+ NavIC 250px|Rendering satelity serii IRNSS-1 Państwo Indie Nazwa operacyjna NavIC () Dawna nazwa IRNSS () Rodzaj regionalny system nawigacji satelitarnej Status ograniczona dostępność PNT (marzec 2026) Operator Indyjska Organizacja Badań Kosmicznych (ISRO) Zasięg Indie i ok. 1500 km od granic Orbity geostacjonarne (GEO) i nachylone geosynchroniczne (IGSO) Pierwszy start 1 lipca 2013 (IRNSS-1A) Strona internetowa isro.gov.in NavIC (), pierwotnie Indian Regional Navigation Satellite System (IRNSS) – indyjski regionalny system nawigacji satelitarnej zarządzany przez Indyjską Organizację Badań Kosmicznych (ISRO). System jest przeznaczony do dostarczania danych pozycjonowania, prędkości i czasu dla Indii oraz obszaru wokół kraju; w podstawowym opisie ISRO zasięg obejmuje Indie i region do około 1500 km od ich granic, z rozszerzoną strefą usługową sięgającą dalej nad Ocean Indyjski i część Azji.
NavIC jest systemem regionalnym, w odróżnieniu od systemów globalnych, takich jak GPS, GLONASS i Beidou. Jego celem jest zapewnienie Indiom niezależnego źródła danych pozycji, nawigacji i czasu (PNT, ), wykorzystywanego zarówno w usługach cywilnych, jak i w zastosowaniach strategicznych. Standard NavIC przewiduje dwie klasy usługi: otwartą usługę standardowego pozycjonowania oraz ograniczoną, szyfrowaną usługę dla autoryzowanych użytkowników. Według odpowiedzi rządowej z 25 marca 2026 roku trzy satelity NavIC nadawały pełne sygnały PNT, a pięć obsługiwało jednokierunkowe komunikaty; po awarii zegara IRNSS-1F pełna usługa nawigacyjna pozostawała ograniczona.
Nazwa i zakres systemu Skrót IRNSS odnosił się do nazwy projektu budowy indyjskiego regionalnego systemu nawigacyjnego. Po wystrzeleniu pierwszej generacji satelitów system otrzymał nazwę operacyjną NavIC, rozwijaną jako Navigation with Indian Constellation; słowo navik oznacza w językach indyjskich żeglarza lub nawigatora. W polskich publikacjach branżowych system oznaczany jest jako „NavIC” z dopiskiem o dawnej nazwie IRNSS albo jako „Indyjski Regionalny System Nawigacji Satelitarnej”.
mały|Obszar usługowy NavIC Podstawowa strefa usługi obejmuje subkontynent indyjski i obszar około 1500 km wokół Indii. Rozszerzona strefa usługowa jest opisywana jako pas pomiędzy obszarem podstawowym a większym prostokątem geograficznym obejmującym znaczną część Oceanu Indyjskiego. System zaprojektowano tak, aby dawał szczególnie korzystną geometrię obserwacji nad Indiami dzięki połączeniu satelitów geostacjonarnych i nachylonych satelitów geosynchronicznych.
Geneza i rozwój Jednym z czynników, które stały się impulsem do indyjskiego programu nawigacji satelitarnej, było doświadczenie zależności od zagranicznych systemów podczas konfliktu w rejonie Kargilu w 1999 roku, gdy dostęp do precyzyjnych danych GPS mógł mieć znaczenie operacyjne. Projekt IRNSS został zatwierdzony przez rząd Indii w 2006 roku, a ISRO rozpoczęła budowę niezależnego segmentu kosmicznego i naziemnego.
W latach 2006–2007 program koncentrował się na budowie regionalnej konstelacji i uniezależnieniu od zagranicznych usług nawigacyjnych.
Tło programu obejmowało także równoległe rozmowy o innych konstelacjach. We wrześniu 2005 Indie i Unia Europejska podpisały porozumienie o współpracy przy systemie Galileo, lecz w 2006 roku pojawiły się napięcia dotyczące finansowania i bezpieczeństwa, w tym obawy przed dostępem Chin do wrażliwych danych; ówczesny GLONASS miał ograniczoną przydatność jako alternatywa. W tym samym okresie ISRO prowadziła spotkania z przemysłem w sprawie krajowych zastosowań nawigacji satelitarnej; program od początku obejmował nie tylko satelity, lecz także odbiorniki, segment naziemny i zaplecze produkcyjne.
Pierwszy satelita serii IRNSS-1, IRNSS-1A, został wyniesiony 1 lipca 2013 roku rakietą Polar Satellite Launch Vehicle. Kolejne satelity pierwszej generacji startowały w latach 2014–2016, a po awarii zegarów atomowych na IRNSS-1A próbowano wysłać satelitę zastępczego IRNSS-1H; misja z 31 sierpnia 2017 roku nie osiągnęła celu z powodu nierozdzielenia osłony ładunku. IRNSS-1I został wystrzelony w 2018 roku i uzupełnił działającą konstelację.
