Konferencja w Dartmouth, także warsztaty w Dartmouth (, dosł. „letni projekt badawczy w Dartmouth nad sztuczną inteligencją”) – letnie seminarium naukowe, które odbyło się w 1956 roku w Dartmouth College w Hanover w stanie New Hampshire. Jego organizatorami byli John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester i Claude E. Shannon. Spotkanie jest powszechnie uznawane za wydarzenie założycielskie sztucznej inteligencji jako dyscypliny naukowej, a w dokumencie zapowiadającym seminarium po raz pierwszy użyto terminu „sztuczna inteligencja” (ang. ).

Seminarium trwało od sześciu do ośmiu tygodni i miało w dużej mierze charakter swobodnych dyskusji. Z jedenastu zaproszonych badaczy część nie przyjechała, a przez cały okres obecni byli tylko McCarthy, Minsky i Ray Solomonoff. Ponad dziesięć innych osób uczestniczyło w spotkaniach krócej.

Tło Na początku lat 50. XX wieku badania nad „myślącymi maszynami” prowadzono pod różnymi nazwami: cybernetyki, teorii automatów czy „złożonego przetwarzania informacji” (ang. ). Różnorodność nazw odzwierciedlała różnorodność podejść badawczych.

W 1955 roku John McCarthy, wówczas młody adiunkt matematyki w Dartmouth College, postanowił zorganizować grupę badaczy, która uporządkowałaby i rozwinęła idee dotyczące myślących maszyn. Dla nowej dziedziny wybrał nazwę „sztuczna inteligencja”. Według Nilsa Nilssona kierował się m.in. jej neutralnością: nazwa nie zawężała dziedziny do teorii automatów i nie kojarzyła się z cybernetyką. Cybernetykę, naukę o sterowaniu i komunikacji w maszynach i organizmach żywych, zapoczątkował matematyk z MIT Norbert Wiener w wydanej w 1948 roku książce Cybernetics. McCarthy uważał jednak, że cybernetyka zbyt mocno koncentruje się na analogowych układach ze sprzężeniem zwrotnym. Po latach wyjaśniał, że nowy termin miał m.in. odciąć jego badania od cybernetyki. Nie chciał bowiem ani przyjmować Wienera za przewodnika nowej dziedziny, ani toczyć z nim sporów o jej kierunek.

Konferencja nie była pierwszym spotkaniem poświęconym problematyce, którą dziś określa się mianem sztucznej inteligencji. Wcześniej odbyły się m.in. paryska konferencja cybernetyczna z 1951 roku oraz cykl .

Propozycja i finansowanie Na początku 1955 roku McCarthy zwrócił się do Fundacji Rockefellera z prośbą o sfinansowanie letniego seminarium w Dartmouth dla około dziesięciu uczestników. W czerwcu tego roku razem z Claude’em Shannonem, twórcą teorii informacji pracującym wówczas w Bell Labs, spotkał się z Robertem Morisonem, dyrektorem działu badań biologicznych i medycznych fundacji. Morison nie był pewien, czy fundacja przekaże środki na tak wizjonerski projekt.

Formalna propozycja, datowana na 31 sierpnia 1955 roku i podpisana przez McCarthy’ego, Minsky’ego, Rochestera i Shannona, została złożona w fundacji na początku września. Autorzy wnioskowali o 13 500 dolarów na dwumiesięczne seminarium. W listopadzie 1955 roku Morison zaproponował 7500 dolarów na pięć tygodni, zastrzegając, że nowa dziedzina „matematycznych modeli myślenia” jest wciąż trudna do jasnego uchwycenia.

Dokument rozpoczynał się od zapowiedzi dwumiesięcznego, dziesięcioosobowego studium sztucznej inteligencji latem 1956 roku w Dartmouth College. Autorzy przyjęli założenie, że każdy aspekt uczenia się lub dowolną inną cechę inteligencji można w zasadzie opisać tak precyzyjnie, by maszyna mogła ją symulować. Celem miało być ustalenie, jak sprawić, aby maszyny posługiwały się językiem, tworzyły abstrakcje i pojęcia, rozwiązywały problemy zarezerwowane dotąd dla ludzi oraz same się doskonaliły.

W dalszej części propozycja omawiała m.in. komputery, przetwarzanie języka naturalnego, sieci neuronowe, teorię obliczeń, abstrakcję i kreatywność. Zagadnienia te wciąż pozostają istotnymi obszarami badań nad sztuczną inteligencją.

