Christopher Charles French, znany jako Chris French (ur. 6 kwietnia 1956) – brytyjski psycholog zajmujący się psychologią anomalistyczną, czyli badaniem doświadczeń uznawanych za paranormalne i poszukiwaniem ich wyjaśnień w znanych mechanizmach psychologicznych i fizycznych, bez zakładania, że zjawiska paranormalne istnieją. Bada, dlaczego ludzie wierzą w zjawiska paranormalne i skąd biorą się doświadczenia anomalne, czyli przeżycia odbierane jako niewytłumaczalne. Poza działalnością akademicką French często występuje w radiu i telewizji, przedstawiając sceptyczne spojrzenie na twierdzenia dotyczące zjawisk paranormalnych.
Jest profesorem emeritusem psychologii w Goldsmiths, University of London. W 2000 roku założył tam Jednostkę Badawczą Psychologii Anomalistycznej (, APRU), którą kieruje. French uważa, że twierdzenia o zjawiskach paranormalnych należy traktować jako przedmiot poważnych badań nad stojącymi za nimi mechanizmami psychologicznymi. Prowadził badania nad różnymi zjawiskami paranormalnymi, w tym nad domniemanymi zdolnościami parapsychicznymi, duchami, uprowadzeniami przez UFO i astrologią. W działalności dydaktycznej prowadził zajęcia z psychologii, parapsychologii i pseudonauki. Opublikował ponad 150 artykułów w czasopismach psychologicznych oraz rozdziałów w pracach zbiorowych, a wyniki badań przedstawiał na konferencjach i sympozjach. French zajmuje się także popularyzacją nauki – był redaktorem naczelnym magazynu „” i pisał felietony do dziennika „The Guardian”. Występował w programach popularnonaukowych, filmach dokumentalnych i panelach dyskusyjnych, przedstawiając sceptyczne spojrzenie na zjawiska paranormalne.
Kariera Po uzyskaniu doktoratu French prowadził kursy dla dorosłych, na których poruszał także tematykę astrologii i postrzegania pozazmysłowego.
W latach 1997–2000 kierował Katedrą Psychologii w , a w 2000 roku założył tam Jednostkę Badawczą Psychologii Anomalistycznej (, APRU). Na emeryturę przeszedł w 2020 roku, zachowując tytuł profesora emeritusa i kierownictwo APRU.
O znaczeniu psychologii anomalistycznej powiedział w wywiadzie dla podcastu „The Skeptic Zone”, wydawanego przez Australijskie Towarzystwo Sceptyków:
Przedmiotem jego badań jest psychologia wierzeń paranormalnych i doświadczeń anomalnych. Poza działalnością akademicką, taką jak wystąpienia konferencyjne i gościnne wykłady w innych ośrodkach, często występuje w radiu i telewizji, przedstawiając sceptyczne spojrzenie na twierdzenia dotyczące zjawisk paranormalnych. Jako ekspert komentował twierdzenia dotyczące zdolności parapsychicznych, odzyskanych wspomnień, telepatii oraz . Wypowiadał się też o , duchach, uprowadzeniach przez UFO, doświadczeniach poza ciałem i astrologii.
Działalność akademicka W ramach studiów psychologicznych BSc (Hons) w Goldsmiths prowadził kurs psychologii anomalistycznej. Uzyskał status Chartered Psychologist, czyli brytyjski status zawodowy dyplomowanego psychologa, nadawany przez , którego jest członkiem w stopniu Fellow. Ten sam stopień ma w Royal Society of Arts, i Komitecie Badań Sceptycznych. Był członkiem naukowej rady doradczej , organizacji zajmującej się sporem o wiarygodność tzw. odzyskanych wspomnień, oraz dyrektorem brytyjskiego oddziału , będącego sekcją . Jest patronem tej organizacji.
