Domenico Schiavi (ur. 31 stycznia 1718 w Tolmezzo, zm. 2 stycznia 1795 tamże) – włoski architekt i budowniczy późnego baroku, działający przede wszystkim we Friuli, Karnii, Cadore i na Istrii. Należał do rodziny budowniczych Schiavich i jest określany jako jeden z najaktywniejszych architektów osiemnastowiecznego Friuli.
Projektował przede wszystkim kościoły parafialne, ale podejmował także realizacje rezydencjonalne, publiczne i inżynieryjne. Do jego najważniejszych dzieł należą katedra św. Marcina w Tolmezzo, willa Jacopa Linussia oraz kościół Santa Maria della Purificazione w Tricesimo. W 1749 roku kierował również ostatnim etapem barokowej przebudowy katedry w Koprze.
Życiorys Domenico Schiavi urodził się w Tolmezzo jako syn budowniczego Angela Schiaviego i Orsoli di Sopra. Jego rodzina wywodziła się z Lozzo Vicentino i od końca XVII wieku była związana z Tolmezzo. Do rodzinnego przedsiębiorstwa budowlanego należeli również jego bracia Francesco i Antonio, przy czym Antonio zajmował się przede wszystkim malarstwem i dekoracją wnętrz.
Pierwszym znanym większym zleceniem Schiaviego była rozpoczęta w 1738 roku budowa rezydencji przedsiębiorcy tekstylnego w Tolmezzo. Zespół łączył funkcję reprezentacyjnej siedziby właściciela z zabudowaniami produkcyjnymi jego manufaktury. Linussio powierzył później Schiaviemu także zaprojektowanie nowej katedry miejskiej.
W projektach architekta widoczne są wpływy klasycyzującej architektury weneckiej, szczególnie twórczości Giorgia Massariego. Projekt katedry w Tolmezzo został wysłany do Massariego w Wenecji w celu sprawdzenia i ewentualnego skorygowania. Schiavi korzystał również z traktatów Witruwiusza, Andrei Palladia i Vincenza Scamozziego, których rozwiązania kopiowano w zachowanych rękopisach należących do rodzinnego warsztatu.
W kolejnych dekadach prowadził działalność w Cadore, gdzie projektował lub przebudowywał kościoły m.in. w Pieve di Cadore, San Vito di Cadore, Lorenzago di Cadore, Auronzo i Candide. Pracował również w Serravalle, obecnie części Vittorio Veneto, gdzie według jego projektu wzniesiono kościół Santa Maria Nova.
W 1749 roku Schiavi przybył do Kopru, aby kierować budową nowego chóru miejscowej katedry według zmodyfikowanego projektu Giorgia Massariego. Roboty rozpoczęto 5 lipca, a warsztat Schiaviego ukończył zasadniczą konstrukcję w ciągu czterech miesięcy. Jego brat Francesco przeprowadził następnie dekorację stiukową sklepień chóru i transeptu.
W 1768 roku Schiavi rozpoczął budowę kościoła parafialnego w Majano, a w 1770 roku opracował projekt przebudowy kościoła Santa Maria della Purificazione w Tricesimo. Do późniejszych realizacji należały również kościoły w Paularo, Dignano, Forni di Sotto i Piano d’Arta. Ostatnia z wymienionych świątyń otrzymała nietypowy dla jego twórczości centralny, ośmioboczny układ.
Schiavi zajmował się także architekturą świecką i pracami inżynieryjnymi. W 1770 roku kierował budową pałacu Monte di Pietà w San Daniele del Friuli, a w 1782 roku otrzymał zlecenie na wykonanie dwóch mostów przez Tagliamento w pobliżu Venzone i Amaro.
Zmarł 2 stycznia 1795 roku w Tolmezzo. Został pochowany w zaprojektowanej przez siebie katedrze św. Marcina, uważanej za jego główne dzieło.
Twórczość Architektura Schiaviego należała do nurtu późnego baroku friulijskiego o wyraźnych wpływach weneckiego klasycyzmu. W fasadach kościołów stosował wysokie pilastry lub kolumny obejmujące kilka kondygnacji, trójkątne frontony i symetryczne rozmieszczenie nisz. Wnętrza najczęściej miały postać pojedynczej nawy zakończonej głębokim prezbiterium lub apsydą.
Nie wszystkie budowle tradycyjnie wiązane ze Schiavim są potwierdzone dokumentami. Część kościołów, m.in. w Raveo, Villa di Verzegnis, Cavazzo Carnico, Cercivento, Rigolato i Sutrio, przypisano mu na podstawie podobieństw stylistycznych oraz działalności jego rodzinnego warsztatu.
Wybrane realizacje Lata Obiekt Miejscowość Udział Schiaviego od 1738 Villa Linussio w Tolmezzo Tolmezzo Projekt rezydencji oraz zabudowań związanych z manufakturą Jacopa Linussia 1749 Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Koprze Koper Kierowanie budową chóru według zmodyfikowanego projektu Giorgia Massariego 1752–1764 Tolmezzo Projekt nowej świątyni, uznawanej za główne dzieło architekta XVIII wiek Kościół św. Marcina w Villa di Verzegnis Villa di Verzegnis Autorstwo przypisywane Schiaviemu XVIII wiek Kościół św. Daniela w Cavazzo Carnico Cavazzo Carnico Projekt przypisywany Schiaviemu 1761–po 1761 Kościół Santa Maria Nascente w Pieve di Cadore Pieve di Cadore Projekt nowej świątyni od 1768 Kościół parafialny w Majano Majano Projekt kościoła zniszczonego podczas trzęsienia ziemi w 1976 roku i następnie rozebranego od 1770 Kościół Santa Maria della Purificazione w Tricesimo Tricesimo Projekt przebudowy świątyni, ukończonej w 1784 roku lata 70. XVIII wieku Kościół świętych Wita, Modesta i Krescencji w Paularo Paularo Projekt kościoła realizowany we współpracy z Lucą Andriolim XVIII wiek Kościół św. Stefana w Piano d’Arta Piano d’Arta Projekt kościoła o centralnym, ośmiobocznym układzie do 1779 Serravalle, Vittorio Veneto Projekt nowej świątyni, ukończonej w 1779 roku 1770 Pałac Monte di Pietà w San Daniele del Friuli San Daniele del Friuli Kierowanie budową pałacu 1782 Mosty Schiaviego na Tagliamento Venzone i Amaro Projekt dwóch mostów przez Tagliamento
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Włoscy architekci barokowi Kategoria:Urodzeni w 1718 Kategoria:Zmarli w 1795