Rozłazino (kaszb. Rozłazëno, niem. Roslasin) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Łęczyce. Wieś jest siedzibą sołectwa Rozłazino, w którego skład wchodzą również Jeżewo, Rozłazinko, Redystowo, Dąbrówka Wielka.

Według danych na dzień 31 grudnia 2011 roku wieś zamieszkuje 978 mieszkańców na powierzchni 26,36 km² (powierzchnia obejmuje grunty wsi Rozłazino, Jeżewo i Redystowo). W skład wsi Rozłazino wchodzi również kilka okolicznych osad i przysiółków: Kwietnica, Karczemka Rozłaska, Rębiszcze, Rozłaski Młyn, Rozłazino Wybudowanie.

Położenie Rozłazino znajduje się na trasie linii kolejowej Kartuzy – Lębork (obecnie zawieszonej) na wysokości ok. 120 m n.p.m.P30_S26_G_Rozlazino_(Roslasin).jpg. W: Mapster: WIG – Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000, Rozłazino (Roslasin) Warszawa 1935. Najbliżej położonym miastem jest Lębork, wieś znajduje się na południowy wschód od tego miasta. Na północny wschód w odległości ok. 2 km od Rozłazina znajduje się Dąbrowa Góra 210 m n.p.m.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Rozłazino SIMC Nazwa Rodzaj0167378 Jeżewo osada0167384 Karczemka Rozłaska przysiółek0167390 Kwietnica kolonia0167409 Redystowo osada0167415 Rębiszcze kolonia0167421 Rozłaski Bór przysiółek016744 Rozłaski Młyn kolonia0167444 Rozłazinko przysiółek

Historia Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą dopiero z roku 1356 i związane są z lokowaniem tej miejscowości oraz budową kościoła w dokumencie wydanym przez komtura gdańskiego Swedera von Pfellanda. Jednak wielu badaczy zgodnie przesuwa istnienia w tym miejscu kościoła i osady do początku XIII w., a niektórzy z nich wskazują na istnienie miejscowości z kościołem w XII w.M. Dzięcielski, Rozwój sieci parafialnej w Ziemi Lęborskiej od XII w. do połowy XX w., „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego”, Lębork 2000 nr 15, s. 81. Taka sytuacja związana jest z przechodzącym w średniowieczu przez Rozłazino jednego z dwóch lądowych szlaków komunikacyjnych południowych tj. szlaku (Gdańsk - Oliwa - Szemud - Pobłocie - Strzepcz - Rozłazino - Godętowo - Łęczyce - Łebień - Białogarda - Wicko i dalej na Słupsk). Szlak ten stracił na znaczeniu po upadku ośrodka w Białogardzie i lokowaniu Lęborka w XIV w. przez Krzyżaków, i uaktywnienia się szlaku równoleżnikowegoB. Śliwicki, Upadek ośrodka w Białogardzie i początki Lęborka., „Biuletyn Historyczny Muzeum w Lęborku i Lęborskiego Bractwa Historycznego”, Lębork 2004 nr 24, s. 6..

Od początku XV w. tj. 1414 rokuKs. W. Palmowski, Dzieje parafii Rozłazino, Kraków 2000, s. 16. do 1571 roku przy rozłazińskim kościele funkcjonuje samodzielna parafia z proboszczem. Kres katolickiej parafii kładzie reformacja.

W 1571 roku wizytuje Rozłazino komisja ewangelicka, która nie zastaje pastora, ale zastaje w miejscowości duże rozprężenie moralne za co mieszkańcy zostają skarceni. W latach 1614M. Dzięcielski, Reformacja i Kontrreformacja w Dekanacie lęborskim w XVI-XVIII w., „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 1999 nr 11, s. 17.–1641 działa w kościele w Rozłazinie Zbór. Około roku 1641 na podstawie umowy miejscowy kościół jako będący pod patronatem panującego zostaje zwrócony katolikom i popada w ruinęM. Dzięcielski, Reformacja i Kontrreformacja w Dekanacie lęborskim w XVI-XVIII w., „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 1999 nr 11, s. 22-23..

W tym czasie tj. w 1635 roku Rozłazino/Roslasin umieszczone jest na mapach jako miejscowość parafialnaWielka Mapa Księstwa Pomorskiego. Mapa Księstwa pomorskiego z 1635 wykonana na podstawie mapy Eilhardusa Lubinusa z lat 1610–1618(Roslasin – wschodnia granica księstwa koło miasta Louwenborch).. W trakcie wizytacji przedstawiciela biskupa archidiakona A. Albinowskiego w 1686 roku naliczono we wsi 15 katolików.