Podczas wywiadu dla podcastu „The Skeptic Zone” w 2014 roku French przyznał, że jako sceptyk wierzył w zjawiska paranormalne, dopóki lepiej nie poznał psychologicznych mechanizmów, które sprawiają, że ludzie wierzą. Uzmysłowiła mu to książka profesora psychologii :
Jest autorem lub współautorem ponad 150 artykułów i rozdziałów poświęconych szerokiemu spektrum zagadnień psychologicznych. Jego prace ukazywały się w „Journal of Abnormal Psychology”, „Quarterly Journal of Experimental Psychology”, „” oraz „”.
19 sierpnia 1996 roku zorganizował zintegrowaną sesję referatową „Psychologia wierzeń paranormalnych i pseudonaukowych” podczas XXVI Międzynarodowego Kongresu Psychologii i przewodniczył jej. Wygłosił na niej wraz ze współpracownikami z Goldsmiths’ College referat PSI in the eye of the beholder? Sheep-goat differences in judging paranormal evidence. Przedstawił w nim trzy eksperymenty, w których badani oceniali spreparowane dowody rzekomo pochodzące z badań parapsychologicznych. Osoby wierzące w zjawiska paranormalne („owce”) wyżej niż niewierzące („kozy”) oceniały zgodność materiału i prawdopodobieństwo działania ESP nawet wtedy, gdy zgodność była całkowicie przypadkowa.
Uczestniczył także w sympozjum poświęconym psychologii doświadczeń anomalnych podczas dorocznego British Science Festival organizowanego przez na Uniwersytecie w Birmingham we wrześniu 1996 roku.
W lipcu 1997 roku przewodniczył sympozjum poświęconym psychologii wierzeń paranormalnych podczas Piątego Europejskiego Kongresu Psychologii w Dublinie. Przedstawił referat na konferencji Paranormal and Superstitious Beliefs: A Skeptical Examination na 13 listopada 1998 roku.
W lutym 1999 roku uczestniczył w sympozjum Królewskiego Towarzystwa Statystycznego (które współorganizował). W lipcu 1999 roku współorganizował półdniową konferencję Parapsychology: Current Status and Future Prospects w Goldsmiths College i przedstawił na niej referat, a także wygłosił referat na Szóstym Europejskim Kongresie Psychologii w Rzymie. W lutym 2001 roku wygłosił wykład na zaproszenie Institute for Cultural Research w . Zorganizował też dwa sympozja na dużych konferencjach (Glasgow, marzec 2001; Londyn, lipiec 2001).
W 2001 roku French zbadał efekty uzdrawiania kryształami, a wyniki sugerowały, że są to w znacznej mierze efekty placebo. Osiemdziesięciu ochotnikom rozdano kwestionariusz mierzący poziom ich wiary w zjawiska paranormalne. Następnie dano im coś, co – jak im powiedziano – było prawdziwym kryształem, i poproszono ich o dziesięciominutową medytację, a potem o zrelacjonowanie doznanych wrażeń. Połowa badanych w rzeczywistości otrzymała fałszywe, plastikowe kryształy. French nie stwierdził żadnej różnicy między odczuciami relacjonowanymi przez obie grupy.
French wraz ze współpracownikami przeprowadził eksperyment dotyczący pól elektromagnetycznych (EMF) oraz fal dźwiękowych o częstotliwości niższej od progu słyszalności (infradźwięków) – zjawisk kojarzonych z miejscami rzekomo nawiedzonymi. Badacze zbudowali „nawiedzony pokój”, w którym sterowali tymi czynnikami; eksperyment nie wykazał związku przyczynowego między nimi a doświadczeniami badanych. Wyniki ogłoszono w 2009 roku w czasopiśmie „Cortex”.
W badaniu kierowanym przez Frencha, opublikowanym w 2008 roku w czasopiśmie „Cortex”, przeanalizowano psychologię osób, które wierzyły, że zostały uprowadzone przez kosmitów.
