Juszkowy Gród – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo.
Wieś jest siedzibą sołectwa Juszkowy Gród w skład którego wchodzą: Juszkowy Gród, Barszczewo i Julianka.
Historia thumb|lewo|200px|Wjazd do wsi thumb|lewo|200px|Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy
Wieś królewska położona była w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym jałowskim w powiecie wołkowyskim województwa nowogródzkiegoВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 97.. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Juszkowy Gród. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.
Przez wieś przebiegają drogi wojewódzkie nr 686 i 687.
Juszkowy Gród jest siedzibą parafii prawosławnej pod wezwaniem Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy. We wsi znajduje się cmentarz prawosławny założony w 1909.
Natomiast wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Opatrzności Bożej w Michałowie.
Miejsce urodzenia poety Aleksego Kazberuka.
Nazwa miejscowości Nazwa miejscowości pochodzi od białoruskiego Juszka (zdrobnienia cerkiewnego imienia Eufimij, Eufemiusz, pochodzącego od greckiego εὐ- „dobry” i φήμη „wróżba”, ewentualnie od przekształconego Jurczuk [syn Jurki, czyli Jerzego]<Juszczuk<JuszkoMarcin Kojder, Nazwiska patronimiczne z formantem -uk w inskrypcjach nagrobnych na wybranych cmentarzach na południowym Podlasiu, Studia Białorutenistyczne 9/2015, str. 285, 287, 290 https://reshistorica.journals.umcs.pl/sb/article/viewFile/815/1845) oraz od biał. hrud - ‘miejsce podwyższone i suche wśród łąk błotnistych lub błot, wzgórek'. Historyczne zapisy: Juszkowy Hrud 1784 r., Juszkiewicz Hrud 1623 r., w miejscowej wymowie: Juszkaŭ HrudMichał Kondratiuk, ELEMENTY BIAŁORUSKIE I UKRAIŃSKIE W OJKONIMII POLSKO-WSCHODNIOSŁOWIAŃSKIEGO POGRANICZA, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Linguistica 27/1993,https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.hdl_11089_16348/c/120_Acta_Universitatis_Lodziensis._Folia_Linguistica_27._1993.pdf. Starania o powrót historycznej i żywej nazwy Juszkowy Hrud próbowano w 1995 r. zdyskredytować w białostockiej prasie hasłami typu: [nazwa] "Prawidłowa znaczy białoruska?"(mp), Prawidłowa znaczy białoruska?, Gazeta Współczesna, nr 123, 28.06.1995, str.1. Ogłoszono, że NSA uznał skargę [ws. nazewnictwa] za nieuzasadnioną (a powinno być: „niedopuszczalną”, tj. niepodlegającą rozpatrywaniu przez NSA jako akt normatywny)Z Grabarki na Hrabarkę, Kurier Poranny nr 129, 8.06.1995 r., str.1. Nie dziwi, że w takiej atmosferze weryfikacja nazewnictwa miejscowości Białostocczyzny w 1995r. była nieudana, lecz starania o powrót nazwy Juszkowy Hrud z udziałem mieszkańców ponowiono już w roku 1998. Wówczas MSWiA oświadczyło , że nie uzna przedstawionego pisemnego poparcia większości gospodarzy na rzecz powrotu nazwy historycznej, gdyż podpisów nie zebrały władze gminy, wobec czego obiektywna prawidłowość postulowanej nazwy Juszkowy Hrud staje się przesłanką jedyną i w konsekwencji niewystarczającąJarosław Janowicz, Likwidacja oficjalnego nazewnictwa miejscowości Białostocczyzny pochodzenia białoruskiego przez administrację rządową w latach 1921-2004, dokumenty, komentarze, Scripta Manent 2004, str.74,190-191,197https://kamunikat.org/download.php?item=11994-1.pdf&pubref=11994. Zaraz po tym sprawa nazwy miała się stać