W 1687 roku na koszt bp Madalińskiego wystawiony zostaje nowy kościół (drugi) na miejsce starego zniszczonego. W 1760 roku w trakcie wojny siedmioletniej w pobliżu miejscowości przechodzą oddziały kozackie, które pustoszą pobliski DzięcielecM. Dzięcielski, Pochodzenie szlachty lęborskiej i rozwój własności ziemskich na przykładzie Dzięcielca i rodziny Dzięcielskich, „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego”, Lębork 1999 nr 10, s. 21..

W latach 1840–1841 wybudowany został na miejscu poprzedniego obecny kościół. Kościół nie posiadał wieży kościelnej z przeznaczeniem na dzwonnicę, na której wybudowanie nie zgodziły się ówczesne władze pruskie. Między 1641 a 1864 rokiem mieszkańcy Rozłazina podlegali pod parafię rzymskokatolicką w Lęborku pw. Świętego Jakuba Apostoła obecnie Diecezjalne Sanktuarium św. Jakuba Apostoła. Obecną parafię w Rozłazinie erygowano 28 listopada 1864.

Już w drugiej połowie XVIII wieku istniała w Rozłazinie szkoła. Po jej pożarze w 1894 roku wybudowano nowy budynek szkolny, który rozbudowano 1924 roku ze względu na dużą liczbę uczniówKs. W. Palmowski, Dzieje parafii Rozłazino, Kraków 2000, s. 81.. thumb|230px|Stara szkoła w Rozłazinie z przełomu XIX i XX wieku

W 1905 roku do Rozłazina dotarła kolej. Do obecnych czasów dotrwał budynek „stacji kolejowej” w Rozłazinie.

Po I wojnie światowej pomimo uchwalonej w 1919 przez mieszkańców Rozłazina rezolucji o przyłączeniu do Polski – II Rzeczypospolitej, miejscowość znalazła się na terytorium niemieckim w ówczesnej Republice WeimarskiejW. Budkowski, P. Mikusiński, Ziemia Lęborska, Lębork, Łeba, Słowiński Park Narodowy. Przewodnik turystyczny, Lębork 2002, s. 112, ..

W latach 1922–1923 w prezbiterium kościoła w Rozłazinie zamontowano dwa witraże z polskimi napisami, kaszubsko-polskimi i niemieckimi nazwiskami, jak również datami śmierci 58 mieszkańców parafii poległych w czasie pierwszej wojny. Polegli pochodzili z miejscowości: Godętowo, Jeżewo, Węgornia, Bożepole Małe, Bożepole Wielkie, Chmieleniec, Wielistowo, Łówcz, Okalice, Osiek, Nowe Rozłazino, Rozłazino, jak również z miejscowości, które znalazły się po ówczesnej polskiej stronie granicy. Na witrażach nie umieszczono z nieznanych powodów, nazwiska co najmniej pięciu poległych, pochodzących z terenu tej parafiiwejherowo.machura.slupsk.pl. Pomniki i tablice upamiętniające żołnierzy poległych w latach 1807–1945 z terenu Pomorza Środkowego, Rozłazino/Roslasin.. thumb|230px|Witraże z 1923 roku z kościoła w Rozłazinie, zawierają nazwiska mieszkańców parafii poległych w czasie pierwszej wojny

W okresie międzywojennym na terenie ówczesnej Gminy Rozłazino i samego Rozłazina działał Związek Polaków w NiemczechA. Wicka, Historia Łęczyc, „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego”, Lębork 2000 nr 15, s. 35..

W sierpniu 1939 w trakcie przygotowań do wojny na terenie Gminy Roslasin w Rozłazinie i pobliskim Popowie zostaje rozlokowane po plutonie Grenzschutzu w ramach osłony niemieckiej strony pobliskiej granicy. rozdział - „Przed inwazją na Polskę” , P. Bartosik, dostęp 23/11/2014..

Pod koniec II wojny światowej w 1945 roku Rozłazino znajdowało się na trasie tzw. ewakuacji więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Na cmentarzach Łówcza i Nawcza znajdują się groby pomordowanych przez hitlerowców więźniów Stutthofu, którym niedane było nigdy osiągnąć celu owego marszu śmierci.

W marcu 1945 roku miejscowość zostaje zajęta – „wyzwolona” przez oddziały armii czerwonej. W wyniku tego radzieccy żołnierze dokonują wielu gwałtów zostaje zabitych i zamordowanych od kilku do kilkunastu mieszkańców Rozłazina. Oprócz tego spalone zostaje kilka okolicznych zabudowańWikimapia. Wikimapia>>Rozłazino>>skala ulica>> kliknąć miejscowość>> komentarze, dostęp 23/11/2014..

W 1945 roku nastąpiły wysiedlenia ludności niemieckiej ze szczególnym uwzględnieniem „ewangelickiej” przez nowe władze i napływem w jej miejsce ludności polskiej „katolickiej”, oraz przejmowaniem majątków tzw. poniemieckich prywatnych jak i kościołów ewangelickichB. Libich, Najnowsza historia lęborskich ewangelików, „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 1999 nr 11, s. 82-83..

