Prawie jak matka (port. Que Horas Ela Volta?) – brazylijski dramat filmowy z 2015 roku w reżyserii Anny Muylaert. Film opowiada o Val, która pełni funkcję pomocy domowej w posiadłości przedstawicieli wyższej klasy społecznej i o konflikcie, który toczy się między nimi. Obraz krytykuje nierówności społeczne zakorzenione w brazylijskim społeczeństwie.

Fabuła Val, kobieta o skromnym pochodzeniu z północno-wschodniej części Brazylii, udaje się do São Paulo w celu znalezienia pracy, zostawiając swoją córkę Jéssikę pod opieką dziadka. W stolicy stanu Val podejmuje pracę jako niania, a później jako pomoc domowa w domu Bárbary i José Carlosa, rodziny z wyższej klasy średniej, gdzie opiekuje się synem pracodawców, Fabinho.

Trzynaście lat później Val jest już stabilna finansowo, ale czuje się winna z powodu porzucenia Jéssiki. Nagle jej córka decyduje się przyjechać do São Paulo, aby przystąpić do egzaminów wstępnych na studia. Do tych samych egzaminów przystępuje także syn pracodawców Val. Jessica prosi matkę o wsparcie, a Val dostrzega w tym drugą szansę na lepszą relację między nimi. Jednak mimo prób kobiety dalej nie potrafią się zrozumieć. Główną przyczyną jest osobowość dziewczyny oraz sposób, w jaki zachowuje się ona w domu i wobec pracodawców matki. Czuje się przy nich zbyt swobodnie i nie akceptuje narzuconych podziałów klasowych oraz zasad panujących w tym miejscu.

Obsada

Produkcja Anna Muylaert początkowo planowała nakręcić ten film na krótko przed premierą swojego pierwszego pełnometrażowego debiutu, Durval Discos (2002), ale uznała, że nie czuje się jeszcze na siłach, by go wtedy wyreżyserować. Pierwotnie projekt zatytułowany był A Porta da Cozinha (dosł. Drzwi do kuchni). Scenariusz opierał się na osobistych doświadczeniach Muylaert z nianią, która opiekowała się jej synem po tym, jak reżyserka przestała zajmować się własną córką. Scenariusz był czterokrotnie przepisywany przez nią oraz przez Reginę Casé od czasu pierwszego pomysłu, kiedy reżyserka uważała go jeszcze za „niedojrzały”. Casé odegrała tu ważną rolę, ponieważ dobrze znała rzeczywistość wielu kobiet z północno-wschodniej części Brazylii, które przyjechały do São Paulo w poszukiwaniu pracy. Muylaert nie chciała stworzyć karykatury, lecz rzeczywistą postać. Stworzyła tę historię, ponieważ w jej opinii opieka nad cudzymi dziećmi to „święta praca, która jest bardzo niedoceniana”.

Zdjęcia rozpoczęto w lutym 2014 roku w rezydencji w Morumbi, dzielnicy wyższej klasy średniej w São Paulo. Okres zdjęciowy trwał dziewięć miesięcy.

Premiera i dystrybucja Światowa premiera filmu odbyła się na początku 2015 roku na Sundance Film Festival, gdzie Regina Casé i Camila Márdila wspólnie otrzymały Nagrodę Specjalną Jury dla najlepszych aktorek w filmie zagranicznym (World Cinema Dramatic Special Jury Award for Acting) za swoje role pierwszoplanowe w filmie. W Europie premiera miała miejsce w ramach sekcji „Panorama” na 65. MFF w Berlinie, gdzie film zdobył Nagrodę Publiczności. Z kolei w czerwcu 2015 roku Muylaert otrzymała za najlepszą reżyserię na Valletta Film Festival na Malcie.

Film zadebiutował na ekranach kin siedmiu krajów europejskich zanim dotarł do Brazylii 27 sierpnia 2015 roku. W Polsce premiera odbyła się 11 września 2015 roku.

We wrześniu 2015 roku Brazylijskie Ministerstwo Kultury wybrało ten tytuł spośród 8 brazylijskich produkcji pełnometrażowych, aby reprezentował Brazylię w walce o Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny w 2016 roku. Jednakże film ostatecznie nie otrzymał nominacji do nagrody.

