Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem – park kulturowy w Krakowie, utworzony w celu ochrony krajobrazu kulturowego, zabytków oraz historycznego układu urbanistycznego Kazimierza i Stradomia. Został powołany uchwałą Rady Miasta Krakowa z 27 kwietnia 2022 roku, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego 4 maja 2022 roku. Uchwała weszła w życie 1 września 2022 roku.
Podstawa prawna Park kulturowy jest jedną z form ochrony zabytków przewidzianych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 16 tej ustawy rada gminy może utworzyć park kulturowy w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.
Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem został utworzony uchwałą nr LXXXIII/2368/22 Rady Miasta Krakowa z 27 kwietnia 2022 roku.
Obszar Park obejmuje Kazimierz, Stradom, część lewobrzeżnych Bulwarów Wiślanych oraz teren dawnego koryta Wisły. Łączna powierzchnia obszaru objętego ochroną wynosi ponad 140 ha.
Obszar parku znajduje się w historycznej części Krakowa. Według miejskiego serwisu Krakowa układ urbanistyczny Kazimierza i Stradomia jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-12, znajduje się na obszarze wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz wchodzi w skład historycznego zespołu miasta uznanego za pomnik historii.
Historia utworzenia Formalne prace nad utworzeniem parku rozpoczęły się 12 czerwca 2019 roku, kiedy Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę w sprawie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem. W ramach przygotowań opracowano projekt planu ochrony parku kulturowego, który według BIP był podstawą do sformułowania regulacji wpisanych następnie do projektu uchwały.
Projekt uchwały był przedmiotem konsultacji społecznych prowadzonych od 25 października do 19 listopada 2021 roku. Celem konsultacji było zaprezentowanie mieszkańcom szczegółów projektu uchwały, poznanie opinii mieszkańców oraz zebranie uwag i propozycji do projektu.
Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę o utworzeniu parku 27 kwietnia 2022 roku. Uchwała weszła w życie 1 września 2022 roku. Dla części obiektów i elementów istniejących na terenie parku przed jego powołaniem przewidziano roczny okres przejściowy na dostosowanie się do nowych regulacji; termin ten upłynął 31 sierpnia 2023 roku.
Regulacje Uchwała o utworzeniu Parku Kulturowego Kazimierz ze Stradomiem wprowadziła regulacje dotyczące m.in. prowadzenia robót budowlanych, działalności handlowej i usługowej, funkcjonowania ogródków gastronomicznych, umieszczania szyldów, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, a także urządzeń technicznych. Regulacje objęły również przewóz osób pojazdami wolnobieżnymi z napędem elektrycznym.
W 2023 roku uchwała została zmieniona uchwałą nr CX/2971/23 Rady Miasta Krakowa z 17 maja 2023 roku.
Ogródki gastronomiczne Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów uchwały były godziny funkcjonowania ogródków gastronomicznych i mobilnych punktów gastronomicznych. Pierwotnie, poza targowiskami miejskimi, ogródki gastronomiczne mogły działać od niedzieli do czwartku w godzinach 6.00-22.00 oraz od piątku do soboty i w dni poprzedzające dzień wolny od pracy w godzinach 6.00-24.00.
Uchwała zmieniająca z 17 maja 2023 roku wydłużyła dopuszczalne godziny działania ogródków. Po zmianie, w okresie od 1 kwietnia do 31 października, ogródki poza targowiskami mogą działać od niedzieli do czwartku w godzinach 7.00-24.00 oraz od piątku do soboty i w dni poprzedzające dzień wolny od pracy w godzinach 7.00-1.00. W okresie od 1 listopada do 31 marca mogą działać od niedzieli do czwartku w godzinach 7.00-23.00 oraz od piątku do soboty i w dni poprzedzające dzień wolny od pracy w godzinach 7.00-24.00. Analogiczne godziny wprowadzono dla mobilnych punktów gastronomicznych.
Debata publiczna nad godzinami ogródków Spór o godziny funkcjonowania ogródków gastronomicznych poprzedzały publiczne wystąpienia przedsiębiorców i mieszkańców. W marcu 2023 roku Krakowska Kongregacja Kupiecka skierowała list otwarty do Donalda Tuska, krytykując działania części lokalnych polityków Platformy Obywatelskiej wobec przedsiębiorców działających w centrum Krakowa. Na list przedsiębiorców odpowiedzieli mieszkańcy i społecznicy, wskazując na hałas, odpływ mieszkańców z Kazimierza i pogarszanie się warunków życia w dzielnicy.
Projekt uchwały wydłużającej godziny działania ogródków był procedowany jako obywatelska inicjatywa uchwałodawcza na CX sesji Rady Miasta Krakowa 17 maja 2023 roku. Referujący projekt Leszek Lejkowski wskazywał, że inicjatywę poparło 1285 mieszkańców Krakowa, a proponowane godziny miały nawiązywać do rozwiązań stosowanych wcześniej na Rynku Głównym, negocjowanych przez Krakowską Kongregację Kupiecką z władzami miasta.
