Leon Billewicz (ur. 25 kwietnia 1870 w majątku Werbiczna, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Lucjana i Ignacji, urodzony 25 kwietnia 1870 w majątku Werbiczna, w powiecie włodzimierskim w ówczesnej guberni wołyńskiej. Absolwent gimnazjum w Chełmie. Ukończył Szkołę Junkrów w Kijowie i Oficerską Szkołę Piechoty w Sankt Petersburgu. 13 sierpnia 1892 awansowany na podporucznika. Od 1893 oficer rosyjskiej piechoty. Brał udział w 1900 w powstania Bokserów w Chinach i wojnie z Japonią w latach 1904–1905 dowodząc kompanią i batalionem.
W czasie I wojny światowej, walczył na froncie niemieckim, gdzie dowodził baonem i pułkiem piechoty. W 1915 został ciężko ranny. Przeleżał kilka miesięcy w szpitalu, po czym powrócił na front. Po rewolucji październikowej opuścił armię i w randze pułkownika, 1 listopada 1917 wstąpił do formującego się na Białorusi I Korpusu Polskiego, pod dowództwem gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Początkowo zajmował się sprawami organizacyjnymi korpusu, a 23 lutego 1918 objął dowództwo 6 pułku strzelców w 2 Dywizji Strzelców. Po rozwiązaniu I Korpusu w maju 1918 przybył do kraju, gdzie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej.
30 października 1918 został przyjęty do tworzącego się Wojska Polskiego z byłego I Korpusu Polskiego i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia pułkownikDz. Rozp. Komisji Wojskowej Nr 2 z 1 listopada 1918, poz. 20.. Mianowany dowódcą Okręgu Wojskowego Nr IV Radom, z zadaniem sformowania Radomskiego Okręgowego Pułku Piechoty. Od 25 marca 1919 dowodził 11 pułkiem strzelców wielkopolskich. 6 czerwca 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej, na wniosek głównodowodzącego, przyjął go do Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim z byłego I Korpusu Polskiego, w stopniu pułkownika, w piechocie.. W tym samym miesiącu z częścią pułku wyruszył na front ukraiński. W walkach dotarł nad rzekę Zbrucz. We wrześniu wrócił do Wielkopolski i rozpoczął służbę na linii demarkacyjnej polsko-niemieckiej. W czasie wojny z bolszewikami od lutego 1920 dowodził XXXIV Brygadą Piechoty na froncie litewsko-białoruskim. 1 maja 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu generała podporucznika, w grupie oficerów Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. 24 czerwca 1920 razem z gen. ppor. Wincentym Odyńcem, dowódcą 17 DP i gen. ppor. Adolfem Kuczewskim, dowódcą XXXIII BP został zwolniony ze stanowiska i przydzielony do Stacji Zbornej dla Oficerów w Warszawie. Na początku września 1921 został zwolniony ze stanowiska dowódcy punktu wymiany jeńców w Baranowiczach. Od marca 1921 komendant miasta Brześć n. Bugiem, a później komendant Obszaru Warownego Brześć n. Bugiem. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 36. lokatą w korpusie generałów. Przez ostatnie 4 lata służby (od października 1923 do kwietnia 1927) członek Oficerskiego Trybunału Orzekającego. Z dniem 30 kwietnia 1927 został przeniesiony w stan spoczynku. Na emeryturze osiadł w majątku Werbiczna.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 zgłosił się ochotniczo do służby do sztabu Naczelnego Wodza w Brześciu nad Bugiem i został wyznaczony na dowódcę garnizonu w Dubnie. Po agresji ZSRR na Polskę, ewakuował się do Brzeżan, gdzie razem z gen. Aleksandrem Kowalewskim dowodził kombinowaną grupą operacyjną. Tam, po walce, dostał się do niewoli radzieckiej 19 września w mieście Żurawno koło Stryja w czasie wycofywania grupy w kierunku granicy węgierskiej. Był więziony w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 172 (272).
Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Medal Niepodległości – 25 lipca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Zwycięstwa
Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej – certyfikat z numerem 1.
Zobacz też awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007 jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Oficerskiego Trybunału Orzekającego Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Dowódcy 69 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie Wojska Polskiego – ofiary zbrodni katyńskiej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Strzelców Polskich (WP na Wschodzie) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna) Kategoria:Urodzeni w 1870 Kategoria:Zmarli w 1940