Autoportret () – obraz olejny Henriego Matisse’a z 1906 roku w kolekcji Statens Museum for Kunst w Kopenhadze.
Historia Autoportret powstał w momencie gwałtownego przeobrażenia malarstwa Henriego Matisse’a. Latem 1905 w Collioure na Lazurowym Wybrzeżu Matisse wraz z André Derainem wypracował sposób malowania oparty na czystych, często nienaturalnych barwach, uproszczeniu form i zdecydowanym, widocznym pociągnięciu pędzla. Obrazy pokazane w Paryżu w 1905 podczas Salonu Jesiennego () doprowadziły do ukucia nazwy „fowiści”. W 1906 Matisse był rozpoznawalnym przywódcą tego nowego kierunku, ale jednocześnie właśnie wtedy jego malarstwo zaczęło iść dalej: ku większemu uproszczeniu przedstawienia fizjonomii, „rzeźbiarskiemu” traktowaniu formy i zainteresowaniu sztuką pozaeuropejską. W duńskim Autoportrecie Matisse rezygnuje z takich atrybutów artysty jak sztaluga, pędzel, pracownia czy okulary i koncentruje uwagę na samej twarzy oraz intensywnym spojrzeniu. Historycy sztuki łączą prostotę przedstawień z fascynacją sztuką afrykańską w tym okresie twórczości.
W 1906 Matisse miał 36 lat. Był to kulminacyjny moment jego twórczości fowistycznej. Nie był już początkującym malarzem: miał za sobą wystawy, pierwszą wystawę indywidualną u znanego marszanda Ambroise’a Vollarda w 1904, przełom Collioure z Derainem w 1905 i ogromny rozgłos po Salonie Jesiennym. W samym 1906 odbyła się jego kolejna ważna wystawa indywidualna w , pokazał też Radość życia na Salonie Niezależnych (), pojechał do Biskiry w Algierii, wrócił do Collioure i kupił pierwszą rzeźbę afrykańską. Autoportrait jest dokumentem momentu między „czystym” fowizmem a następnym etapem poszukiwań.
Najbardziej prawdopodobnym miejscem powstania autoportretu jest paryskie atelier Matisse’a w dawnym Couvent des Oiseaux przy rue de Sèvres. Źródło muzealne nie podaje dla samego Autoportrait konkretnego adresu ani miesiąca, więc „paryskie atelier” jest rekonstrukcją chronologiczną, a nie informacją wpisaną wprost do metryczki obrazu.
Pierwszym udokumentowanym właścicielem obrazu był duński kolekcjoner Johannes Rump, którego zbiór nowoczesnej sztuki francuskiej został przekazany do Statens Museum for Kunst w Kopenhadze w 1928, nr inwentarzowy KMSr78.
Obraz był wypożyczany na większe wystawy Matisse’a. Z dokumentacji muzealnej wynika m.in. udział w wystawie „Matisse • Picasso”, prezentowanej w Tate Gallery of Modern Art w Londynie i w Wenecji w 2002 i następnie w Grand Palais w Paryżu (2002–2003). W 2012 obraz prezentowano podczas wystawy dotyczącej kolekcji Steinów w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, w 2017 w Museum of Fine Arts w Bostonie, zaś w 2024 w Museum of Fine Arts w Houston.
Opis Obraz ma format pionowy. Artysta użył farb olejnych, malując na płóciennym podobraziu. Wymiary dzieła to: 55 × 46 cm.
Od strony malarskiej Matisse zastosował bardzo bezpośrednie, widoczne kładzenie farby, mocne kontrasty barwne i wyraźne, ciemne kontury: zamiast klasycznego miękkiego modelowania twarzy artysta nakreślił ją poprzez uproszczone pola koloru i mocne obwiedzenie form. Jest to fowistyczny autoportret en trois quarts.
Matisse przedstawił się w jasnej, poziomo pasiastej dzianinowej koszulce, z szerokim, dość nisko wyciętym dekoltem. W literaturze anglojęzycznej ubiór ten bywa określany jako „striped T-shirt”, natomiast francuski tytuł Autoportrait au maillot rayé sugeruje szersze znaczenie terminu maillot.
Dzieło jest sygnowane w lewym dolnym rogu.
Przypisy
Kategoria:Autoportrety Kategoria:Obrazy fowistyczne Kategoria:Obrazy Henriego Matisse’a Kategoria:Obrazy w Statens Museum for Kunst w Kopenhadze