Północna Dynastia Qi

Północna Dynastia Qi – dynastia panująca w północno-wschodniej części Chin w latach 550 do 577.

Panowanie Gao Yanga

thumb| - rekonstrukcja całości na podstawie połączonych zdjęć fragmentów znajdujących się w Freer and Sackler Galleries, Museum of Fine Arts w Bostonie, Musée Guimet i Założycielem Północnej Dynastii Qi był Gao Yang (cesarz Wenxuan (550-559), młodszy syn (zm. 547), sprawującego faktyczną władzę we Wschodnim Cesarstwie Wei. Gao Yang przejął władzę w państwie po tym jak jego starszy brat, , w 549 zginął w zamachu (prawdopodobnie inspirowanym przez samego Gao Yanga). W 550 Gao Yang ogłosił się cesarzem dynastii Qi, która jednak w późniejszej historiografii została nazwana Północną Dynastią Qi, dla odróżnienia od (479-502).

Gao Yang rozpoczął swoje panowanie pełen energii, co objawiło się m.in. w reformie , zgodnie z która ziemie wokół stolicy przydzielono żołnierzom i urzędnikom cesarstwa, zaś resztę w równych częściach rozdzielono pomiędzy pozostałą ludność. Udało mu się pokonać Kitanów i Rouran (ci ostatni przeżywali wówczas poważne problemy z powodu buntu Turków) oraz wykorzystać trudności w jakich znajdowała się dynastia Liang po rebelii i zająć terytoria na południe od rzeki Huai rozciągające się niemal do brzegów Jangcy. Jednak w 554 inicjatywę przejęła Zachodnia Dynastia Wei, która dokonała inwazji na Liang i zajęła dużą część jego terytorium. W następnym roku wysłano poselstwo do sprawującego rzeczywistą władzę w osłabionym Liang generała , sugerując, iż cesarski tron powinien objąć przebywający na dworze Qi kuzyn cesarza Wu (502-549), . Zsynchronizowana z tym żądaniem ofensywa wojsk Qi przekonała Wang Sengbiana do akceptacji tej propozycji, jednak już w 556 generał Chen Baxian (późniejszy (557-559) zdobył Jiankang (dzis. Nankin) i obalił rządy Xiao Yuanminga. Przedsięwzięta jeszcze w tym samym roku wyprawa wojsk Qi na Południe zakończyła się klęską.

Walka o sukcesję i rządy Gao Zhana thumb|Buddyjska stela z 560 roku. Musée Cernuschi Gao Yang stopniowo pogrążał się w pijaństwie i stawał się coraz bardziej okrutny i nieprzewidywalny, zaś sprawy państwa znalazły się w rękach . Przeprowadzono reformę administracji, znosząc 3 prefektury i 153 komanderie, zaś na Północy kontynuowano budowę muru, który ostatecznie rozciągał się aż do morza. 19 listopada 559 Gao Yang zmarł na skutek nadużywania alkoholu i tron objął jego małoletni syn, Gao Yin ( (559-560). Niemal natychmiast przeciwko nowemu cesarzowi zaczęli intrygować jego wujowie, którzy korzystając ze swojej pozycji w armii doprowadzili do śmierci cywilnych wyższych urzędników, mogących hamować ich zapędy, z Yang Yinem na czele. 8 października 560 cesarzowa wdowa ogłosiła ustąpienie Gao Yina i objęcie tronu przez jej syna, Gao Yana ( (560-561). Niedługo później Gao Yin został stracony. Gao Yan jednak niedługo cieszył się władzą, gdyż w następnym roku zginął w wyniku upadku z konia.

Cesarzem został teraz kolejny syn Gao Huana, Gao Zhan ( (561-565). Gao Zhan nie interesował się sprawami państwa, zajmując się głównie przyjemnościami, zaś główną rolę w jego rządzie odgrywali dworscy faworyci, tacy jak i . Tymczasem równowaga sił pomiędzy Północnym Qi a zaczęła się przechylać na korzyść tego ostatniego. Dwukrotnie, w 563 i 564, sprzymierzone z Turkami siły Północnego Zhou atakowały Północne Qi. Obie inwazje ostatecznie zostały odparte, nie ulegało jednak wątpliwości, że inicjatywa przeszła na stronę zachodniego rywala Qi.