Druga generacja systemu, oznaczona serią NVS, ma odświeżyć konstelację, wydłużyć projektowany czas działania satelitów i dodać cywilny sygnał L1, ważny dla odbiorników małej mocy. NVS-01 został wyniesiony 29 maja 2023 roku rakietą GSLV-F12; według ISRO był pierwszym satelitą drugiej generacji NavIC, a w serii NVS po raz pierwszy umieszczono rodzimy zegar atomowy. Po starcie NVS-02 w styczniu 2025 roku ISRO poinformowała o problemie w operacjach podnoszenia orbity, co utrudniło wykorzystanie satelity zgodnie z pierwotnym planem.
Pierwotny koszt programu wynosił 14,2 mld rupii, z osobnymi kosztami segmentu naziemnego, satelitów i startów PSLV-XL; po późniejszych kontrolach i konieczności satelitów zastępczych indyjski kontroler państwowy podawał koszt 22,46 mld rupii według stanu na marzec 2017 roku. W dokumentach planistycznych Departamentu Kosmosu zapowiadano zwiększenie liczby satelitów i prace nad krajowymi zegarami atomowymi, w tym wzorcami optycznymi dla zastosowań nawigacyjnych i komunikacji dalekiego zasięgu.
Równolegle ISRO i rząd Indii zabiegały o międzynarodowe uznanie NavIC jako interoperacyjnego elementu infrastruktury PNT. W 2019 roku Kongres Stanów Zjednoczonych dopuścił uznanie NavIC za sojuszniczy system nawigacji satelitarnej obok Galileo i japońskiego QZSS, co indyjskie media wiązały z zapisami amerykańskiej ustawy obronnej na rok fiskalny 2020. W polityce satelitarnej z 2021 roku oraz w późniejszych wypowiedziach ISRO pojawiał się także kierunek rozbudowy regionalnego systemu w stronę szerszego, potencjalnie globalnego pokrycia i większej interoperacyjności z GPS, GLONASS, Galileo i BeiDou. Status konstelacji Status NavIC wymaga datowania, ponieważ w marcu 2026 roku różne organy państwowe posługiwały się różnymi kryteriami. Raport parlamentarny z 12 marca 2026 roku wskazywał 12 wystrzelonych satelitów i cztery zapewniające ciągłą usługę PNT, natomiast odpowiedź PIB z 25 marca 2026 roku — 11 wystrzelonych satelitów, osiem satelitów funkcjonalnych, trzy satelity nadające sygnały PNT i pięć zdolnych do jednokierunkowych komunikatów. Różnica wynikała m.in. z awarii zegara IRNSS-1F ogłoszonej przez ISRO 13 marca 2026 roku oraz z odmiennego liczenia satelitów planowanych, utraconych i działających tylko w ograniczonym trybie; statusy w tabeli odnoszą się do dat wskazanych źródeł, nie do bieżącej klasyfikacji technicznej.
Segment kosmiczny Klasyczna architektura IRNSS zakładała siedem satelitów: trzy na orbitach geostacjonarnych oraz cztery na nachylonych orbitach geosynchronicznych. Takie rozmieszczenie, zamiast średnich orbit okołoziemskich typowych dla wielu systemów globalnych, jest dopasowane do regionalnej usługi nad Indiami i sąsiednimi akwenami.
Satelity pierwszej generacji były oparte na platformie I-1K i projektowane z myślą o startach rakietą PSLV. Opracowania techniczne podają dla nich masę startową około 1370 kg, masę suchą około 575 kg, korpus o wymiarach około 1,58 × 1,5 × 1,5 m, dwa panele słoneczne o mocy około 1660 W, akumulator litowo-jonowy 90 Ah, trójosiową stabilizację, silnik apogeum o ciągu 440 N i małe silniki korekcyjne o ciągu 22 N. Ładunek nawigacyjny obejmował rubidowe zegary atomowe, generator sygnału nawigacyjnego, transponder pasma C do pomiaru orbity oraz retroreflektory laserowe. Satelity drugiej generacji NVS są większe: dla NVS-01 podawano masę około 2232 kg, platformę I-2K, moc paneli słonecznych około 2,4 kW, projektowaną żywotność 12 lat oraz dodatkowy sygnał L1.
Pierwsza generacja obejmowała satelity IRNSS-1A, 1B, 1C, 1D, 1E, 1F i 1G oraz satelity zastępcze 1H i 1I. W kolejnych latach działanie systemu komplikowały awarie rubidowych zegarów atomowych na części satelitów oraz ograniczona żywotność pierwszej generacji. W 2026 roku ISRO informowała, że IRNSS-1F zakończył dziesięcioletni okres misji; w odpowiedziach rządowych i komunikatach z tego okresu część satelitów była opisywana jako używana już głównie do jednokierunkowej usługi komunikatów, a nie do pełnego pozycjonowania PNT.
