Rzeczypospolitej Kategoria:Mennonityzm w Polsce Kategoria:Protestantyzm w I Rzeczypospolitej

Kategoria:Wsie królewskie I Rzeczypospolitej (województwo malborskie)