Satyrium coriifolium – gatunek roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Gatunek jest endemitem Południowej Afryki. Zasięg obejmuje terytoria Prowincji Przylądkowej Zachodniej i Prowincji Przylądkowej Wschodniej, ciągnąc się wzdłuż wybrzeża od Kapsztadu do Makhanda, a na północ sięgając miejscowości Clanwilliam.
Morfologia Pokrój Geofit naziemny wykształcający duże podziemne bulwy, które umożliwiają roślinie przetrwanie spoczynku w porze suchej. Łodyga jest sztywna, wzniesiona, nierozgałęziona i krępa, osiągająca zazwyczaj od 25 do 50 cm wysokości. Liście Pęd wykształca od 2 do 4 sztywnych i skórzastych liści o kształcie od eliptycznego do jajowatego. Wyróżniają się zaostrzonym wierzchołkiem oraz obecnością charakterystycznych pomarańczowoczerwonych lub purpurowych prążków i plamek w okolicach pochwiastych nasad liści. Kwiaty Zebrane w szczytowy, wzniesiony kwiatostan (kłos) liczący od 7 do 20 bezwonnych, stosunkowo dużych kwiatów. Okwiat przyjmuje jaskrawożółtą lub pomarańczowoczerwoną barwę. Kwiaty nie ulegają resupinacji (odwróceniu), w związku z czym kapturkowata warżka skierowana jest ku górze. Sama warżka zaopatrzona jest w dwie odgięte ostrogi – cechę rzadko spotykaną u storczyków – osiągające 2–3-krotną długość zalążni.
Biologia i ekologia Rozwój Kwitnienie trwa od sierpnia do listopada, a jego intensywność uzależniona jest od wilgotności podłoża. Przejście pożaru przez siedlisko zauważalnie stymuluje rośliny do obfitszego kwitnienia (podobnie jak u wielu innych taksonów formacji fynbos), choć nie jest to czynnik niezbędny do zainicjowania procesu. W okresie letnim (od grudnia do maja) roślina wchodzi w stan spoczynku, a jej części nadziemne całkowicie wysychają. Siedlisko Naturalnymi siedliskami gatunku są wilgotne, piaszczyste, otwarte równiny położone w strefie klimatu subtropikalnego, przeważnie na wysokościach do 300 m n.p.m. (sporadycznie do 750 m n.p.m.). Tworzy zwarte, lokalnie liczne kolonie składające się nierzadko nawet z setki osobników. Interakcje międzygatunkowe Zapylanie opiera się na ornitogamii. Roślina przyciąga nektarożerne ptaki, w głównej mierze nektarniki czerwonopręgie (Cinnyris chalybeus). Żerujący ptak, przysiadając na sztywnej łodydze storczyka, wsuwa dziób do kwiatu, powodując przyklejenie się do niego pyłkowin.
Systematyka i nazewnictwo Gatunek sklasyfikowany do rodzaju Satyrium w obrębie podplemienia Satyriinae, plemienia Diseae, podrodziny storczykowych (Orchidoideae), rodziny storczykowatych (Orchidaceae), rzędu szparagowce (Asparagales) w obrębie roślin jednoliściennych.
Takson został formalnie opisany w 1800 roku przez szwedzkiego botanika Olofa Swartza, który w tej samej publikacji zdefiniował nowo wydzielony rodzaj Satyrium.
Nazwa rodzajowa nawiązuje do mitologii greckiej i pochodzi od dwurożnego satyra (ze względu na podwójną ostrogę warżki). Według innej teorii botanicznej odnosi się ona do przypominającego woń kozła zapachu wydzielanego przez niektóre gatunki z tego rodzaju.
Epitet gatunkowy coriifolium stanowi złożenie łacińskich słów corium (skóra) oraz folium (liść), kategoryzując skórzastą strukturę liści.
Zastosowanie Jest jednym z niewielu gatunków storczyków z obszaru południowej Afryki mających zastosowanie w uprawie ogrodniczej. Potencjalna hodowla jest jednak uznawana za wymagającą – roślina potrzebuje rygorystycznego zachowania cyklu wilgotnościowo-termicznego, ze wskazaniem na całkowicie suchy, ciepły stan spoczynku (temperatury 20–30 °C) oraz chłodniejszy (5–10 °C) czas nawadniania zimą. Rozmnażanie z nasion realizowane jest głównie w sterylnych warunkach laboratoryjnych, natomiast w amatorskiej uprawie stosuje się wegetatywny podział bulw. Wprowadzono do hodowli wyselekcjonowaną sztuczną krzyżówkę Satyrium 'Cape Amber', stanowiącą mieszańca z gatunkiem S. acuminatum. Ze względu na dużą presję hobbystyczną dzikie populacje bywają uszczuplane przez nielegalne wykopywanie bulw ze stanowisk naturalnych.
Przypisy
Kategoria:Storczykowe