Benedykt Tofil (ur. 18 lutego 1929 w Józefowie na terenie Pruszkowa, zm. 12 marca 2017) – polski artysta plastyk, grafik i ilustrator, zajmujący się przede wszystkim sztuką sakralną, grafiką wydawniczą oraz projektowaniem znaków i form heraldycznych.
Był autorem m.in. projektów związanych z obchodami Milenium chrztu Polski, projektu plastycznego Kaplicy Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Kaliszu, tablicy-pomnika upamiętniającej polskich duchownych więzionych w KL Dachau, projektów dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Towarzystwa Naukowego KUL oraz opracowań graficznych i ilustracji książkowych.
Życiorys
Urodził się 18 lutego 1929 w Józefowie. Był synem Mieczysława Tofila i Anny z domu Kowalskiej. Miał czworo rodzeństwa – trzy siostry i brata.
Jego rodzice w późniejszym okresie życia zajęli się rzeźbą ludową. Bratem Benedykta był architekt Janusz Tofil.
W okresie okupacji niemieckiej należał do Szarych Szeregów i Armii Krajowej.
W 1955 na Jasnej Górze zawarł związek małżeński z Hanną Cholińską. W tym okresie nawiązał kontakty ze środowiskiem prymasa Stefana Wyszyńskiego. W następnych latach współpracował także ze środowiskami związanymi z kard. Karolem Wojtyłą i abp. Kazimierzem Majdańskim.
Swoje życie twórcze związał z Warszawą. Zmarł 12 marca 2017.
Twórczość
Działalność Tofila obejmowała przede wszystkim sztukę sakralną oraz grafikę wydawniczą. Projektował elementy wyposażenia i wystroju obiektów sakralnych, tablice pamiątkowe, herby hierarchów kościelnych oraz znaki graficzne. Wykonywał również projekty okładek, opracowania graficzne książek i czasopism oraz ilustracje.
Jasna Góra i Milenium chrztu Polski
Na Jasnej Górze wykonał kaligraficzny zapis tekstu Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego autorstwa prymasa Stefana Wyszyńskiego.
W związku z obchodami Milenium chrztu Polski zaprojektował korony z grzebieniem w kształcie lilii dla obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. Korony zostały poświęcone 3 maja 1966 przez prymasa Stefana Wyszyńskiego przy współudziale arcybiskupa Karola Wojtyły.
Publikacja poświęcona twórczości Tofila przypisuje mu również autorstwo sukienek milenijnych umieszczonych na obrazie Matki Bożej Jasnogórskiej.
W 1966 był także autorem projektu Medalionu Tysiąclecia. W zapisie z 7 kwietnia 1966 kard. Stefan Wyszyński odnotował zatwierdzenie projektu medalionu Benedykta Tofila. Zapis z 7 kwietnia 1966.
Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności w Kaliszu
W 1970 w podziemiach sanktuarium św. Józefa w Kaliszu utworzono Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego, stanowiącą wotum polskich księży – byłych więźniów KL Dachau.
Projekt architektoniczny kaplicy opracował Aleksander Holas, natomiast przyjęty do realizacji projekt plastyczny wykonał Benedykt Tofil.
Tofil opracował kompozycję plastyczną kaplicy, wykorzystując m.in. piaskowiec, kamienie, stalowe elementy symbolizujące drut kolczasty oraz motywy odnoszące się do męczeństwa więźniów obozów koncentracyjnych.
Tablica-pomnik w Dachau
W sierpniu 1972 w miejscu pamięci KL Dachau umieszczono tablicę-pomnik ufundowaną przez polskich księży – byłych więźniów obozu. Projekt wykonał Benedykt Tofil.
Kompozycja przedstawia Chrystusa Frasobliwego oraz cztery tablice z tekstem w językach polskim, niemieckim, francuskim i angielskim. Została umieszczona na zewnętrznej ścianie Kaplicy Śmiertelnego Lęku Chrystusa.
Według późniejszego opracowania Kęszki Tofil był także autorem rzeźby Chrystusa Frasobliwego stanowiącej centralny element tego upamiętnienia.
Katolicki Uniwersytet Lubelski i Towarzystwo Naukowe KUL
Tofil współpracował z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim i Towarzystwem Naukowym KUL. Dla uniwersytetu wykonał dwa projekty godła przeznaczone przede wszystkim do uroczystej pieczęci. W projektach wykorzystał m.in. Orła Białego stylizowanego na orła jagiellońskiego, dewizę „Deo et Patriae”, krzyż oraz – w jednym z wariantów – napis „Veritas in caritate”.
Dla Towarzystwa Naukowego KUL zaprojektował okładki „Roczników” i „Summarium”, a także metalowy znaczek, wykorzystywany również jako znak wydawniczy Towarzystwa.
Był także projektantem okładki „Zeszytów Naukowych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”. Od numeru 1 z 1973 czasopismo ukazywało się w opracowanej przez niego szacie graficznej. Projekt, z późniejszymi modyfikacjami kolorystycznymi, stosowano przez kolejne dziesięciolecia.
Grafika książkowa i ilustracja
Tofil wykonywał opracowania graficzne i ilustracje książkowe. Przez wiele lat współpracował m.in. z Siostrami Urszulankami Szarymi oraz z Siostrami Loretankami i ich wydawnictwem.
Był ilustratorem publikacji z serii katechetycznej Mój katechizm autorstwa Edwarda Materskiego i Natalii Hekker.
Wystawa synodalna w Rzymie
thumb|Benedykt Tofil podczas oprowadzania św. Jana Pawła II po wystawie zorganizowanej w Rzymie w 1980 z okazji Synodu Biskupów.
W 1980 uczestniczył w przygotowaniu wystawy zorganizowanej w Rzymie z okazji Synodu Biskupów, poświęconej nauczaniu Kościoła na temat małżeństwa i rodziny.
Inne realizacje
Benedykt Tofil był autorem tablicy pamiątkowej związanej z Karolem Wojtyłą, znajdującej się w domu sióstr urszulanek na warszawskim Powiślu.
Według jego projektu wykonano również sarkofag arcybiskupa Kazimierza Majdańskiego w krypcie Instytutu Świętej Rodziny w Łomiankach. Sarkofag z białego marmuru wykonał kamieniarz Jan Oklesiński.
Życie prywatne
Od 1955 był mężem Hanny Cholińskiej-Tofil. Małżonkowie współpracowali przy części przedsięwzięć związanych ze sztuką sakralną i działalnością środowisk kościelnych.
Jego ojciec Mieczysław Tofil był twórcą sztuki ludowej, a brat Janusz Tofil – architektem i projektantem obiektów sakralnych.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2017