Krowarzywa – polska sieć restauracji specjalizujących się w kuchni roślinnej, działająca w latach 2013–2025. Była jedną z pierwszych ogólnopolskich marek oferujących wegańskie burgery i w znacznym stopniu przyczyniła się do popularyzacji gastronomii roślinnej w Polsce. W szczytowym okresie działalności prowadziła 22 lokale w 10 miastach i była największą siecią gastronomii wegańskiej w kraju.
Historia Krowarzywa rozpoczęła działalność w marcu 2013 roku, otwierając pierwszy lokal przy ul. Hożej 42 w Warszawie. Założycielami byli Krzysztof Bożek i Hubert Denis, którzy pozostawali właścicielami firmy przez cały okres jej działalności. Za rozwój receptur i menu odpowiadał szef kuchni Kornel Kisała wraz z Krzysztofem Bożkiem. Pierwszy lokal przy ul. Hożej 42 w Warszawie szybko zdobył popularność; według Forbesa, przed restauracją ustawiały się długie kolejki klientów.
Od początku działalności marka koncentrowała się na autorskich burgerach roślinnych, przygotowywanych z własnych receptur. W okresie, gdy kuchnia wegańska pozostawała niszowym segmentem rynku gastronomicznego, Krowarzywa należała do pierwszych przedsiębiorstw rozwijających ten model działalności na skalę ogólnopolską.
W 2016 roku część pracowników Krowarzywa publicznie zgłosiła zastrzeżenia dotyczące warunków zatrudnienia i organizacji pracy. Sprawa była szeroko opisywana przez media oraz stała się przedmiotem negocjacji pomiędzy przedstawicielami pracowników a właścicielami firmy. Po ich zakończeniu lokal przy ul. Hożej wznowił działalność, część pracowników wróciła do pracy, a właściciele uznali istnienie związku zawodowego działającego w przedsiębiorstwie. Jednocześnie część kwestii pozostała sporna.
W kolejnych latach sieć rozwijała działalność w największych miastach Polski. W 2022 roku osiągnęła największą skalę działalności – 22 restauracje w 10 miastach. W marcu 2025 roku właściciele poinformowali o zamknięciu ostatniego lokalu, wskazując jako główne przyczyny wzrost kosztów prowadzenia działalności, spadek sprzedaży oraz rosnącą konkurencję.
Znaczenie Krowarzywa była wielokrotnie opisywana jako pionier polskiej gastronomii roślinnej oraz jedna z marek, które przyczyniły się do upowszechnienia kuchni wegańskiej w Polsce. Forbes wskazywał ją jako przykład firmy, która wprowadziła roślinne burgery do gastronomicznego mainstreamu. Powstanie pierwszego lokalu Krowarzywa w 2013 roku jest wskazywane jako jedno z wydarzeń symbolizujących przejście weganizmu z niszy do głównego nurtu rynku gastronomicznego w Polsce. Raport Polskiego Związku Producentów Żywności Roślinnej umieszcza otwarcie Krowarzywa w osi najważniejszych wydarzeń rozwoju branży roślinnej, natomiast raport Zielona Rewolucja określa sieć jako markę, która „przecierała szlaki” i pozostaje jedną z najlepiej rozpoznawalnych marek w segmencie roślinnych burgerowni.
Według właścicieli, celem marki było stworzenie restauracji dostępnych dla szerokiego grona odbiorców, a nie wyłącznie osób stosujących dietę wegańską. W wywiadzie dla „Poradnika Restauratora” szef kuchni Kornel Kisała podkreślał, że większość klientów stanowili fleksitarianie oraz osoby jedzące mięso, zainteresowane kuchnią roślinną. Marka była określana jako kultowa. Zamknięcie Krowarzywa w 2025 roku zostało opisane przez jedno z czasopism jako symbol zmian zachodzących na rynku gastronomii roślinnej w Polsce oraz osłabienia dynamicznego wzrostu segmentu wegańskiego po okresie jego największej popularności.
Nagrody i wyróżnienia W 2014 otrzymała nagrodę Warszawiaki dla najlepszej restauracji w stolicy. W latach 2019, 2020, 2021, 2022 i 2023 Krowarzywa wygrała Food Business Awards w kategorii Restauracja Kuchnia Wegetariańska/Wegańska przyznawaną przez przedstawicieli rynku gastronomicznego w Polsce. Przez wiele lat marka była opisywana przez media ogólnopolskie jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych przykładów rozwoju rynku gastronomii roślinnej w Polsce.
Działalność społeczna i proekologiczna Krowarzywa prowadziła działania społeczne i proekologiczne związane z promocją zrównoważonej konsumpcji oraz ograniczaniem wpływu gastronomii na środowisko. Od początku działalności sieć nie oferowała jednorazowych plastikowych sztućców, a opakowania oraz rozwiązania stosowane w lokalach miały ograniczać ilość wytwarzanych odpadów.
Sieć wielokrotnie brała udział w kampanii Veganuary, przygotowując specjalne menu i akcje promocyjne związane z coroczną inicjatywą zachęcającą do ograniczenia spożycia produktów pochodzenia zwierzęcego.
Sieć angażowała się również w akcje charytatywne i społeczne. W czasie pandemii COVID-19 prowadziła akcję „Burger dla Medyka”, w ramach której przekazywano posiłki personelowi medycznemu. Wielokrotnie uczestniczyła także w finałach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, przekazując wsparcie na rzecz zbiórek fundacji.
Przedsiębiorstwo współpracowało również z organizacjami działającymi na rzecz ochrony zwierząt. W 2018 roku we współpracy z Fundacją Zwierzęca Polana wprowadzono do sprzedaży burger „BezJurex”, z którego część dochodu przeznaczano na działalność statutową organizacji. Współpraca Krowarzywa z Otwartymi Klatkami została wskazana w raporcie wpływu społecznego stowarzyszenia jako przykład partnerstwa wspierającego realizację jego celów.
Przypisy
Kategoria:Sieci restauracji Kategoria:Weganizm