Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Zwiahlu – rzymskokatolicka parafia znajdująca się w diecezji kijowsko-żytomierskiej, w dekanacie Zwiahel, w Zwiahlu, na Ukrainie.

Historia Pierwszy, drewniany kościół w Zwiahlu wzniesiono w 1600 (lub kilka lat później) nakładem Anny Alojzy Chodkiewicz zd. Ostrogskiej. W 1651 został on spalony przez kozaków Bohdana Chmielnickiego. W 1726 wojewoda sandomierski Jerzy Aleksander Lubomirski wzniósł kolejny drewniany kościół, który w tym samym wieku spłonął. W latach 1753-1766 staraniem miejscowego proboszcza ks. Józefa Karpińskiego wzniesiono murowany kościół, konsekrowany w 1778 przez biskupa pomocniczego łuckiego Franciszka Komornickiego.

W 1886 parafia Nowogród WołyńskiNazwa miasta w latach 1795–1941 oraz 1944–2022. liczyła 5978 wiernych i należała do dekanatu Równe diecezji żytomierskiej (łucko-żytomierskiej). Posiadała kaplice filialne w Czernickiej Słobodzie, Pilipowiczach, Horbasze, Jurkowszczyźnie i w Orepach, a wcześniej także w Kuleszach. Według innego źródła w latach 70. i 80. XIX w. liczba parafian dochodziła do 10 000 osób, wzrosła na przełomie wieków i po wydzieleniu w 1911 parafii w Czernickiej Słobodzie, w przededniu I wojny światowej ponownie wynosiła ok. 10 000 osób. Nowogród Wołyński stał się siedzibą dekanatu.

W latach 20. XX w. parafią administrował ks. Aleksander Kuczyński, aresztowany przez komunistów w 1929 lub w 1930 w Nowogrodzie Wołyńskim lub w Żytomierzu i zesłany. Później administratorem był ks. Paweł Welik, aresztowany w 1935 (10 lutego lub 29 lipca) wraz z dwoma innymi księżmi i 16 katolikami świeckimi. 14 maja 1936 skazany przez trójkę NKWD wraz z 18 innymi katolikami za przynależność do faszystowskiej kontrrewolucyjnej organizacji rzymsko–katolickiej na 5 lat karłagu. 23 czerwca 1935 władze komunistyczne wysadziły w powietrze kościół.

W późniejszym okresie wspólnota katolicka w Nowogrodzie Wołyńskim działała w podziemiu. Dojeżdżali tu księża, odprawiający msze w prywatnych domach.

W 1989 uzyskano pozwolenie na budowę kościoła, którą ukończono w 1992. Sfinansowali ją katolicy mieszkający w ok. 40 okolicznych miejscowościach. 17 października 1992 świątynię konsekrował biskup kijowsko-żytomierski Jan Purwiński.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Parafie diecezji kijowsko-żytomierskiej Kategoria:Parafie pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego parafia