thumb|300px|Budowa stawu Staw () – ruchome połączenie między składnikami szkieletu, zewnętrznego lub wewnętrznego (→połączenia kości). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe kości pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.
Rodzaje stawów człowieka thumb|293x293px|Rodzaje stawów: 1 – kulisty, 2 – elipsoidalny, 3 – siodełkowaty, 4 – zawiasowy, 5 – obrotowy. thumb|Staw zawiasowy Kryterium podziału:
Liczba kości łączących się w stawie: staw prosty () – w budowie biorą udział tylko dwie kości staw złożony () – w budowie bierze udział więcej niż dwie kości, np. staw łokciowy
Liczba osi: stawy jednoosiowe staw zawiasowy – stawy międzypaliczkowe, część ramienno-łokciowa stawu łokciowego (staw ramienno-łokciowy) staw obrotowy – staw promieniowo-łokciowy bliższy staw śrubowy – staw szczytowo-obrotowy stawy dwuosiowe staw elipsoidalny – staw promieniowo-nadgarstkowy staw siodełkowy – staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka stawy wieloosiowe staw kulisty wolny – staw ramienny staw kulisty panewkowy – staw biodrowy staw nieregularny – staw mostkowo-obojczykowy staw płaski – staw krzyżowo-biodrowy
Budowa połączeń maziowych Typowymi elementami stawu są: powierzchnia stawowa – czyli główka (część wypukła) i panewka stawowa (część wklęsła), bywają także powierzchnie stawowe płaskie – kość krzyżowa z miednicą torebka stawowa – otacza cały staw, odgraniczając go od otoczenia; zapobiega nadmiernym przesunięciom kości oraz stabilizuje staw jama stawowa
Staw może również zawierać: więzadła stawowe obrąbek stawowy łąkotki kaletki maziowe trzeszczki kosmki maziowe fałdy maziowe Poszczególne stawy różnią się zadaniami biologicznymi, a więc mają odmienną budowę i ruchomość.
Na wykonywanie ruchów we wszystkich płaszczyznach pozwalają stawy wieloosiowe, np. kuliście uformowane stawy barkowy oraz biodrowy. Mniejsza ruchomość cechuje stawy dwuosiowe, np. siodełkowo ukształtowana powierzchnia stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka pozwala na jego ruchy w dwóch płaszczyznach. Stawy jednoosiowe umożliwiają ruch tylko w jednej płaszczyźnie. Przykładem może być zawiasowy staw ramienno-łokciowy czy też obrotowy staw między najwyższymi kręgami kręgosłupa.
Zobacz też
zwichnięcie stawu podwichnięcie stawu skręcenie stawu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Anatomia kręgowców !