Podczas tej samej sesji głos zabierali przedsiębiorcy związani z krakowską gastronomią, w tym osoby działające na Kazimierzu. Wskazywali oni m.in. na znaczenie gastronomii dla funkcji turystycznej i kulturalnej dzielnicy, ryzyko pogorszenia rentowności lokali oraz fakt, że zamknięcie ogródka o godzinie 22.00 oznacza w praktyce wcześniejsze zakończenie obsługi klientów ze względu na konieczność sprzątnięcia ogródka.
W debacie uczestniczyli również mieszkańcy Kazimierza oraz organizacje zajmujące się problemem hałasu nocnego. W stenogramie sesji odnotowano wystąpienia mieszkańców apelujących o utrzymanie wcześniejszych ograniczeń godzinowych, wypowiedzi radnych relacjonujących stanowiska mieszkańców oraz głos przedstawicielki Stowarzyszenia Dobra Noc Kraków, która wskazywała na brak konsultacji proponowanych zmian z mieszkańcami.
W trakcie sesji zgłaszano także wątpliwości formalnoprawne dotyczące trybu przyjęcia uchwały zmieniającej godziny funkcjonowania ogródków. Wskazywano m.in. na brak opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, brak konsultacji społecznych oraz wątpliwość, czy projekt zmiany uchwały o parku kulturowym może zostać wniesiony w trybie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Przedstawiciel wnioskodawców obywatelskich powoływał się natomiast na opinię prawną, według której projekt mógł być procedowany.
Postępowania nadzorcze i sądowe Przepisy dotyczące godzin funkcjonowania ogródków gastronomicznych zostały zaskarżone do sądu administracyjnego po przyjęciu uchwały o utworzeniu Parku Kulturowego Kazimierz ze Stradomiem. Skarga dotyczyła uchwały pierwotnej z 27 kwietnia 2022 roku, a nie późniejszej uchwały zmieniającej godziny ogródków z 17 maja 2023 roku.
Po wniesieniu tej skargi, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd, Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę nr CX/2971/23 z 17 maja 2023 roku, która wydłużyła godziny działania ogródków gastronomicznych i mobilnych punktów gastronomicznych na obszarze parku. Uchwała zmieniająca była krytykowana przez część mieszkańców Kazimierza oraz organizacje zajmujące się problemem hałasu nocnego. Podczas sesji Rady Miasta Krakowa 17 maja 2023 roku przedstawicielka Stowarzyszenia Dobra Noc Kraków wskazywała na brak konsultacji proponowanych zmian z mieszkańcami, a część radnych zgłaszała wątpliwości dotyczące trybu procedowania projektu, w tym braku konsultacji społecznych i opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Po przyjęciu uchwały zmieniającej mieszkańcy oraz Daria Gosek-Popiołek kierowali do Wojewody Małopolskiego wystąpienia dotyczące legalności zmiany godzin funkcjonowania ogródków. W późniejszej opinii prawnej przygotowanej dla Rady Miasta Krakowa wskazano, że Wojewoda Małopolski w toku kontroli legalności uchwały zwracał uwagę na konieczność przeprowadzenia konsultacji społecznych. W grudniu 2023 roku wojewoda zaskarżył do sądu administracyjnego uchwałę dotyczącą ogródków gastronomicznych na Kazimierzu.
Wyrokiem z 12 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. II SA/Kr 587/23, rozpoznając skargę dotyczącą uchwały pierwotnej, stwierdził nieważność § 5 pkt 11 lit. b i § 5 pkt 12 uchwały o utworzeniu parku kulturowego. WSA uznał, że określanie godzin funkcjonowania ogródków gastronomicznych nie mieści się w delegacji ustawowej dla uchwały o parku kulturowym i nie służy realizacji celu, jakim jest ochrona krajobrazu kulturowego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2026 roku, sygn. II OSK 2268/23, uznał jednak, że ograniczenia godzin funkcjonowania ogródków gastronomicznych mogą być wprowadzone w uchwale o parku kulturowym. NSA wskazał, że regulacje te mieszczą się w ustawowej delegacji dotyczącej ograniczeń działalności usługowej w parku kulturowym, a hałas może negatywnie oddziaływać na krajobraz kulturowy. Wyrok NSA jest prawomocny.
Powiązanie z ograniczeniami nocnej sprzedaży alkoholu Debata nad godzinami funkcjonowania ogródków gastronomicznych toczyła się równolegle z miejską debatą nad ograniczeniem nocnej sprzedaży alkoholu w placówkach detalicznych. Na tej samej sesji Rady Miasta Krakowa, 17 maja 2023 roku, przyjęto uchwałę nr CX/2970/23 w sprawie wprowadzenia na terenie Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.
Uchwała ta wprowadziła od 1 lipca 2023 roku zakaz sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w godzinach 00.00-5.30 na terenie całego Krakowa. Regulacja ta dotyczyła sprzedaży detalicznej, m.in. sklepów i stacji benzynowych, a nie sprzedaży alkoholu do spożycia w lokalach gastronomicznych. W debacie nad obiema regulacjami powracały podobne zagadnienia: hałas, zakłócanie porządku, funkcja mieszkaniowa centrum miasta, działalność gastronomiczna i gospodarka nocna.
Zob. też: Ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu w Krakowie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem – strona miejska Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem – materiały w BIP Miasta Krakowa
Kategoria:Kazimierz Kategoria:Zabytki nieruchome w Krakowie