Uczestnicy 26 maja 1956 roku McCarthy przesłał Morisonowi listę jedenastu planowanych uczestników. Przez cały okres mieli być obecni Marvin Minsky, Julian Bigelow, Donald MacKay, Ray Solomonoff, John Holland i John McCarthy. Przez cztery tygodnie Claude Shannon, Nathaniel Rochester i Oliver Selfridge. Przez pierwsze dwa tygodnie Allen Newell i Herbert Simon. McCarthy zapowiadał, że grupa skupi się na problemie zaprogramowania maszyny liczącej tak, by tworzyła pojęcia i uogólnienia, zastrzegając, że plan może się zmienić po zebraniu się uczestników.

Rzeczywisty skład różnił się od planowanego. MacKay i Holland nie przyjechali, a Rochestera przez trzy tygodnie zastępował Trenchard More. Większość uczestników przebywała w Hanover krócej, niż zakładano. Po zakończeniu seminarium McCarthy zgubił listę obecnych i zamiast niej przesłał Solomonoffowi wstępny wykaz 47 uczestników, gości i osób zainteresowanych tematem, zatytułowany People Interested in the Artificial Intelligence Problem (Osoby zainteresowane zagadnieniem sztucznej inteligencji). Dokument służył jako lista dystrybucyjna materiałów o sztucznej inteligencji i obejmował także osoby, które w Dartmouth nie były.

Ray Solomonoff sporządził w swoich notatkach własną listę uczestników:

Shannon był obecny na wystąpieniu Solomonoffa 10 lipca, a Bigelow wygłosił referat 15 sierpnia. Solomonoff nie wymienia Bernarda Widrowa, ale sam Widrow wspominał w 1994 roku, że wraz z kolegą z laboratorium w MIT spędził w Dartmouth tydzień; przypuszczał też, że z Lincoln Laboratory przyjechali Wesley Clark i Belmont Farley. Grace Solomonoff rozpoznała na zdjęciu grupowym wykonanym przez Rochestera przed Dartmouth Hall psychologa Petera Milnera. Herbert Gelernter nie uczestniczył w seminarium, ale wykorzystał później to, czego dowiedział się tam Rochester.

Przez cały czas trwania seminarium obecni byli tylko Solomonoff, Minsky i McCarthy. Z listy obecności prowadzonej przez More’a w piątym i szóstym tygodniu wynika, że w codziennych sesjach brało udział od trzech do około ośmiu osób.

Przebieg Seminarium jest zwykle opisywane jako sześciotygodniowe. Notatki Solomonoffa wskazują jednak, że trwało około ośmiu tygodni, od około 18 czerwca do 17 sierpnia 1956 roku, kiedy Solomonoff wygłosił ostatni referat. Pierwsi uczestnicy przyjechali do Hanover około 18 czerwca i dołączyli do McCarthy’ego, który miał już tam mieszkanie. Solomonoff i Minsky zatrzymali się w mieszkaniach dla wykładowców, pozostali w większości w hotelu Hanover Inn.

Uczestnicy mieli do dyspozycji całe najwyższe piętro budynku wydziału matematyki. W dni powszednie spotykali się w głównej sali wykładowej, gdzie jeden z obecnych prowadził dyskusję wokół własnych pomysłów lub, częściej, toczyła się ogólna rozmowa. Nie był to kierowany projekt badawczy z ustalonym programem. Arthur Samuel wspominał spotkanie jako bardzo interesujące i stymulujące. Solomonoff prowadził notatki z wystąpień i dyskusji, zachowane w jego archiwum.

Znaczenie Dyskusje obejmowały wiele tematów, jednak kilka kierunków badań uznaje się za zainicjowane lub wzmocnione przez konferencję: rozwój metod symbolicznych, systemy działające w ograniczonych dziedzinach (poprzedniki systemów ekspertowych) oraz przeciwstawienie systemów dedukcyjnych i indukcyjnych.

Konferencja bywa nazywana „konwencją konstytucyjną sztucznej inteligencji”, a jej czterech organizatorów zalicza się do „ojców założycieli” tej dziedziny. W 2006 roku, w pięćdziesiątą rocznicę wydarzenia, w Dartmouth College odbyła się konferencja AI@50 z udziałem części pierwotnych uczestników.

Przypisy

Linki zewnętrzne Dartmouth AI Archives – dokumenty i notatki Raya Solomonoffa z seminarium Tekst propozycji z 1955 roku na stronie Johna McCarthy’ego (Stanford University)

Kategoria:Historia sztucznej inteligencji Kategoria:Konferencje naukowe Kategoria:1956 w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Historia informatyki