Zaganiacz pustynny (Hippolais languida) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae). Jest częściowo gatunkiem wędrownym, występuje całorocznie m.in. na Półwyspie Arabskim i w Azji Środkowej, obszary lęgowe to głównie Azja Zachodnia, natomiast zimuje w Afryce Wschodniej. Występuje w różnych środowiskach od lasów poprzez sawanny po pustynie, żywi się bezkręgowcami, w tym owadami. Ptak średniej wielkości o szarobrązowym upierzeniu, niezagrożony wyginięciem.
Nazewnictwo i taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisali naukowo Friedrich Wilhelm Hemprich i Christian Gottfried Ehrenberg jako Curruca languida, opis ukazał się w 1833 roku. Zwyczajowa nazwa anglojęzyczna to Upcher's Warbler, którą wprowadził Henry Baker Tristram przy ponownym opisaniu gatunku w 1864 roku na cześć ornitologa jako Hypolais upcheri; Upcher pojawia się w nazwach zwyczajowych tego gatunku także w języku francuskim, katalońskim i włoskim. Takson monotypowy, należy do rodzaju Hippolais.
Morfologia Średniej wielkości ptak, obie płcie ubarwione podobnie, upierzenie szarobrązowe, strona brzuszna jasna, ogon ciemniejszy. szaro-biała, obrączki oczne białe, stosunkowo szeroki dziób o długości od 16 do 22 mm. Dorosłe osobniki ważą średnio 16–17 g (samice są lżejsze), długość ciała wynosi 14 cm, długość skrzydła wynosi przeciętnie 75,9 mm, rozpiętość skrzydeł wynosi od 22 do 25 cm.
Podobnie upierzone gatunki to zaganiacz zwyczajny, a zwłaszcza zaganiacz oliwny.
Występowanie i środowisko Zaganiacz pustynny występuje przez cały rok w Dżibuti, Egipcie, Erytrei, Etiopii, Indiach (po raz pierwszy stwierdzony w 2024 roku), Iraku, Jordanii, Kenii, Libanie, Pakistanie, Palestynie, Somalii, Syrii, Tadżykistanie, Tanzanii, Turkmenistanie, Ugandzie, Uzbekistanie. W sezonie lęgowym zamieszkuje Afganistan, Armenię, Azerbejdżan, Gruzję, Iran, Izrael, Kazachstan, Turcję. Przelotem pojawia się w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie, Jemenie, Katarze, Kuwejcie, Omanie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, wyjątkowo przelatuje przez Sudan i zalatuje do Cypru; stwierdzono go także latem w Pakistanie. Zimuje w Afryce Wschodniej, m.in. w Kenii i Tanzanii. Migruje na odległości dochodzące do 4400 km.
Gatunek zamieszkuje m.in. lasy, sawanny, skrub, pustynie do wysokości 2740 m n.p.m. Preferuje drzewa (m.in. akacje) i wysokie krzewy (np. tamaryszek) w różnych środowiskach, zamieszkuje np. sady, plantacje, zbocza górskie. Zimą przebywa pośród skrubu akacjowego i krzewów.
Zachowanie mały|Jaja ze zbiorów Ptak aktywny za dnia, zwykle spotykany pojedynczo, w parach lub w małych grupach po 3–4 osobniki, ale pojawia się także w skupiskach po 10–20 osobników. Porusza często i charakterystycznie ogonem w sposób zbliżony do pokrzewek z rodzaju Sylvia lub dzierzb. Monogamiczny, dożywa 5 lat.
Żywienie Żeruje w zaroślach i niskiej roślinności. Składniki jego diety są słabo poznane; odżywia się głównie bezkręgowcami, w tym owadami; jesienią zjada owoce, a zimą nasiona.
Rozród Sezon lęgowy przypada od kwietnia do lipca, samica składa od trzech do pięciu jaj długości 19 mm, barwy liliowo-szarej z odcieniem różu, ciemno nakrapianych. Gniazdo miseczkowe, zbudowane z traw, łodyg, gałązek, starannie wykończone, wyściełane np. pajęczynami, futrem, puchem, ukryte w zaroślach lub na niskich drzewach w rozwidleniu gałęzi.
Głos Śpiewa powtarzalną szybką sekwencję fraz naprzemiennie melodyjnych i chropowatych, wydaje głos z widocznych miejsc. Nawołuje chrapliwym „czak” lub „tjug”. Samice także śpiewają. Głos jest zbliżony do odgłosów cierniówki oraz .
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje zaganiacza pustynnego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2021 roku organizacja BirdLife International szacowała liczebność populacji europejskiej wraz z całą Turcją na 36 800 – 90 200 dorosłych osobników; na tej podstawie wstępnie wyliczono, że światowa populacja liczy 245 000 – 601 000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji jest nieznany.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Nagrania głosów zaganiacza pustynnego w serwisie
Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1833 roku Kategoria:Trzciniaki