W styczniu 2010 roku French został wybrany na członka (Fellow) Komitetu Badań Sceptycznych.
French, Richard Wiseman i przeprowadzili trzy próby replikacji eksperymentu , którego wyniki miały świadczyć o prekognicji, czyli rzekomej zdolności poznawania przyszłych zdarzeń. W eksperymencie tym ćwiczenie wykonane już po teście pamięciowym miało poprawiać jego wcześniejszy wynik. Żadna z trzech prób replikacji (łącznie 150 uczestników) nie wykazała statystycznie istotnego efektu i nie potwierdziła wyniku Bema. Kilka czasopism odmówiło opublikowania wyników, po czym autorzy przesłali pracę do „PLOS One”. Wiązali wcześniejsze odmowy z preferowaniem przez czasopisma wyników pozytywnych i nowatorskich – jednym z przejawów złudzenia publikacyjnego.
Podejście do psychologii anomalistycznej W wywiadzie dla „Polityki” z 2014 roku French mówił, że przez dłuższy czas miał poczucie, iż jego zainteresowania badawcze były na uczelni tolerowane, ale nie wspierane; zaznaczył zarazem, że nastawienie to zmienia się na korzyść. Uzasadniając potrzebę takich badań, przywoływał skalę wierzeń paranormalnych. Powołując się na wyniki sondaży, mówił, że od 40 do 50% mieszkańców Europy, Stanów Zjednoczonych i Ameryki Łacińskiej uważa telepatię za możliwą, a trzy czwarte dorosłych Amerykanów wierzy w co najmniej jedno zjawisko paranormalne.
Popularyzacja nauki French redagował brytyjski magazyn „” od 2001 roku przez ponad dekadę. Kierował odnowieniem formuły pisma w 2009 roku – zwiększono wówczas jego objętość do 40 stron i powołano radę programową, w której skład weszli m.in. Tim Minchin, Stephen Fry, Richard Wiseman i Simon Singh. W latach 2009–2016 French był felietonistą dziennika „The Guardian”, w którym pisał o sceptycyzmie i psychologii anomalistycznej.
Regularnie występuje w radiu i telewizji, przedstawiając sceptyczną ocenę twierdzeń o zjawiskach paranormalnych.
W 1997 roku był jednym z trzech sceptyków zasiadających w panelu 90-minutowej debaty na żywo o UFO, wyemitowanej w godzinach największej oglądalności w programie z okazji przypadającej wówczas 50. rocznicy początku współczesnych doniesień o UFO.
mały|alt=Chris French przemawia z mównicy podczas World Skeptics Congress 2012 w Berlinie|Chris French na World Skeptics Congress w Berlinie w 2012 roku
Od 2013 roku organizuje spotkania grupy Greenwich .
W listopadzie 2013 roku French wystąpił jako gość specjalny na Australian Skeptics National Convention 2013 w Canberze.
W 2017 roku French wziął udział w 17. Europejskim Kongresie Sceptyków (ESC), który odbył się na Starym Mieście we Wrocławiu. Kongres zorganizowały Klub Sceptyków Polskich oraz Český klub skeptiků Sisyfos (czeski klub sceptyków). Wystąpił tam w panelu poświęconym egzorcyzmom. Panelowi przewodniczył , a uczestniczyli w nim także Mariusz Błochowiak, Konrad Szołajski i .
Wybrane publikacje
Książki autorskie
Książki pod redakcją
Wybrane rozdziały w książkach
Wybrane artykuły
Przypisy
Linki zewnętrzne
Strona Chrisa Frencha w Goldsmiths, Uniwersytet Londyński Medicine and magic, Student BMJ Science Weekly: The paranormal, „The Guardian”, 28 września 2009
Kategoria:Brytyjscy psycholodzy Kategoria:Sceptycy naukowi Kategoria:Brytyjscy popularyzatorzy nauki Kategoria:Urodzeni w 1956