Panowanie Gao Weia i upadek dynastii thumb|Scena przedstawiająca dwóch jeźdźców z grobowca (zm. 570) w Taiyuan. By uniknąć problemów z sukcesją, za radą Zu Tinga w 565 Gao Zhan abdykował i koronował na cesarza swojego dziewięcioletniego syna, (565-577), samemu zachowując kontrolę jako emerytowany cesarz. Gao Zhan zmarł w 568 i faktyczna kontrola nad sprawami państwa przeszła w ręce He Shikaia i wdowy po Gao Zhanie, cesarzowej wdowy . W 571 He Shikai został zamordowany przez brata cesarza, , i coraz większe wpływy na dworze zaczął zdobywać Zu Ting. Spotkało się to jednak z dezaprobatą najważniejszego generała Qi, . Rezultat tej walki o wpływy był niekorzystny dla armii, gdyż na skutek dworskich intryg cesarza przekonano do zamordowania Hulü Guanga i jego synów. „W Północnym Zhou na wieść o egzekucji najważniejszego dowódcy ich przeciwnika zapanowała wielka radość, a późniejsi komentatorzy twierdzili, iż śmierć Hulü Guanga sprawiła, że ostateczna klęska Północnego Qi była nieunikniona”.

thumb|Dzban z twarzą środkowoazjatyckiego mężczyzny po jego czterech stronach. Metropolitan Museum of Art Władza na dworze przeszła teraz w ręce tzw. Trzech Notabli (san gui), , i , którzy pozbyli się próbującego zaprowadzić racjonalną administrację i polegającego na cesarzowej wdowie Zu Tinga. W 573 siły odbiły terytoria niegdyś zdobyte na dynastii Liang, co nie spotkało się z jakąkolwiek reakcją dworskich dygnitarzy. Państwo znajdowało się w stanie postępującego rozkładu. Osiemnastoletni już wówczas cesarz był znany głównie z zamiłowania do muzyki i kosztownych dworskich ekstrawagancji, które rujnowały skarbiec. Tytuły rozdawano za darmo, a urzędy sprzedawano bądź nadawano za łapówki. W 575 kolejny atak przypuściło Północne Zhou. Został on odparty, z zaangażowania sił Qi na północy skorzystało jednak Chen, które przeprowadziło następną ofensywę na południu.

Decydująca ofensywa Zhou rozpoczęła się od ataku na Pingyang (dzis. Linfen), krytyczny dla obrony doliny rzeki Fen, który padł 3 grudnia 576. Armia Zhou wycofała się i Gao Wei próbował odbić Pingyang. Kiedy siły Zhou przybyły z odsieczą, cesarz uciekł z pola bitwy, co doprowadziło do załamania armii Qi. 21 stycznia 577 wojska Zhou zdobyły Jinyang (dzis. Taiyuan), otwierając sobie drogę do stolicy Qi. Gao Wei znalazł się w Ye 20 stycznia i okazał się niezdolny do podjęcia jakiejkolwiek istotnej decyzji. Ostatecznie uległ sugestii, że losy dynastii może odmienić wstąpienie na tron nowego władcy i 4 lutego koronował na cesarza swojego siedmioletniego syna, (577). 22 lutego Ye zostało zdobyte przez Zhou, jednak wcześniej cesarz wraz ze swoim ojcem, emerytowanym cesarzem, udali się na południe, gdzie mieli zamiar nadal walczyć, a w razie niepowodzenia uciec na terytorium Chen. Zostali jednak zdradzeni przez Gao Anahuia i 28 lutego pojmani przez żołnierzy Zhou. Później zostali przeniesieni jako więźniowie do Chang'anu (dzis. Xi’an), przy czym Gao Wei otrzymał honorowy tytuł diuka (公, gong). W 578 został jednak oskarżony o planowanie rebelii, po czym zgładzono go wraz z całą jego rodziną.

Oficjalną historię Północnej dynastii Qi stanowi zredagowana przez (zm. 648). Ponadto jej historii poświęcona jest część zredagowanej przez (fl. 659).

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chińskie dynastie Kategoria:Dynastie Południowe i Północne Qi