thumb|250px|Tramwaje linowe na ulicy Powell Street w San Francisco (czerwiec 2005) thumb|250px|Zajezdnia tramwajów linowych w San Francisco (marzec 2008) thumb|250px|Tramwaj linowy z Melbourne w Australii (1905) thumb|250px|Tramwaj linowy podczas obracania na obrotnicy znajdującej się u zbiegu ulic Powell Street i Market Street w centrum San Francisco (listopad 2005)
Tramwaj linowy (ang. cable car) – system tramwajowy, który w odróżnieniu od tradycyjnych systemów, nie jest zasilany prądem z sieci trakcyjnej, lecz do napędu stosuje się linę ukrytą pod górną płaszczyzną jezdni.
Unikatowy w skali światowej tego rodzaju system jest używany w kalifornijskim mieście San Francisco.
Historia Za rok powstania tramwajów liniowych przyjmuje się 1873. W tym roku powstała pierwsza linia tramwaju linowego w San Francisco. Na przełomie XIX i XX wieku w kilku dużych metropoliach powstały systemy tramwajów linowych, jednak zaprzestano ich stosowania z biegiem czasu. Spośród krajów europejskich można wymienić: Wielka Brytania (8 linii, w tym 2 w Londynie), Portugalia (2 linie w Lizbonie), Francja (jedna linia w Paryżu).
W Australii i Nowej Zelandii pasażerów obsługiwało 7 linii tramwajów linowych, ale ten środek transportu najbardziej rozpowszechniony był jednak na terenie Stanów Zjednoczonych: San Francisco (8 linii, z czego 3 działają do dziś), Nowy Jork (7 linii), Kansas City (6 linii), Saint Louis (6 linii), Seattle (5 linii), Los Angeles (3 linie), Denver (2 linie), oraz kilka innych mniejszych miast amerykańskich.
Budowa i działanie Tramwaj linowy jest pojazdem poruszającym się po stalowych szynach. Nie posiada własnego silnika, a napędzany jest za pomocą stalowej liny, która biegnie pod górną płaszczyzną jezdni, pomiędzy szynami. Pojazd wyposażony jest w specjalne kleszcze służące do chwytania przez wąską szczelinę liny biegnącej pod torowiskiem. Uchwycona lina ciągnie tramwaj po szynach. System lin wprawiany jest w ruch za pomocą centralnej siłowni (ang. powerhouse).
Do 1920 w siłowni używane były silniki parowe, a obecnie system napędzany jest przez silnik elektryczny. Ponieważ budowa systemu uniemożliwia zawracanie tramwajów w tradycyjny sposób, na każdym końcu trasy tramwaju znajduje się obrotnica, na której pojazd jest obracany ręcznie przez obsługę o 180°, po czym jest gotowy do jazdy w przeciwnym kierunku.
Zobacz też Kolej zębata Kolej linowo-terenowa
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona domowa systemu tramwajów linowych w San Francisco Strona domowa miejskiego przedsiębiorstwa transportu zbiorowego w San Francisco Strona muzeum tramwajów linowych Cable Car Guy – obszerna strona poświęcona tramwajom linowym Film z przejażdżki tramwajem linowym w San Francisco