mały|Widok z góry Goron na Górną Wieś. Kasinka Mała (gór: Kosinka) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Mszana Dolna.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kasinka Mała, po jej zniesieniu w gromadzie Mszana Dolna. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Zamieszkana jest przez górali zagórzańskich.

Położenie Zgodnie z najnowszą regionalizacją fizycznogeograficzną Polski z 2018 roku Kasinka Mała znajduje się na pograniczu dwóch grup górskich: od południa Beskidu Wyspowego, zaś od północy Beskidu Makowskiego. Granicę pomiędzy nimi stanowi na terenie wsi Raba oraz jej dorzecze – potok Kasinczanka.

Wieś usytuowana jest w kotlinie pomiędzy trzema masywami beskidzkimi: Szczebla, Lubogoszczy oraz Lubomira i Łysiny. W zachodniej części wsi znajduje się masyw Szczebla – obejmuje on wierzchołki Czechówka (721 m), Szczebel (977 m), Mały Szczebel i Mała Góra (883 m), a także Działek (543 m). Następnie na południu miejscowości wznosi się wybitny masyw Lubogoszczy – obejmujący także niewielkie szczyty Gródek (533 m) i Goroń (588 m) oraz trzy wierzchołki właściwej góry, tj. Lubogoszcz (968 m), Lubogoszcz Zachodni (953 m) oraz Zapadliska (808 m). Od północy Kasinkę otaczają szczyty stanowiące część pasma Lubomira i Łysiny i są to Kiczora (725 m), Łopuszne (594 m), Patryja (763 m), Borekowy Dziołek (629 m), Istebne (586 m) oraz Bydłoniowa Góra (645 m).

Kasinka Mała zajmuje oba brzegi Raby, a także dolinę potoku Kasinianka wraz z jego licznymi dopływami w postaci mniejszych potoków.

Od południa Kasinka Mała graniczy z miastem Mszana Dolna, od północnego zachodu z Lubniem, a od północnego wschodu z Węglówką, przy czym granicę tę wyznacza potok Kasinczanka. Z kolei od strony Zagródca wieś zbliża się swymi granicami do Kasiny Wielkiej.

Położenie poszczególnych rejonów miejscowości jest zróżnicowane. W rejonie Dolnej Wsi, gdzie Kasinczanka wpada do Raby, znajduje się najniżej położona część wsi, ponieważ wysokość wskazuje się tam ok. 360 m n.p.m. Z kolei najwyżej położony rejon Kasinki Małej stanowi wierzchołek góry Szczebel wynoszący 976 m n.p.m. Same zabudowania kończą się na wysokości ok. 600 m n.p.m. (osiedla Łopusznego czy obozowiska na Lubogoszczy).

Integralne części wsi + Integralne części wsi Kasinka Małaprzysiółki Bednarzówka, Brzanówka, Brzegi, Chąsiówka, Cieże, Do Babiarza, Do Barana, Do Bartoszka, Do Bolsęgi, Do Bydłonie, Do Chowańca, Do Cyrka, Do Czarnoty, Do Daniela, Do Dyzmy, Do Filipiaka, Do Gawrona, Do Grochala, Do Grzesiaka, Do Jakubiaka, Do Jędrzkowca, Do Juszczaka, Do Kani, Do Karczmarczyka, Do Kopcia, Do Kotarby, Do Kowala, Do Krupy, Do Krzysztofka, Do Kuca, Do Kurzawy, Do Lacha, Do Lipienia, Do Michalaka, Do Młyna, Do Moczugi, Do Mrożka, Do Muchy, Do Nawary, Do Niedośpiała, Do Owsianiaka, Do Piotra, Do Płoskonki, Do Podleśniaka, Do Sełusa, Do Siekacza, Do Stożka, Do Szarka, Do Szczypki, Do Szewca, Do Widzisza, Do Woźniaka, Do Wróbla, Dwór, Dzirgonie, Gliniki, Gocałki, Górki, Górna Wieś, Górnie, Grzesiaki. Hyrb, Kalety, Kazamaty, Ksiki, Kulówka, Kuśnierze, Łabuzówka, Łabuzy, Łopuszne, Majeranówka, Miasto, Mirki, Muchówka, Podgrobla, Podgródek, Podlesie, Podświątkówka, Pokuta, Potok, Pulkówka, Pyrze, Rażne, Snoza, Świątkówka, Widzisze Niżne, Żabówka, Zadworze, Zagroda, Zagródcze, Zarabie, Żądłówka,części wsi Do Żądły W świadomości mieszkańców występuje umowny podział na główne części wsi: Dolna Wieś (okolice kościoła i dworu), Górna Wieś (północno-wschodnia część wsi), a także Zagródce (obszar znajdujący się po południowo-wschodniej stronie góry Gródek) oraz Łopuszne (dawna wieś ulokowana pomiędzy Kiczorą a Istebną i Bydłoniową, z czasem została włączona do Kasinki)mały|Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Kasince Małej

Nazwa Według prof. Józefy Kobylińskiej nazwa Kasinki Małej, podobnie jak pobliskiej Kasiny Wielkiej wywodzi się od rzeki Kasinianki, ta zaś pierwotnie brzmiać mogła "Kwasina", oznaczała by zatem "kwaśny" charakter rzeki (podobnie charakter rzek określają nazwy pobliskich Mszanki, Kamienicy i Słonki).

Obok teorii o "kwaśnym" charakterze w pochodzeniu nazwy rzeki i wsi, autorka wskazuje także na możliwą etymologię wołoską ( „miejsce, gdzie wyrabia się ser”).

