mały|Francuski wyrzutnik SAMP/T podczas parady 14 lipca 2021 roku.
SAMP/T (fr. système sol-air moyenne portée/terrestre), znany także jako Mamba, jest francusko-włoskim naziemnym systemem przeciwlotniczych pocisków rakietowych średniego zasięgu, opracowanym przez , łączący kompetencje Thales i MBDA, oraz zarządzanym przez Organizację Współpracy w Zakresie Uzbrojenia (OCCAR). System jest przeznaczony do obrony obszarowej przed konwencjonalnymi zagrożeniami powietrznymi, takimi jak i pociski manewrujące, oraz jest jedynym europejskimZ wyjątkiem Rosji. przeciwlotniczym systemem rakietowym zdolnym do zwalczania pocisków balistycznych.
Historia Początki programu Początki SAMP/T sięgają studium wstępnego rozpoczętego w latach 80. XX wieku przez Francję i Niemcy. Następnie do programu dołączyły Włochy i Wielka Brytania, a jego celem było zastąpienie używanych przez te państwa systemów obrony przeciwlotniczej, w tym MIM-23 Hawk. Niemcy i Wielka Brytania wycofały się jednak z projektu, pozostawiając w nim Francję i Włochy, które w 1989 roku rozpoczęły projektowanie SAMP/T.
Prace rozwojowe powierzono przedsiębiorstwom skupionym w tymczasowym konsorcjum Eurosam oraz organizacji OCCAR, reprezentującej administrację francuską i włoską. W 2003 roku podpisano kontrakt o wartości 2,2 miliarda euro, obejmujący wyposażenie SAMP/T w zdolności antybalistyczne oraz uruchomienie produkcji systemów SAMP/T.
Próby i ocena W 2008 roku siedem odpaleń pocisków Aster 30 potwierdziło zdolność SAMP/T do zwalczania celów konwencjonalnych, takich jak samoloty wojskowe i pociski manewrujące.
Pierwszą próbę zestrzelenia przeprowadzono w październiku 2010 roku, a drugą w kolejnym miesiącu. Drugą próbę przeprowadzono w ośrodku w Biscarrosse; wykorzystano w niej samolot F-15D izraelskich sił powietrznych, z którego wystrzelono cel powietrzny Black Sparrow, następnie skutecznie zniszczony przez SAMP/T.
W marcu 2013 roku, po kolejnej próbie przeciwko celowi odwzorowującemu pocisk balistyczny, SAMP/T został włączony do systemu obrony przeciwrakietowej NATO. W październiku 2015 roku próbę tę uhonorowano nagrodą Technology Pioneer Award, przyznaną przez amerykańską Missile Defense Agency za wykazaną interoperacyjność francuskich i włoskich SAMP/T oraz systemu Aegis Combat System Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych dzięki łączności Link 16.
Modernizacja W grudniu 2015 roku (DGA) notyfikowała kontrakt modernizacyjny Eurosam dotyczący SAMP/T, mający usunąć problemy wynikające ze systemu oraz zwiększyć jego możliwości. Następnie DGA oceniała wariant SAMP/T NG w symulacjach, aby określić rolę, jaką może on odgrywać w obronie przeciwlotniczej na bardzo dużych wysokościach.
Produkcję SAMP/T NG rozpoczęto w lutym 2023 roku, a pierwsze odpalenie kwalifikacyjne przeprowadzono w październiku 2024 roku. Kolejny etap kwalifikacji przeprowadzono 30 lipca 2025 roku na poligonie DGA Essais de Missiles w Biscarrosse, gdzie wykonano drugie udane odpalenie pocisku Aster B1NT. Według Eurosam próba ta potwierdziła zdolność pocisku do działania na dystansie klasy 150 km oraz przyczyniła się do kwalifikacji zdolności dalekiego zasięgu systemu SAMP/T NG. W grudniu 2025 roku kompletny system SAMP/T NG zademonstrował swoje możliwości podczas odpaleń pocisków w wersjach francuskiej i włoskiej. Według Eurosam przeprowadzono dwa odpalenia SAMP/T NG w pełnej konfiguracji systemowej: 3 grudnia na poligonie PISQ na Sardynii w wariancie włoskim oraz 15 grudnia na poligonie DGA Essais de Missiles w Biscarrosse w wariancie francuskim. Próby obejmowały połączone działanie modułu kierowania ogniem, radaru i wyrzutni. W styczniu 2026 roku pierwsze egzemplarze dostarczono .
Charakterystyka Mobilność SAMP/T może być transportowany drogą lotniczą przez C-130 Hercules oraz A400M. Do przewiezienia dwóch baterii SAMP/T potrzeba czterdziestu lotów C-130, czyli po dwadzieścia lotów na baterię.