tematem reportażu Jerzego Kaliny Gród na hrudzie, kręconego w lutym 1998 r. na zlecenie TVP Białystok. Kolejna weryfikacja, w 2009 r., również zakończyła się niepowodzeniem, choć na posiedzeniu rady gminy w tej sprawie nikt nie wypowiadał się przeciw żywej nazwie historycznej: Radna Irena Kuryło zwróciła uwagę na to, że polonizując te nazwy, ktoś zmienił ich znaczenie. Dla przykładu podała znaczenie nazw miejscowości. Gród – osada, Hrud (hrudok) – tj. podwyższenie wśród bagien, miejsce doskonałe na osadnictwo. Hoźna – Bóg raczy wiedzieć, Hwozna (nie żadna Hwoźna) – ten wyraz stracił już dawno swoje znaczenie, ale ludzie nadając nazwę tej miejscowości wiedzieli co czynią, ponieważ ,,zahwaździć” tzn. utwardzić, umocnić, bądź zapędzić w kozi róg, przyprzeć w miejsce bez wyjścia. Miejscowość ta leży w rogu między dwiema rzekami, wokoło są bagna. Dodała również, że [...] mamy piękne nazwy historyczne – Bieńdziuga, powinno być też Biendziuha. Etymologia tej nazwy znaczy port rzeczny[...] Zauważyła, że niekonsekwencja jest ogromna. Zaproponowała, aby wrócić do znaczenia historycznego, bo nazwa to jest logo miejscowości, przechowalnik historiiProtokół Nr XXIX/2009 z posiedzenia Rady Miejskiej w Michałowie http://bip.ug.michalowo.wrotapodlasia.pl/protokol_s/prot_20090625_0bb2.html. Widać w tym zaczątki namysłu nad tym, jak twórczo przetworzyć istniejące i utracone dziedzictwo, dążąc ku wzmocnieniu lokalnej tożsamości [...] m.in. poprzez badanie i popularyzację elementów identyfikacji symbolicznej miasteczek: nazwy i jej wyjaśnienia oraz [...] wprowadzanie zgodnie z ustawą o mniejszościach narodowych dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości - w naszym regionie polskich i białoruskichMichał Wróblewski, Idee dla miasteczek, Annus Albaruthenicus 2010, str. 121,126, Ahttps://kamunikat.org/download.php?item=13354-1.pdf&pubref=13354. Obecnie zmiana nazwy miejscowości nie wymaga wymiany żadnych dokumentów, jednak w 2009 r. było inaczej, co mogło zniechęcać mieszkańców, skłaniając ich ku opinii, że gmina chce po prostu przy takiej okazji zarobić. – Dowody zmieniać i inne papiery, to przecież kosztujeJarosław Janowicz, Jak Kruhłe Krągłym się stało, Czasopis nr 7-8/2012, str. 43 https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=21659-1.pdf. To tłumaczyłoby rozdźwięk pomiędzy przebiegiem obrad rady gminy w tej sprawie w 2009 r. a dotychczasowym brakiem pozytywnego dla nazwy historycznej rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy obecna nazwa Gród jest niezgodna z ogólnymi zasadami przyjętymi przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Zasadą przyjętą przez KNMiOF jest niepolonizowanie form nazewniczych zgodnych z systemem językowym mniejszości, np. oficjalnie zatwierdzoną nazwą jest Hrud [w woj. lubelskim], a nie spolonizowana nazwa GrądTomasz Lisowski, Pogranicza słowiańskie w opisach językoznawczych, Slavia Occidentalis, 2016, str. 211. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_14746_SO_2016_73_16/c/10002-9588.pdf.
Zabytki cerkiew prawosławna par. pw. Narodzenia NMP, drewn., 1912, nr rej.: A-56 z 7.05.2003
Zobacz też Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Juszkowym Grodzie
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT
Strona gminy, sołtysi
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie starostwa jałowskiego