Historia W rejonie góry Gródek w masywie Lubogoszczy, prowadzono badania archeologiczne w poszukiwaniu pozostałości po domniemanych zabudowaniach średniowiecznyh. Finalnie prace wykopaliskowe nie potwierdziły istnienia tzw. zamczyska (por. Grodzisko).

Początki istnienia wsi sięgają 1360 roku – była to wówczas własność zakonu Cystersów ze Szczyrzyca„Parafie...”. s. 226.. Pierwsza wzmianka o Kasince Małej pochodzi z 1448 roku. Wieś znana była wówczas jako osada Ogonówka, posiadała prężnie działający młyn i wchodziła w skład dóbr królewskich pod zarządem szlacheckim„Beskid Myślenicki...”. s. 268..

Występujące w rejonie wsi nazwy – góry Kiczora, Istebne i Goroń – sugerują osadnictwo bądź obecność Wołochów. W pobliżu występuje wiele miejscowości założonych na prawie wołoskim – m.in. Mszana Górna, Olszówka czy Podobin.

We wsi przebywał, goszcząc u chłopa Stożka, słynny beskidzki zbójnik – Józef Baczyński, zwany SkawickimSzczotka S., Żywot Józefa Baczyńskiego zwanego Skawickim, t. 34, Lud, strona 157-170..

Wieś nie miała szczęścia do zarządców – kolejni szlachcice nakładali na chłopów dodatkowe powinności i opłaty, ograniczali handel zbożem oraz oddawali się hulaszczym praktykom. Nic więc dziwnego, że wieś stała się ośrodkiem ruchu antyfeudalnego. Na czele buntu chłopskiego w latach 1649–1654 stanęli bracia Sebastian i Filip Bolisęgowie. Kolejny bunt przeciw pańszczyźnie wzniecili chłopi w 1812 roku, a w 1846 napadli na miejscowy dwór.

Jeszcze w I połowie XIX wieku odnotowywano istnienie miejscowości Łopuszna w dolinie dzisiejszego potoku Lachów (pomiędzy Kiczorą, Istebną a Bydłoniową), lecz z czasem ta znalazła się w granicach Kasinki.

Ludność Kasinki przyłączyła się również do wielkiego strajku chłopskiego w 1937 roku, zorganizowanego przez działaczy Stronnictwa Ludowego. W czasie tego strajku osiedlu Szczypki zginęło 9 protestujących, po tym jak policja otwarła ogień do tłumu. Wydarzenie to upamiętniono w 1967 poprzez odsłonięcie tablicy pamiątkowej przez delegację władz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z Władysławem Gomułką na czele.

W 1987 roku wieś odznaczona została Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski..

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Turystyka Atrakcje turystyczne murowany kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z 1913 roku, wewnątrz znajduje się ołtarz barokowo-neogotycki oraz barokowe posągi z XVIII wieku. ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy YMCA na górze Lubogoszcz XIX-wieczna kaplica na osiedlu Lachy z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, słynącym łaskami w okolicy. kapliczka z przełomu XIX i XX wieku na granicy z Mszaną Dolną. Znajduje się w niej murowana rzeźba, przedstawiająca trzeci upadek Chrystusa. willa Szczepańskich, znajdująca się na stoku Lubogoszczy. Szlaki turystyczne – czarny szlak turystyczny z Lubnia poprzez Szczebel i Kasinkę Małą na Lubogoszcz. – żółty szlak z Lubnia poprzez północny stok Kiczory, a następnie poprzez Łopuszne (osiedla Pod Niebo i Brzanówka) wiedzie na Patryję.

Sport W miejscowości działa klub sportowy „LKS Zenit Kasinka Mała”, założony w 1974 roku. Drużyna ta znajduje się w klasie A (Limanowski Podokręg PN).

Religia Na terenie Kasinki Małej prowadzi działalność parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny„Parafie...”. s. 225.. Funkcję kościoła parafialnego pełni murowany kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w latach 1912–1913 według projektu Jana Sasa-Zubrzyckiego.

Kasinka Mała w literaturze Akcja następujących dzieł literackich związana jest z Kasinką Małą: Leopold von Sacher-Masoch, „Die Seelenfängerin”. Wiedeń 1886. Jan Józef Szczepański, „Portki Odysa”. Warszawa 1954. Christiane Ruth, „Kasinka. Eine Sommergeschichte. Erzählung”. Berlin 1997. Jan Wiktor „Przed świtaniem”. W: „Przed świtaniem. Opowiadania o buntach chłopskich 1932-1937”. Warszawa 1953

Urodzeni w Kasince Małej Stanisław Fijałek – ksiądz kanonik, proboszcz, budowniczy kościoła i kurhanu w Karniowicach Filip Bolisęga – XVII-wieczny przywódca buntu Kasinczan przeciw nadużyciom dzierżawcy Kasinki Aleksandra Rabsztyńskiego. Władysław Bolisęga – pierwowzór postaci Wincentego, głównego bohatera książki "Portki Odysa" Jana Józefa Szczepańskiego, także osobisty przyjaciel autora.alt=Willa Jana Józefa Szczepańskiego na Lubogoszczy |mały|Willa Jana Józefa Szczepańskiego na Lubogoszczy

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Bibliografia

Ł. Stożek, Kościół parafialny w Kasince Małej – zapomniane dzieło Jana Sasa-Zubrzyckiego, „Wiadomości Konserwatorskie” 2016, Nr 47, s. 80–86. Praca zbiorowa, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 3, Warszawa : nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914 Władysław Maciejczak, Mszana Dolna i okolice. Regionalny Przewodnik Monograficzny. Wyd. II, Mszana Dolna 2000, s. 176-178 Wincenty Pol, Rzut oka na północne stoki karpat, Kraków 1851, s. 122

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Wsie w powiecie limanowskim