Ochrona SAMP/T zapewnia pełną ochronę przed zagrożeniami ABC dzięki szczelności modułów załogowych.
Budowa Bateria SAMP/T składa się z trzech podsystemów: systemu kierowania ogniem, naziemnego systemu startowego oraz pocisku Aster 30. Do prawidłowego działania baterii potrzebne są również elementy wsparcia. W typowej konfiguracji obejmuje ona jeden moduł kierowania ogniem, jeden radar oraz od czterech do sześciu pionowych wyrzutni, a bateria czterowyrzutniowa wymaga 14 żołnierzy. Według danych producenta system może śledzić ponad 100 celów i jednocześnie zwalczać 10 z nich.
System kierowania ogniem mały|Moduł radarowy systemu SAMP/T. System kierowania ogniem, za który odpowiada Thales, składa się z trzech głównych elementów. Każdy z nich obsługuje dwóch żołnierzy: modułu kierowania ogniem (ME), obejmującego środki łączności, komputery oraz konsole umożliwiające kontrolę wszystkich elementów systemu SAMP/T. Jest to centralny element baterii, który podejmuje decyzję o użyciu uzbrojenia i kieruje pociski Aster 30 na cele. Moduł ten jest połączony z wyrzutniami za pomocą światłowodu lub łączności radiowej i dysponuje z MRI. Dzięki łączu Link 16 może również współpracować z samolotami AWACS, samolotami myśliwskimi i innymi elementami obrony powietrznej, z wykorzystaniem terminala MIDS-LVT produkowanego przez EuroMIDS; modułu radarowego i IFF (MRI), składającego się ze środka identyfikacji swój–obcy (identification friend or foe, IFF) oraz radaru wykrywającego, śledzącego i wskazującego cele powietrzne pociskom Aster 30; modułu wytwarzania energii elektrycznej (MGE), odpowiedzialnego za zasilanie MRI. Jest on wyposażony w dwa generatory o mocy 160 kVA każdy i autonomii dwudziestu godzin.
Włochy dodają do baterii moduł dowodzenia odpowiedzialny za zarządzanie rozmieszczeniem, misją, zaopatrzeniem w pociski i utrzymaniem gotowości operacyjnej baterii SAMP/T. We Francji zadanie to wykonuje stanowisko dowodzenia sekcji baterii SAMP/T, pozostające poza samym systemem kierowania ogniem.
System startowy mały|Rozwinięty naziemny system startowy SAMP/T. Za naziemny system startowy odpowiada MBDA Italia. Poszczególne jego elementy obsługuje po dwóch żołnierzy: naziemne moduły startowe (MLT), z których każdy przenosi osiem pocisków Aster 30, połączonych z ME za pomocą światłowodu albo łączności radiowej oraz wyposażonych we własny agregat prądotwórczy, zaspokajający potrzeby energetyczne. Do ME można podłączyć maksymalnie sześć MLT, przy czym Francja zamówiła po cztery na każdą baterię SAMP/T. Wyrzutnia montowana jest na samochodzie Renault Kerax we Francji oraz we Włoszech; naziemne moduły przeładowania (MRT), przewożące dodatkowe osiem pocisków Aster 30, które można załadować na MLT w czasie krótszym niż trzydzieści minut. We Francji na każdą baterię przypadają dwa MRT.
Pocisk Aster 30 Za ten podsystem odpowiada MBDA France. Obejmuje on kontener z pociskiem Aster 30, jego odrzucany przyspieszacz startowy oraz pocisk marszowy. Kontenery łączone są po dwa, aby mogły zostać zamontowane na MLT i MRT.
Elementy wsparcia Francuska bateria SAMP/T obejmuje również elementy wsparcia: dwa warsztaty umożliwiające prowadzenie napraw w terenie, z których jeden jest przeznaczony do elementów mechanicznych, a drugi do elementów elektronicznych; dwa samochody przewożące odpowiednio mechaniczne i elektroniczne części zamienne; dwa samochody Land Rover Defender służące do eskorty i rozpoznania.
Wersje SAMP/T System wykrywania System wykrywania SAMP/T opiera się na module radarowym i identyfikacyjnym, wyposażonym w wielofunkcyjny radar pracujący w paśmie X i umożliwiający wykrywanie celów powietrznych w zakresie 360° na odległość .
W 2025 roku Thales przyspieszył produkcję seryjną radarów Ground Fire 300 przeznaczonych dla SAMP/T NG. Produkcja rozpoczęła się po zakończeniu zakładowych testów odbiorczych, a osiem radarów Ground Fire ma zostać dostarczonych francuskim siłom zbrojnym od 2026 roku.