Tabela zestawia satelity programu NavIC. Statusy podano według wskazanych źródeł i odnoszą się do dat ich publikacji.
Satelita Start Rakieta Planowana pozycja / orbita Status Uwagi IRNSS-1A 1 lipca 2013 PSLV-XL-C22 IGSO, okolice 55°E krótkie komunikaty (2019–2026) Pierwszy satelita serii; po awarii zegarów atomowych był używany przede wszystkim w usłudze krótkich komunikatów. IRNSS-1B 4 kwietnia 2014 PSLV-XL-C24 IGSO, okolice 55°E PNT (PIB, 25 marca 2026) W raportach po 2025 roku pozostawał jednym z satelitów wykorzystywanych do pełnej usługi PNT. IRNSS-1C 16 października 2014 PSLV-XL-C26 GEO, okolice 83°E krótkie komunikaty (raport parlamentarny, 12 marca 2026) Po awariach zegarów atomowych wykorzystywany do jednokierunkowej usługi komunikatów. IRNSS-1D 28 marca 2015 PSLV-XL-C27 IGSO, okolice 111,75°E wycofany (raport parlamentarny, 12 marca 2026) Start poprzedziło opóźnienie techniczne; w raporcie parlamentarnym z 2026 roku satelita jest opisany jako wycofany po zakończeniu okresu eksploatacji. IRNSS-1E 20 stycznia 2016 PSLV-XL-C31 IGSO, okolice 111,75°E bez oceny SPS / krótkie komunikaty (2021–2026) Utracił dostępność do oceny SPS, ale pozostawał używany do krótkich komunikatów. IRNSS-1F 10 marca 2016 PSLV-XL-C32 GEO, okolice 32,5°E utrata zegara; krótkie komunikaty (ISRO, 13 marca 2026) ISRO poinformowała, że 13 marca 2026 przestał działać pokładowy zegar atomowy; satelita miał nadal wspierać jednokierunkowe komunikaty. IRNSS-1G 28 kwietnia 2016 PSLV-XL-C33 GEO, okolice 129,5–131,5°E krótkie komunikaty (raporty 2020–2021) Start 1G domknął pierwszą generację; po nim rząd Indii zaczął promować nazwę NavIC, a sam satelita był później używany do krótkich komunikatów. IRNSS-1H 31 sierpnia 2017 PSLV-XL-C39 planowana IGSO niepowodzenie startu (2017) Satelita zastępczy dla 1A nie został umieszczony na właściwej orbicie, ponieważ nie oddzieliła się osłona ładunku. IRNSS-1I 12 kwietnia 2018 PSLV-XL-C41 IGSO, okolice 55°E PNT (PIB, 25 marca 2026) Został wysłany po niepowodzeniu 1H i w 2026 roku był jednym z trzech satelitów dostarczających pełne dane PNT. NVS-01 / IRNSS-1J 29 maja 2023 GSLV-F12 GEO, okolice 129,5°E PNT (PIB, 25 marca 2026) Pierwszy satelita drugiej generacji; zastępował 1G, wprowadzał L1 i krajowy zegar rubidowy. NVS-02 / IRNSS-1K 29 stycznia 2025 GSLV-F15 planowana pozycja 111,75°E nieosiągnięta orbita docelowa (ISRO/media, 2025) Według broszury misji miał zastąpić IRNSS-1E, lecz po starcie nie przeprowadzono pełnych manewrów podnoszenia orbity; ISRO analizowała alternatywne wykorzystanie satelity. NVS-03–NVS-07 planowane (2025–2026) GSLV Mk II IGSO / GEO planowane Dalsza seria NVS ma odnowić i rozszerzyć warstwę podstawową NavIC; po awarii IRNSS-1F ISRO zapowiadała wystrzelenie NVS-03, NVS-04 i NVS-05 do września 2027, choć wcześniejsze harmonogramy były opóźniane przez problemy zegarów atomowych i startów.
Segment naziemny Segment naziemny odpowiada za utrzymanie satelitów, wyznaczanie ich orbit, synchronizację czasu i generowanie danych nawigacyjnych. Obejmuje m.in. ośrodki kontroli statków kosmicznych, ISRO Navigation Centre w Byalalu koło Bengaluru w stanie Karnataka, stacje pomiaru odległości i integralności oraz sieć komunikacji danych.
System dzieli się na segment kosmiczny, naziemny i użytkownika. Segment użytkownika obejmuje odbiorniki NavIC oraz oprogramowanie wykorzystujące sygnały SPS i usługę ograniczoną, dlatego jego rozwój zależy od dostępności chipsetów, certyfikacji urządzeń i wdrożeń w transporcie lub telefonach.