Henry Nicholas John Gunther (ur. 6 czerwca 1895 w Baltimore, zm. 11 listopada 1918 w Chaumont-devant-Damvillers) – amerykański sierżant, uznawany za ostatnią ofiarę I wojny światowej. Zginął o godz. 10:59, około minuty przed wejściem w życie rozejmu o godz. 11:00.
Wczesne lata Urodził się 6 czerwca 1895 roku w rodzinie niemiecko-amerykańskiej we wschodnim Baltimore w stanie Maryland. Jego rodzice, George Gunther (1869–1919) i Lina Roth (1866–1938), byli dziećmi niemieckich imigrantów. Dorastał w Highlandtown, dzielnicy East Baltimore, na którą duży wpływ mieli niemieccy imigranci, gdzie jego rodzina należała do rzymskokatolickiej parafii Najświętszego Serca Jezusowego. Gunther pracował jako księgowy i urzędnik w National Bank of Baltimore. W 1915 roku wstąpił do trzeciego zakonu Rycerzy Kolumba.
Służba wojskowa Ze względu na swoje niemieckie pochodzenie Gunther nie zaciągnął się na ochotnika do amerykańskich sił zbrojnych, jak wielu innych Amerykanów zaraz po wypowiedzeniu wojny Niemcom przez Stany Zjednoczone w kwietniu 1917 roku. We wrześniu 1917 roku został powołany do wojska i przydzielony do 313 Pułku Piechoty, zwanego „Baltimore’s Own”; będącego częścią 157 Brygady 79 Dywizji Piechoty.
Awansowany na sierżanta służb zaopatrzeniowych, odpowiadał za umundurowanie w swojej jednostce wojskowej i przybył do Francji w lipcu 1918 roku jako część nadciągających Amerykańskich Sił Ekspedycyjnych. Krytyczny list do domu, w którym donosił o „nędznych warunkach” na froncie i radził przyjacielowi, aby spróbował wszystkiego, by uniknąć poboru, został przechwycony przez cenzora pocztowego armii amerykańskiej. W rezultacie Gunther został zdegradowany ze stopnia sierżanta do szeregowca.
Oddział Gunthera, kompania A, dotarł na front zachodni 12 września 1918 roku. Podobnie jak wszystkie jednostki alianckie na froncie ofensywy w Meuse-Argonne, rankiem 11 listopada wciąż jednostka toczyła walki. Rozejm z Niemcami został podpisany o godz. 5:00 czasu lokalnego, ale wszedł w życie dopiero o godzinie 11:00.
Oddział Gunthera zbliżył się do blokady drogowej złożonej z dwóch niemieckich karabinów maszynowych we wsi Chaumont-devant-Damvillers niedaleko Mozy w Lotaryngii. Gunther wstał wbrew rozkazom swojego bliskiego przyjaciela i dowódcy, sierż. Ernesta Powella, i zaatakował pozycję nieprzyjaciela z karabinu maszynowego Browning M1918. Niemieccy żołnierze, wiedząc już o zawieszeniu broni, które miało wejść w życie zaledwie za minutę, próbowali krzykiem skłonić Gunthera do zaprzestania ataku. Gunther nie zareagował i zbliżał się do nieprzyjacielskich pozycji, oddając „strzał lub dwa”. Gdy zbliżył się zbyt blisko do pozycji niemieckich karabinów maszynowych, został trafiony krótką serią i zginął na miejscu.
Pisarz James M. Cain, wówczas reporter „The Baltimore Sun”, przeprowadził później wywiad z towarzyszami Gunthera. Napisał, że Gunther „bardzo rozmyślał nad swoją niedawną degradacją i opanowała go obsesyjna determinacja, by zadośćuczynić swoim przełożonym i towarzyszom broni”.
Dowodzący Amerykańskimi Siłami Ekspedycyjnymi gen. John Pershing w rozkazie dziennym z następnego dnia wymienił Gunthera jako ostatniego Amerykanina poległego w Wielkiej Wojnie. Armia pośmiertnie przywróciła mu stopień sierżanta, przyznając Guntherowi również wyróżnienie dywizji za waleczność w akcji oraz Krzyż za Wybitną Służbę. Szczątki Gunthera powróciły do Stanów Zjednoczonych w 1923 roku po ekshumacji z cmentarza wojskowego we Francji i zostały pochowane na cmentarzu Najświętszego Odkupiciela w Baltimore.
Późniejsze śledztwo wykazało, że w ostatnim dniu I wojny światowej, podczas negocjacji rozejmowych w wagonie kolejowym w lesie Compiègne, francuski dowódca naczelny, marszałek Ferdinand Foch, odmówił przystania na prośbę niemieckich negocjatorów o natychmiastowe zawieszenie broni, aby zapobiec dalszemu bezsensownemu rozlewowi krwi. Brak oficjalnego ogłoszenia rozejmu, nawet pomiędzy podpisaniem dokumentów rozejmu a jego wejściem w życie „o godzinie jedenastej jedenastego dnia jedenastego miesiąca”, spowodował, że około 11 000 żołnierzy obu stron zostało rannych lub zabitych – znacznie więcej niż średnia z ostatnich tygodni walk według statystyk wojskowych.
Pamięć thumb|Tablica pamiątkowa na grobie Henry’ego Gunthera na cmentarzu Najświętszego Odkupiciela w Baltimore, odsłonięta 11 listopada 2010 roku Kilka lat po śmierci Gunthera, placówkę Weteranów Wojen Zagranicznych numer 1858 we wschodnim Baltimore nazwano jego imieniem.
W Dniu Weteranów (we Francji zwanym Dniem Rozejmu) 11 listopada 2008 roku w pobliżu miejsca śmierci Gunthera w Chaumont-devant-Damvillers w Lotaryngii wzniesiono pomnik. Dwa lata później, podczas rocznicowych obchodów 11 listopada 2010 roku o godz. 10:59 rano Niemieckie Towarzystwo Marylandu odsłoniło tablicę pamiątkową na jego grobie.
Zobacz też George Lawrence Price – uznawany za ostatniego żołnierza Wspólnoty Narodów poległego podczas I wojny światowej, o godz. 10:58, około dwie minuty przed wejściem w życie rozejmu i minutę przed Henrym Guntherem.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańscy wojskowi Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Stany Zjednoczone) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wybitnej Służby (Stany Zjednoczone) Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Baltimore Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1918 Kategoria:Ofiary I wojny światowej