Maków Podhalański (do 1954 gmina Maków) – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie suskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bielskim. W skład gminy wchodzi miasto Maków Podhalański (siedziba gminy) oraz 6 wsi: Grzechynia, Białka, Juszczyn, Kojszówka, Wieprzec i Żarnówka. thumb|left|200px|Podział gminy Maków Podhalański. 1. Maków Podhalański 2. Białka, 3. Grzechynia, 4. Juszczyn, 5. Kojszówka, 6. Wieprzec, 7. Żarnówka.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 15 812 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 16 219 osób.
Położenie Gmina Maków Podhalański położona jest na pograniczu Beskidu Żywieckiego i Makowskiego, w dolinie rzeki Skawy i jej dopływów.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Maków Podhalański ma obszar 108,94 km², w tym: użytki rolne: 45% użytki leśne: 47%
Gmina stanowi 15,89% powierzchni powiatu.
Historia Początki osadnictwa na obszarze gminy sięgają najprawdopodobniej 2. połowy XIV wieku. Pierwsze pewne wzmianki pochodzą z początku XV wieku – w dokumencie z 1410 wymieniony jest wraz z kilkunastoma okolicznymi wsiami Maków, Juszczyn i Kojszówka. Z 1562 pochodzi pierwsza wzmianka o wsi Biała (dzisiejszej Białce), najmłodszą wsią jest Wieprzec.
W Makowie dość szybko powstała parafia, która zasięgiem objęła znaczny obszar. Od początku wsie dzisiejszej gminy wchodziły w skład starostwa lanckorońskiego. Również później były połączone wspólnym losem. Cały ten obszar znany był z wyrobów z drewna – rzemieślnicy z Makowa mieli m.in. obowiązek dostarczania do żup solnych w Wieliczce beczek na sól i stempli do kopalni. Obok rzemiosła podstawą lokalnej ekonomii było rolnictwo. Wsie te tworzyły jeden zespół dóbr ziemskich z siedzibą w Makowie, będącym najlepiej rozwijającą się wsią w tym obszarze. Dzięki temu w 1. połowie XIX wieku wieś otrzymała prawa miejskie, a na początku XX wieku była przez kilka lat siedzibą powiatu.
Gmina Maków Podhalański w swoim obecnym kształcie powstała w 1973 po rozwiązaniu gromad.
10 lipca 2005 odbyły się w gminie konsultacje społeczne w sprawie podziału gminy na trzy mniejsze jednostki: gminę miejską Maków Podhalański, gminę wiejską Maków Podhalański (wsie: Grzechynia, Kojszówka, Juszczyn, Wieprzec i Żarnówka) oraz gminę wiejską Białka. Żądania podziału gminy wynikały z nieporozumień na temat podziału finansów gminy. W konsultacjach udział wzięło 11,7% uprawnionych do głosowania, z czego 59,7% opowiedziało się za podziałem [strona archiwalna web.archive.org].. Ostatecznie nie doszło do podziału gminy.
W 2013 na terenie gminy oddano do użytku prywatne lądowisko Blachdom Plus Maków Podhalański.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 15 812 100 7959 50,3 7853 49,7Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 145,1 73,1 72,1
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Maków Podhalański w 2014 roku
Turystyka thumb|250px|Krajobraz górski gminy Maków Podhalański Gmina ma dość dobre warunki do rozwoju turystyki, ale pozostaje jednak w tyle za sąsiednią gminą Zawoja. Najwięcej obiektów turystycznych znajduje się w Makowie Podhalańskim, który swój rozwój zawdzięcza dobrym warunkom klimatycznym. Jego walory odkryte zostały na początku XX wieku, a szczególny rozkwit przypadł na okres dwudziestolecia międzywojennego, kiedy to powstały liczne wille i pensjonaty.
Obszar gminy stanowi bazę wypadową dla turystów wyruszających w Beskid Żywiecki i Makowski.
Zabytki thumb|Kościół w Makowie Podhalańskim Maków Podhalański późnoklasycystyczny kościół z początku XIX wieku z obrazem Matki Boskiej Makowskiej (koronowany w 1979) pozostałości huty „Maurycy” z XIX wieku pozostałe miejscowości kaplice i figury przydrożne
Znane osoby pochodzące z gminy Andrzej Chowaniec – hokeista Tomasz Hajto – piłkarz Kazimierz Jancarz – Ksiądz Grzegorz Guzik – biathlonista, dwukrotny olimpijczyk Jan Pęczek – aktor
Zobacz też Miasto Maków Podhalański Lista gmin w Polsce Herb Makowa Podhalańskiego Dekanat Maków Podhalański Dekanaty Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce Sanktuaria maryjne Powiat suski Skawa (rzeka) Maków Podhalański (stacja kolejowa) Beskid Makowski (dawniej nazywany Beskidem Średnim) Góry w Polsce Województwo małopolskie Podział administracyjny województwa małopolskiego Miasta w Polsce Droga krajowa nr 28
Sąsiednie gminy Budzów, Bystra-Sidzina, Jordanów, Stryszawa, Sucha Beskidzka, Tokarnia, Zawoja, Zembrzyce
Przypisy
Linki zewnętrzne Portal mapowy gminy Maków Podhalański
*