Oknista (ros. Окнистская волость, lit. Aknystos valsčius, łot. Aknīstes pagasts) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1949. Siedzibą władz gminy było miasteczko Oknista, obecnie na Łotwie (łot. Aknīste).
Historia Gmina zbiorowa Czadosy powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego, należącego do guberni kowieńskiej. W 1877 roku obejmowała 38 miejscowości w 2 gromadach, zamieszkanych przez 1991 ludzi. Była to najmniej ludna gmina powiatu.
Specyfiką gminy Oknista były jej kształt i położenie. Z trzech stron otaczało ją terytorium guberni kurlandzkiej; sama zaś wcinała się głębokim klinem pomiędzy powiaty frydrychsztacki i iłłuksztański tej guberni. Z powiatem nowoaleksandrowskim, a zarazem z gubernią kowieńską, miała styczność jedynie na krótkim odcinku na samym południu. W rezultacie gmina tworzyła charakterystyczny uskok na granicy obu guberni, wyraźnie widoczny na mapach.
Po I wojnie światowej jednostka weszła w skład Republiki Litewskiej i utworzonego tam powiatu rakiszeckiego. W 1921 roku, zgodnie z traktatem granicznym litewsko-łotewskim, Litwa przekazała prawie całą gminę Oknista Łotwie w zamian za Połągę, elimunując w ten sposób niekorzystny uskok w linii granicznej. Gmina wesza w skad powiatu iłłuksztańskiegoLietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925.. W 1935 roku powierzchnia parafii wynosiła 106,4 km², a zamieszkiwało ją 2427 mieszkańcówLatvijas pagasti. Enciklopēdija. Rīga : A/S Preses nams. 2001—2002..
Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat iłłuksztański). Po wojnie obszar gminy wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Łotewskiej SRR (nadal powiat iłłuksztański). W 1945 roku na terenie gminy utworzono rady wiejskie Aknīste, Mežciems i Paupe. W 1949 roku gminę zniesiono wskutek reformy administracyjnej na Łotwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu oknistańskiegoOkupētās Latvijas administratīvi teritoriālais iedalījums. Latvijas Valsts arhīvu ģenerāldirekcija. Rīga, 1997..
W 2010 roku powstała współczesna gmina Oknista (łot. Aknīstes pagasts).
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni kowieńskiej Kategoria:Dawne gminy na Litwie Kategoria:Dawne gminy na Łotwie