Rok Polacy Niemcy 1945.09 620 2340 1945.10 625 2230 1945.11 745 1800 1946.08 1881 582Wysiedlenia i zmiany ludności w Gminie Rozłazino w latach 1945–1946.J. Schodzińska, Wysiedlenia ludności niemieckiej z powiatu lęborskiego w latach 1945 -1947, „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 2003 nr 22, s. 36-39.

Wysiedlenia na mniejszą skalę kontynuowane były jeszcze na początku lat 50. XX w. tym razem do NRD w ramach tzw. „akcji łączenia rodzin”J. Schodzińska, Wysiedlenia ludności niemieckiej z powiatu lęborskiego w latach 1945 -1947, „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 2003 nr 22, s. 41..

15 marca 1947 roku nazwa miejscowości została zmieniona z Roslasin na RozłazinoRozporządzenie Ministra Administracji i Ministra Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. (, s. 11)..

Na przełomie XX i XXI wieku za budynkiem starej szkoły wybudowano nową. Obecnie w Rozłazinie funkcjonuje nowa szkoła podstawowa i przedszkole w tym samym budynku. W latach 2013–2014 przy kościele wybudowana zostaje wieża dzwonnicy.

Co najmniej od początku XX w. do czasów obecnych w miejscowości funkcjonuje placówka Ochotniczej Straży PożarnejP30_S26_WEJHEROWO_300dpi.jpg. W: Mapster: WIG - Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, WEJHEROWO Warszawa 1937..

W latach 1945–1954 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego, powiatu lęborskiego, gminy Rozłazino. Po zniesieniu gmin i pozostawieniu w ich miejscu gromad, w latach 1957–1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego, powiatu lęborskiego, gromady Rozłazino. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego. Obecnie miejscowość zaliczana jest do ziemi lęborskiej włączonej w skład powiatu wejherowskiegoStudium Ochrony Krajobrazu Województwa Pomorskiego, Gdańsk 2005 i załącznik Ryc 32. Proponowane formy ochrony krajobrazu na tle obszarów oraz regionów historyczno-kulturowych..

Liczba mieszkańców Rozłazina w wybranych latach Rok Katolicy Protestanci -Ewangelicy razem 1780M. Dzięcielski, Reformacja i Kontrreformacja w Dekanacie lęborskim w XVI-XVIII w., „Biuletyn Historyczny Lęborskiego Bractwa Historycznego i Muzeum w Lęborku”, Lębork 1999 nr 11, s. 30. 40 60 100 około 1900Ks. W. Palmowski, Dzieje parafii Rozłazino, Kraków 2000, s. 14. -- -- 500 1925*. Die Gemeinde Roslasin - Gmina Rozłazino jeden okręg w 1925 roku; Dane obejmują kilka miejscowości tj: Rozłazino, Jeżewo, Karczemkę, Redystowo i kilka małych przysiółków, dostęp 23/11/2014 "344" "552" "896" 1933* -- -- 887 1939*. Landkreis Lauenburg Pom.- Gmina Rozłazino jeden okręg w 1933 i 1939 roku; Dane obejmują kilka miejscowości tj: Rozłazino, Jeżewo, Karczemkę, Redystowo i kilka małych przysiółków, dostęp 23/11/2014 -- -- 859 2006*Dane z archiwalnych edycji dotyczących Rozłazina, Wikipedia - Rozłazino(województwo pomorskie) z grudnia 2010 -- -- 950

Zabytki Na terenie wsi znajdują się kościół z 1841 roku budynek szkoły z przełomu XIX i XX wieku nieczynna gorzelnia z początku XX wieku budynki mieszkalne z początku XX wieku, należące wówczas do niemieckich służb celnych budynek stacji kolejowej w Rozłazinie z początku XX wieku thumb|210px|Budynek przystanku kolejowego w Rozłazinie w 2010 roku droga alejowa wjazd do miejscowości od strony Godętowa

Pomniki pomnik św. Jana Pawła II, odsłonięty w 2006 rokuwww.mojpapiez.pl Pomnik ufundowany przez wiernych parafii św. Wojciecha w Rozłazinie. Odsłonięty 26 października 2006 przez ks. bp. Jan Bernarda Szlagę.

Sąsiednie miejscowości Dąbrówka Wielka Godętowo Jeżewo Łówcz Górny Nawcz Redystowo

Zobacz też Dąbrowa Góra gromada Rozłazino Most kolejowy koło Rozłazina rezerwat przyrody Paraszyńskie Wąwozy parafia św. Wojciecha w Rozłazinie Zbór ewangelicki w Rozłazinie

Przypisy