Pocisk i zasięg SAMP/T jest wyposażony w pocisk Aster 30 B1 (Block 1), zdolny do zwalczania następujących celów: taktycznych pocisków balistycznych typu Scud na dystansie , co wymaga wykorzystania radaru dozoru i wczesnego wykrywania; pocisków manewrujących, manewrujących samolotów oraz dronów na odległość , a także niemanewrujących samolotów na dystansie ponad .
SAMP/T NG SAMP/T NG (Système Sol-Air Moyenne Portée/Terrestre Nouvelle Génération) jest nową wersją systemu SAMP/T, która według wcześniejszych planów miała wejść do służby w 2025 roku. Według MBDA SAMP/T NG ma zastąpić system SAMP/T we francuskich i włoskich siłach zbrojnych, zapewniając większy zasięg, większy pułap działania i rozszerzone zdolności przeciwko pociskom balistycznym dzięki nowemu pociskowi oraz nowemu radarowi wielofunkcyjnemu. Według francuskiego delegata generalnego ds. uzbrojenia SAMP/T NG stanowi „przełom technologiczny” w porównaniu z amerykańskim MIM-104 Patriot.
Konfiguracja baterii Według Eurosam bateria SAMP/T NG składa się z czterech zasadniczych elementów: do 48 gotowych do odpalenia pocisków Aster, jednego wielofunkcyjnego radaru GF300 albo KGM HP, modułu kierowania ogniem oraz maksymalnie sześciu wyrzutni, z których każda przenosi osiem pocisków.
System kierowania Moduł kierowania ogniem SAMP/T NG mieści czterech operatorów, czyli o dwóch więcej niż w SAMP/T, i przewiduje miejsce dla specjalisty ds. cyberbezpieczeństwa. Typowa bateria SAMP/T NG liczy 20 osób, choć po rozwinięciu system może być obsługiwany przez trzy osoby. Moduł ten ma być również opancerzony przeciwko amunicji krążącej, co wynika z doświadczeń wojny rosyjsko-ukraińskiej.
W lutym 2023 roku prowadzono prace nad połączeniem SAMP/T NG z systemami obrony przeciwlotniczej krótkiego i bardzo krótkiego zasięgu dzięki zwiększeniu liczby operatorów w module kierowania ogniem. Zdolność tę oficjalnie przedstawiono w lipcu 2024 roku. Obejmowała ona francuskie zestawy VL MICA i Mistral oraz włoski CAMM ER, a rozważano również rozszerzenie jej na norweski NASAMS i niemiecki IRIS-T SLM.
System wykrywania System wykrywania SAMP/T NG opiera się na nowym , wykorzystującym technologię GaN, zdolnym do śledzenia ponad tysiąca celów w pełnym zakresie 360° i na odległość . Jego rozwinięcie wymaga jedynie dwóch operatorów i piętnastu minut. Rolę tę pełnią dwa różne radary: Ground Fire 300 firmy Thales we Francji; Kronos GM HP firmy Leonardo we Włoszech.
Pociski i zasięg SAMP/T NG ma być wyposażony w pocisk Aster 30 B1NT (Block 1 Nouvelle Technologie), którego maksymalny zasięg wynosi , przy pułapie działania do 25 000 metrów. W materiałach producenta wskazano, że SAMP/T NG ma zapewniać ochronę dookólną 360°, wykrywanie celów na odległości ponad 350 km, zwalczanie celów aerodynamicznych na dystansie ponad 150 km oraz zdolność zwalczania manewrujących pocisków balistycznych o zasięgu przekraczającym 600 km. Według dostępnych informacji ma on zwalczać: pociski balistyczne średniego zasięgu (MRBM) o zasięgu do 3000 km, a także pociski manewrujące, samoloty bojowe, drony i śmigłowce; pociski hipersoniczne, według deklaracji Emmanuela Chivy. Założeniem programu Aster 30 Block 1NT było zachowanie wymiarów, masy i geometrii pocisku Aster 30 Block 1, a także tego samego przyspieszacza startowego, aby nowy pocisk mógł być odpalany z dotychczasowych wyrzutni. Dzięki temu wyrzutnie SAMP/T mogą być uzbrojone jednocześnie w pociski Aster 30 Block 1 i Aster 30 Block 1NT, zależnie od potrzeb użytkownika.
Użytkownicy Obecni użytkownicy Dania W marcu 2024 roku Dania ogłosiła zamiar pozyskania systemu obrony powietrznej dalekiego zasięgu. Do postępowania zgłoszono pięć ofert: rządu amerykańskiego z Patriot PAC-3, Eurosam z SAMP/T NG, Rafael Advanced Defense Systems z Procą Dawida, Israel Aerospace Industries z systemem Arrow oraz z . W marcu 2025 roku Dania pozostawiła w finale amerykański Patriot i francusko-włoski SAMP/T NG.