thumb|Kwiaty lepnicy bezłodygowej thumb|Owocująca lepnica bezłodygowa Lepnica bezłodygowa (Silene acaulis (L.) Jacq.) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych. Nazywana potocznie „kwitnącym mchem”. Występuje wokółbiegunowo w północnych częściach Azji, Europy i Ameryki Północnej oraz w górach Europy. W Polsce rośnie tylko w Tatrach. Jest też uprawiana.
Morfologia Pokrój Typowa roślina poduszkowa, bardzo niska, jej pędy i liście tworzą półkuliste poduszki o wysokości ok. 5 cm i średnicy zazwyczaj do ok. 15 cm. W dolnej części pędy okryte są pozostałościami starych liści i korzonkami. Liście Równowąskie, drobne, skórzaste, 1-nerwowe o zaostrzonych końcach i orzęsione na brzegach. Dolne liście w poduszce obumierają. U podgatunku typowego rosnącego na skałach wapiennych do 20 mm długości, u podgatunku bryoides do 10 mm długości. Kwiaty Kwiaty wyrastają na szczytach łodyg, różowe do purpuroworóżowych, o średnicy 1–2 cm. Kielich zrośnięty, 5-ząbkowy, z wyraźnymi nerwami. Korona składa się z 5 wolnych płatków o brzegach sercowato wciętych, z długim paznokciem. W miejscu, gdzie płatki zwężają się w paznokieć występuje przykoronek. W środku kwiatu pojedynczy słupek o trzech znamionach i 10 pręcików o białych pylnikach, występują też kwiaty jednopłciowe ze szczątkowymi pręcikami lub szczątkowym słupkiem. Owoce Podłużne, jajowate torebki o wysokości do ok. 10 mm, osadzone na krótkim, omszonym trzonku; pękające od góry sześcioma ząbkami. Nasiona nerkowate, brunatne, do 1,4 mm długości. Korzenie Pojedyncza poduszka lepnicy ma zawsze jeden tylko korzeń, sięgający do 130 cm w głąb i umożliwiający roślinie bytowanie na niedostępnych, kamienistych zboczach.
Biologia i ekologia Rozwój Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia, zapylana jest przez owady. Siedlisko Występuje w strefie arktycznej oraz w wysokich górach strefy umiarkowanej półkuli północnej. W górach porasta upłazy, strome zbocza i piargi. Rośnie zarówno na wapieniu, jak i na podłożu granitowym (różne podgatunki). W Tatrach obecna jest na wysokościach do 2650 m n.p.m. Główne obszary jej występowania to trzy najwyższe piętra: kosówki, halne i turniowe. Schodzi jednak również niżej, do 1000 m n.p.m. Jest bardzo wytrzymała na przymrozki – obserwowano, że nieraz całkowicie ulegała zmrożeniu i zlodowaceniu przez kilka nocy z rzędu, po czym w dzień ogrzana promieniami słońca odmarzała i kwitła dalej.
Zmienność Występują trzy podgatunki: Silene acaulis subsp. acaulis (syn. subsp. pannonica Vierhapper (lepnica pannońska) – występuje na wapieniu. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Seslerion tatrae. Silene acaulis subsp. bryoides (Jord.) Nyman (syn. subsp. norica Vierhapper (lepnica norycka) – występuje na granicie. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Juncetea trifidi, Ass. Sileno conicae-Cetrarietum. Silene acaulis subsp. vanensis Özgökçe & Kit Tan – występuje we wschodniej Turcji.
Zastosowanie i uprawa Jest uprawiana jako roślina ozdobna, szczególnie nadaje się do ogródków skalnych, zwłaszcza do obsadzania szczelin skalnych, murków, luk między kamieniami. Uprawiana w ogródkach zwykle nie kwitnie jednak tak obficie, jak w naturze. Mrozoodporność rośliny jest duża, może być uprawiana w strefach klimatycznych 2–9. Obficiej, niż typowa, dziko rosnąca forma kwitną uprawne kultywary, np. `Floribunda`. Lepnica bezłodygowa najlepiej rośnie na podłożu złożonym z mieszanki żwiru, próchnicy, kawałków skał i niedużej ilości gliny. Najlepsze jest stanowisko słoneczne, ale przysłonięte od południowej strony. Roślinę rozmnaża się przez sadzonkowanie pędów w inspekcie, można też przez wysiew nasion zaraz po ich zebraniu. Konieczne jest częste odnawianie rośliny, gdyż stare poduszki są mało żywotne i słabo kwitną.
Przypisy (maszynopis, bez ilustracji)
Kategoria:Goździkowate Kategoria:Flora Tatr Kategoria:Ozdobne byliny ogrodowe Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza