Jan Starzyk (ur. 30 sierpnia 1888 w Wędryni, zm. 8 maja 1952 w Katowicach) - polski działacz narodowy i plebiscytowy, powstaniec śląski, organizator sił policyjnych na Górnym Śląsku, Komendant Powiatowy Żandarmerii w Cieszynie oraz Policji Województwa Śląskiego w Katowicach.

Życiorys Uczęszczał do gimnazjum w Cieszynie a następnie do Polskiego Seminarium Nauczycielskiego w Cieszynie w którym zdał w 1910 roku egzamin dojrzałośc (maturę). Po ukończeniu seminarium nauczał w szkołach ludowych w Skrzeczoniu, Polskiej Lutyni i PorębiePoseł Ewangelicki Rocznik VII. Nr28 8 lipca1916. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/21617Kalendarzyk Policji Województwa Śląskiego 1926. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/254874/edition/255811/kalendarzyk-policji-wojewodztwa-slaskiego-1926. Szkoły te wraz z seminarium były niezwykle istotne dla utrzymania polskości na Śląsku Cieszyńskim gdyż ścierały się tam interesy narodowościowe Polaków, Czechów i Niemców a nauczyciele polscy odgrywali szczególną rolę w obronie polskości.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej został powołany do armii austro-węgierskiej gdzie pełnił służbę frontową w stopniu oficerskim w Cesarsko Królewskim 32 Pułku Piechoty Obrony Krajowej (od 1917 roku Pułku Strzelców) Nowy Sącz. Po powrocie z frontu włoskiego w randze porucznika wstąpił do Wojska Polskiego (5 Dywizjon Żandarmerii WojskowejZBROJOWNIA Cyfrowa Biblioteka Wojskowa. OFICEROWIE ŻANDARMERJI.

https://zbrojownia.cbw.wp.mil.pl/Content/3552/0015_oficerowie_zandarmerji.pdf), z ramienia którego uczestniczył w organizacji sił policyjnych odradzającego się państwa. W 1918 roku został mianowany Powiatowym Komendantem Żandarmerii Księstwa Cieszyńskiego w CieszynieDziennik Cieszyński Nr 245, 13 listopada 1918. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/19181/dziennik-cieszynski-pismo-codzienne-poswiecone-sprawom-ludu-polskiego-na-slasku-1906-1935. Powierzono mu organizację Milicji Polskiej Księstwa Cieszyńskiego w Powiecie Cieszyńskim, którą pełnił jako dowódca I Batalionu Milicji w CieszynieZ WIELKICH DNI ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO V. O MILICJACH LUDOWYCH W LATACH 1918-1920. JERZY SZCZUREK https://sbc.org.pl/Content/318495/Publikacja-KC-7282.pdf. Podlegały mu kompanie w Cieszynie, Trzyńcu, Jabłonkowie, Istebnej i Gnojniku. Brał udział w obronie Śląska Cieszyńskiego przed ofensywą wojsk czechosłowackich w 1919 roku jako dowódca żandarmerii polowej u generała Franciszka Latinika. Po zakończeniu walk uczestniczył w akcji plebiscytowej na tamtejszych terenach. W związku z powyższym nie mógł wrócić do rodzinnych stron, które następnie znalazły się w granicach Czechosłowackich. W dalszym ciągu pełnił funkcję dowódcy żandarmerii w Cieszynie w stopniu porucznikaKsiążnica Cieszyńska. Prośba porucznika Jana Starzyka z Cieszyna do T. Regera o ułatwienie starań celem podwyższenia stopnia w służbie w żandarmerii - Cieszyn, 22.01.1922 r. https://sbc.org.pl/Content/197612/PDF/197612.pdf.

Po wybuchu Trzeciego Powstania Śląskiego w maju 1921 zgłosił się pod broń i pełnił służbę w Dowództwie Żandarmerii Polowej. Po zakończeniu powstania pozostał na terenie Górnego Śląska gdzie jako członek Sekcji Bezpieczeństwa Wydziału Bezpieczeństwa Publicznego Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku, kierowanej przez płk. Stanisława Młodnickiego zajął się organizacją przyszłej Policji Województwa Śląskiego. Delegowano go wraz z 100 żandarmami na Górny Śląsk do Naczelnego Dowództwa Żandarmerii Polowej w Szopienicach, gdzie pozostawał aż do przejęcia Górnego Śląska przez władze polskie. 18 czerwca 1922 r. do Katowic wjechał oddział policji konnej pod jego dowództwemPolicja Województwa Śląskiego w II RP. Materiały edukacyjne do wystawy elementarnej IPN. https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/zadania-i-cwiczenia-dla/186817,Policja-Wojewodztwa-Slaskiego-w-II-RP.html. Dekretem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 22 listopada 1922 został mianowany adiutantem i kierownikiem Wydziału Administracyjnego Komendy Policji Województwa Śląskiego a następnie w uznaniu zasług powołany został dekretem z dnia 22 lutego 1924 na stanowisko oficera inspekcyjnego przy Głównej Komendzie Policji Wojewódzkiej. Do wybuchu II wojny światowej pełnił funkcję Komendanta Powiatowego w Katowicach w stopniach nadkomisarza i podinspektora.

W 1938 roku brał czynny udział w zajmowaniu Zaolzia. Stanął na czele Ekspozytury Głównej Komendy Policji Województwa Śląskiego w Katowicach ds. Zaolzia, któremu podlegały działania policji związane z działaniami wojskowymi na terenach przygranicznych a następnie całość służby policyjnej na przekazanych Polsce terenachKalendarzyk Policji Województwa Śląskiego 1939. https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/270494/edition/255879?search=bWV0YWRhdGFzZWFyY2g_YWN0aW9uPUFkdmFuY2VkU2VhcmNoQWN0aW9uJnR5cGU9LTMmdmFsMT1Hcm91cFRpdGxlOiUyMkthbGVuZGFyenlrK1BvbGljamkrV29qZXclQzMlQjNkenR3YSslQzUlOUFsJUM0JTg1c2tpZWdvJTIyJmlwcD0yNQ.

W 1945 roku po powrocie z internowania w Rumunii rozpoczął pracę w Delegaturze Zarządu „Społem” w Katowicach. Od 1948 roku do 30 września 1950 był pracownikiem Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Górnośląskiego w Katowicach, a następnie pracował w Zakładach Budowy Elektrowni „Energobudowa” w Katowicach jako pracownik umysłowy. Pomyślnie przeszedł postępowanie rehabilitacyjne otrzymując 28 października 1946 stosowne zaświadczenie. Nie miał zaufania do nowych władz jako miejsce przedwojennego zatrudnienia podawał: „służba administracyjna w Urzędzie Wojewódzkim Śląskim”Losy funkcjonariuszy policji II Rzeczypospolitej Polskiej w Polsce Ludowej. Marcin Kania IPN Katowice. https://czasopisma.ipn.gov.pl/index.php/pis/article/view/364/364.

Zmarł 8 maja 1952 w Katowicach. Pochowany jest na ewangelickim Cmentarzu Parafialnym w Katowicach przy ulicy Francuskiej.

Życie prywatne 3 sierpnia 1918 wziął ślub z Heleną Cienciałówną (zm. 26 grudnia 1996 w Katowicach) córką kierownika szkoły ewangelickiej w Milikowie Pawła Cienciały. Miał córkę Wandę ur. 23 maja.1922 w Cieszynie, zm. 01 stycznia 2010 w Katowicach. Mieszkał z rodziną w willi w Katowicach na Koszutce przy ulicy WierzbowejFacebook. Koszutka - historia i architektura. https://www.facebook.com/100063455617793/posts/willa-pp-starzyk%C3%B3w-ul-wierzbowa-18willa-zosta%C5%82a-wybudowana-w-1937-r-dla-heleny-i/557059875819862/.

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1952 Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Kategoria:Polscy nauczyciele Starzyk, Jan