Jaryszewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.
Nazwa Od nazwy wsi pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko Jaryszewskich - lokalnego szlacheckiego rodu oraz dawnych posiadaczy miejscowości. To właśnie ich nazwisko „Jariszewski” zostało odnotowane w 1408 jako pierwsze w źródłach historycznych dotyczących miejscowości.
Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i ma metrykę średniowieczną. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została także w łacińskojęzycznym dokumencie z 1425 pod staropolską nazwą „Iaryschewo”, 1509 „Jharischewo”, 1563 „Jarisschewo”, 1564 „Iarzyszewo”, 1577 „Jarissewo”, 1580 „Jariszewo” .
Historia Początkowo miejscowość była wsią szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z lokalnego rodu Jaryszewskich, którzy on nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później do Tuczyńskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1493 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W latach 1508 i 1510 należała do parafii Stobnica.
W 1493 Katarzyna wdowa po kasztelanie i staroście nakielskim Władysławie z Danaborza w powiecie kcyńskim dała swoim synom Janowi Starszemu i Janowi Młodszemu połowę miasta Stobnica wraz z przynależnościami, a w tym m.in. z wsią Jaryszewo. W 1531 kasztelan łęczycki, starosta nakielski i tucholski Jan Janusz Kościelecki jako opiekun Gertrudy córki zmarłego Andrzeja z Danaborza upomniał się, aby Maciej Tuczyński po otrzymaniu 1200 florenów ustąpił z dóbr: połowy miasta Stobnica i m.in. Jaryszewa, zaś Maciej skwitował odbiór tej sumy i ustępił z tych dóbr.
Ze źródeł kościelnych pochodzą zapisy o dziesięcinie. W 1510 z łanów kmiecych płacono dziesięcinę dla biskupa poznańskiego po 6 groszy z każdego łana. Dwa łany sołeckie natomiast jej nie płaciły. W 1564 z 8,5 łana kmiecego płacono po 6 groszy dziesięciny dla biskupa poznańskiego.
W historycznych księgach podatkowych zachowały się także zapisy dotyczące wsi, pochodzące z XVI wieku. W 1508 miał miejsce pobór od 3 łanów. W 1509 pobrano podatki z 3 łanów, od sołtysa od jednego łana. W 1510 we wsi były 4 łany osiadłe, 6 łanów opuszczonych, dwa łany sołeckie. W 1563 miał miejsce pobór z 3 łanów, jednego łana sołtysiego oraz od karczmy dorocznej. W 1564 we wsi było 8,5 łana. W 1577 płatnikiem poboru był Jan Broniewski. W 1580 płatnik poboru Jan Broniewski zapłacił podatek od 6 półłanków.
Wieś szlachecka Jariszewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 33..
II wojna światowa W latach 1939–1943 w Jaryszewie okupant niemiecki dokonał w pobliskim Lesie Kobylnickim masowych egzekucji łącznie 2 tysięcy Polaków zwożonych z województwa wielkopolskiego. Wśród ofiar byli osadzeni w więzieniu we Wronkach. Zwłoki ofiar pochowano w 3 masowych grobach, największy z nich liczący ok. 700 pomordowanych upamiętniono tablicami z brązu. Dojście oznakowane specjalnymi tablicami.
Okres PRL W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Obecnie We wsi znajduje się lądowisko Jaryszewo.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jaryszewo Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)