thumb thumb Spinka fioletowotrzonowa, rickenella szczecinowata, spinka szczecinowata (Rickenella swartzii (Fr.) Kuyper) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Omphalina, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1818 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus setipes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1984 r. Thomas Wilhelmus Kuyper. Pozostałe synonimy: Hemimycena setipes (Fr.) Singer 1943 Marasmiellus setipes (Fr.) Singer 1951 Gerronema setipes (Fr.) Singer, 1962 Omphalina swartzii (Fr.) Kotl. & Pouzar 1966 Rickenella setipes (Fr.) Raithelh.1973 Barbara Gumińska w 1982 r. podała polską nazwę rickenella szczecinowata, Władysław Wojewoda w 2003 zmienił ją na spinka fioletowotrzonowa. W internetowym atlasie grzybów gatunek ten ma nazwy spinka fioletowotrzonowa, rickenella szczecinowata, spinka szczecinowata i nazwy te podano dla Rickenella swartzii.
Morfologia Kapelusz Średnica 5–15 mm, płasko-wypukły, płasko-pępkowaty do głęboko wklęsłego, higrofaniczny, przezroczysty i prążkowany do bruzdkowanego. Powierzchnia oprószona, w stanie wilgotnym ciemno-fioletowobrązowa do ciemnosepiowej, brzeg winnocynamonowy, żółtobrązowy, podczas wysychania blednący do ciemno brązowego, fioletowoszarego lub fioletowobrązowego na środku, a różowocynamonowego na brzegu, z bruzdami lub żółtobrązowy. Blaszki Głęboko zbiegające, pomarszczone lub żyłkowane, białe do jasnokremowych, oprószone. Brzegi w tym samym kolorze, strzępiaste. Trzon Wysokość 20–50 (–70) mm, grubość 0,5–2 mm, walcowaty, centralny, chrząstkowaty. Powierzchnia oprószona do owłosionej lub z podstawą biało-włóknistą, wierzchołek ciemno fioletowobrązowy, czarnosepiowy lub brudno fioletowoszary, podstawa żółtobrązowa do różowocynamonowej. Cechy mikroskopowe Podstawki 15–22 × 4–5 μm, maczugowate, 4 zarodnikowe. Cheilocystydy rozproszone do licznych, 35–66 × 8–14 (-18) μm, brzuchato-główkowate do wrzecionowato-główkowatych, bezbarwne. Pleurocystydy rozproszone, podobne do cheilocystyd. Skórka kapelusza typu cutis z licznymi wystającymi pilocystydami 50–90 × 8–18 μm, podobnymi do cheilocystyd. Kaulocystydy liczne, podobne do cheilocystyd. Sprzążki obecne. Bazydiospory elipsoidalne (4–) 5–7 × 2–3 (–3,5) μm, gładkie, hialinowe, niemyloidalne, cienkościenne. Gatunki podobne Podobne są pępówka kubkowata (Omphalina pyxidata) i Phytoconis ericetorum, ale gatunki te różnią się brakiem fioletowego środka kapelusza i wierzchołka trzonu oraz brakiem widocznych cystyd na kapeluszu, blaszkach i trzonie.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Australii. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył wiele stanowisk, w późniejszych latach podano wiele nowych. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów.
Grzyb saprotroficzny występujący w różnego typu lasach, na ziemi wśród mchów, w towarzystwie jodeł i buków. Owocniki od czerwca do października.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowce