Rąty, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Rątë26.02.2009, Uchwała Rady Gminy Somonino Nr XXIV/183/09. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA NM/41-10, () – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino. Leży na turystycznym szlaku Wzgórz Szymbarskich i na północ od jeziora Rąty. Ma status sołectwa.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Integralne części wsi +Integralne części wsi Rąty SIMC Nazwa Rodzaj 0172600 Kolańska Huta osada0172592 Koszowatka część wsi
Historia miejscowości Dawna wieś rycerska. Pierwszy raz wzmiankowana w 1241 gdy książę Sambor II darował całą kasztelanię goręczyńską, łącznie z Rątami biskupowi kujawsko-pomorskiemu Michałowi. Biskup nie cieszył się jednak długo darowizną. Odebrał mu ją skonfliktowany z nim książę Świętopełk II Wielki. Po chwilowej utracie w 1252 r. kasztelania wróciła ostatecznie do Pomorza w r. 1282. Po przejęciu Pomorza Wschodniego przez Zakon Krzyżacki, od 1311 r. dobra rycerskie w wójtostwie tczewskim. Po zwycięskiej wojnie Polski z Zakonem Krzyżackim, od roku 1466 w autonomicznej prowincji Prusy Królewskie, w roku 1569 włączonej bezpośrednio do Korony.
Właścicielami wsi w roku 1570 byli Marcin Rębowski i Piotr PierzchaBreza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.171.
W roku 1772 w wyniku pierwszego rozbioru Polski w Królestwie Prus. Z końcem XVIII w majątek został rozparcelowany i nadany gburom w wieczystą dzierżawę. Od 1858 r. funkcjonowała we wsi szkoła ewangelicka, do której u schyłku XIX wieku uczęszczało 65 dzieci, kształconych przez jednego nauczyciela.
Na koniec 1892 r wieś miała 150 mieszkańców, z tej liczby 95 osób posługiwało się językiem niemieckim jako ojczystym, a 55 osób kaszubskim. Wszyscy Niemcy byli ewangelikami, a wśród Kaszubów było 43 katolików i 12 ewangelików.
Od 19 września 1906 r. do kwietnia 1907 r. w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci wyznania katolickiego przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Ł., L., A. Letszkowscy, A., M., P. Plichtowie. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnychL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 218..
W roku 1910 miejscowość była podzielona narodowościowo praktycznie po połowie. Liczyła 199 mieszkańców, 100 Niemców i 99 Kaszubów.
Od roku 1920, na bazie postanowień Traktatu Wersalskiego w granicach Polski (z przerwą na lata II wojny światowej). W roku 1945, po klęsce III Rzeszy, ludność niemiecka, stanowiąca dotychczas znaczącą część mieszkańców wsi, została wysiedlona.
Zobacz też Strajki szkolne w Prusach Zachodnich (1906-1907) Goręczyno Kasparus – miejsce strajku szkolnego na Kociewiu Łosiowa Dolina Ostrzyce Sławki
Przypisy Raport o stanie gminy Somino w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 22 Strona gminy, samorząd >> sołectwa Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne