thumb|upright=1.2|Widok Krakowa, Kleparza i Kazimierza z atlasu Civitates orbis terrarum Georga Brauna i Fransa Hogenberga z 1618 roku. Przykład aglomeracji tworzonej przez trzy miasta królewskie Rzeczypospolitej Obojga Narodów thumb|Zdjęcie lotnicze części terytoriów Katowic, Chorzowa i Świętochłowic. Postępująca w wyniku rewolucji przemysłowej urbanizacja obszarów podmiejskich doprowadziła do powstania konurbacji. thumb|250px|Tokio thumb|250px|Meksyk thumb|250px|Szanghaj thumb|250px|Nowy Jork thumb|250px|São Paulo thumb|250px|Kair thumb|250px|Londyn
Aglomeracja miejska (z „nagromadzenie”) – zwarty zespół wzajemnie powiązanych jednostek osadniczych, powstały w wyniku koncentracji ludności oraz przekształcenia zabudowy i zagospodarowania.
Obszar aglomeracji wyznaczany jest przez zasięg spójnego terytorialnie obszaru zurbanizowanego, który może wykraczać poza administracyjną .
Jest to obszar o intensywnej zabudowie, charakteryzujący się również dużym zagęszczeniem ludności przebywającej na danym terenie okresowo (np. w ciągu dnia) lub stale. Aglomeracje charakteryzują się dużym przepływem osób i towarów oraz znaczną wymianą usług.
Typologia aglomeracji miejskich Podział aglomeracji ze względu na charakter centrum : aglomeracja monocentryczna (aglomeracja właściwa = sensu stricto) – z jednym dominującym ośrodkiem miejskim; w Polsce przykładem może być aglomeracja warszawska aglomeracja policentryczna (konurbacja sensu largo) – z dwoma lub więcej ośrodkami miejskimi o zbliżonym potencjale: aglomeracja bicentryczna – z dwoma ośrodkami miejskimi o zbliżonym potencjale, konurbacja (konurbacja sensu stricto) – z trzema lub więcej ośrodkami miejskimi o zbliżonym potencjale; w Polsce przykładem może być Trójmiasto metropolia - spójny funkcjonalnie wielkomiejski układ wielu jednostek osadniczych oraz terenów o wysokim stopniu zurbanizowania, którego główną cechą jest występowanie funkcji metropolitalnych, a także powiązań funkcjonalnych i ekonomicznych. megalopolis – rozległy, policentryczny zespół połączonych aglomeracji miejskich, pozbawiony dominującego ośrodka.
Aglomeracja a obszar metropolitalny
Ze zjawiskiem aglomeracji związane jest również (lecz nie tożsame) pojęcie obszaru metropolitalnego. Aglomeracja to jednostka morfologiczna, obejmująca obszar miejski i przyległy obszar podmiejski (tj. spójny terytorialnie obszar zurbanizowany), natomiast obszar metropolitalny to jednostka funkcjonalna, która obejmuje również powiązane społeczno-ekonomicznie z aglomeracją obszary wiejskie i miasta satelickie.
Pomimo tego rozróżnienia pojęciowego, w polskiej geografii obszary metropolitalne określane były terminem „aglomeracja” i odwrotnie, choć już w latach 70. XX w. utożsamianie tych dwóch pojęć było przedmiotem dyskusji i kontrowersji w polskim środowisku naukowym.
Największe aglomeracje w Polsce
powyżej 1 mln ludności: konurbacja górnośląska aglomeracja warszawska aglomeracja krakowska aglomeracja trójmiejska aglomeracja wrocławska aglomeracja łódzka aglomeracja poznańska
Największe aglomeracje świata NrMiastoNazwa oryginalnaPaństwoKontynentLudnośćaglomeracjiLudnośćmiasta1Tokio東京 (Tōkyō)Azja34 600 0008 700 0002MeksykCiudad de MéxicoAmeryka Północna27 700 0008 800 0003Szanghaj上海 (Shànghǎi)Azja25 800 00013 400 0004Nowy JorkNew YorkAmeryka Północna23 600 00011 100 0005Bombajमुंबई (Mumbaī)Azja22 900 00012 400 0006Seul서울 (Sŏul)Azja21 500 00010 400 0007São PauloSão PauloAmeryka Południowa21 300 0008 300 0008Karacziكراچى (Karaći)Azja21 100 00011 200 0009DżakartaJakartaAzja19 800 0008 500 00010Delhiनई दिल्ली (Dilli)Azja19 500 00012 200 00011Los AngelesLos AngelesAmeryka Północna18 100 0003 800 00012Osaka大阪市 (Ōsaka-shi)Azja17 400 0002 600 00013Kairالقاهرة (al-Qāhira)Afryka16 800 0006 700 00014Pekin北京 (Běijīng)Azja16 700 00010 100 00015ManilaMaynilaAzja16 300 0001 600 00016Kalkutaকলকাতা (Kolkata)Azja16 100 0005 000 00017Dhakaধাক (Dhākā)Azja15 900 0006 700 00018StambułİstanbulAzja/Europa15 300 00011 300 00019MoskwaМоскваEuropa15 000 00010 400 00020LagosLagosAfryka14 900 0007 900 00021Buenos AiresBuenos AiresAmeryka Południowa14 700 0007 500 00022LondynLondonEuropa13 700 0008 100 00023Rio de JaneiroRio de JaneiroAmeryka Południowa12 400 0006 000 00024Teheranتهران (Tehrān)Azja12 200 0007 100 00025ParyżParisEuropa12 000 0002 200 000...209KatowiceKatowice PolskaEuropa2 375 000302 000217WarszawaWarszawaEuropa2 275 0001 700 000
Zobacz też
obszar zurbanizowany obszar metropolitalny zespół miejski
Przypisy
Linki zewnętrzne