Niemniej jednak w grudniu 2015 roku został wybrany jednym z pięciu najlepszych filmów zagranicznych roku przez amerykańską organizację National Board of Review. W tym samym miesiącu został wybrany najlepszym filmem roku i wszedł na listę 100 najlepszych brazylijskich filmów według Brazylijskiego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych (Abraccine).

Odbiór W serwisie Rotten Tomatoes film posiada wynik 97% pozytywnych recenzji na podstawie 93 ocen, ze średnią notą 8/10. Konsensus krytyków serwisu brzmi: „Urzekający i skłaniający do myślenia. Bohaterowie filmu niosą umiejętnie skonstruowaną i intrygującą historię, która ożywa dzięki utalentowanej obsadzie”. W serwisie Metacritic, który stosuje średnią ważoną, film otrzymał punktację 82 na 100 na podstawie 26 recenzji, co wskazuje na „powszechne uznanie”. Według amerykańskiego czasopisma "The Hollywood Reporter", „ten gęsty i wielowarstwowy dramat z humorem oraz niesłychaną precyzją analizuje różnice klasowe i relacje między prawdziwymi matkami a opiekunami, kwestionując przywileje jako coś nienaruszalnego”. Autorka dodaje również, że „była krytyczka filmowa, która współtworzy także filmy innych reżyserów, wykonuje tu zręczną pracę, opowiadając swoją historię i prezentując postacie oraz ich dylematy w sposób, który natychmiast zachęca widza do refleksji”. Isabela Boscov wymieniła go jako jeden ze swoich ulubionych filmów 2015 roku. 15 grudnia 2014 roku firma The Match Factory nabyła prawa do międzynarodowej dystrybucji filmu.

Krytycy zauważyli, że pierwsza promocja filmu w programie Fantástico stacji Rede Globo zawierała dyskurs sprzeczny z ideami przedstawionymi w filmie. Później w tym samym programie zaprezentowano reportaż bardziej spójny z tematyką produkcji. Przewodnicząca związku zawodowego pracowników domowych stanu São Paulo stwierdziła jednak, że „nie nauczyła się zbyt wiele z tego filmu”.

Nagrody i nominacje +RokNagroda/FestiwalKategoriaWynik2015Sundance Film FestivalNagroda Specjalna Jury (Regina Casé, Camila Márdila)WygranaGrand Prix JuryNominacja65. MFF w BerlinieNagroda Publiczności (sekcja „Panorama”)WygranaNagroda CICAEWygranaRiverRun International Film FestivalNajlepszy scenariuszWygranaMFF w SeattleNajlepsza aktorka (Regina Casé)4. miejsceWorld Cinema Amsterdam FestivalNagroda PublicznościWygranaFestival de Cinema de LimaTroféu APCWygranaValletta Film FestivalNajlepsza reżyseria (Anna Muylaert)WygranaFestiwal Kina Brazylijskiego w MoskwieNagroda PublicznościWygranaPrémios FénixNajlepsza aktorka (Regina Casé)NominacjaNational Board of ReviewTop 5 filmów zagranicznychTop 5Troféu APCANajlepszy filmWygranaNajlepsza aktorka (Regina Casé)WygranaMFF w LublanieNagroda PublicznościWygranaWashington D.C. Area Film CriticsNajlepszy film zagranicznyNominacjaAbraccineNajlepszy film brazylijskiWygranaSatellite AwardsNajlepszy film zagranicznyNominacjaCritics’ Choice AwardsNominacja2016Grande Prêmio do Cinema BrasileiroNajlepszy filmWygranaNajlepsza reżyseria (Anna Muylaert)WygranaNajlepsza aktorka (Regina Casé)WygranaNajlepsza aktorka drugoplanowa (Camila Márdila)WygranaNajlepszy aktor drugoplanowy (Lourenço Mutarelli)NominacjaNajlepsze zdjęciaNominacjaNajlepszy scenariusz oryginalnyWygranaNajlepsza scenografiaNominacjaNajlepsze kostiumyNominacjaNajlepsze efekty wizualneNominacjaNajlepszy montażWygranaNajlepszy dźwiękNominacjaNajlepsza muzykaNominacjaNajlepszy film fabularny (nagroda publiczności)Wygrana

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Brazylijskie dramaty filmowe Kategoria:Brazylijskie filmy z 2015 roku Kategoria:Brazylijskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Filmy kręcone w São Paulo Kategoria:Filmy o klasach społecznych Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w São Paulo