Apademak, Apedemak – w mitologii kuszyckiej bóg wojny, podbojów i imperiów, ściśle powiązany z Amonem. Przedstawiany jako dorosły człowiek z głową lwa, albo (jak w świątyni w Naqa) wąż z głową lwa. W Meroe był głównym bóstwem kuszyckiego panteonu.
Początki Ze względu na to, że zdobienia lwów, były używane przy pochówkach wysoko postawionych osób, jest możliwe, że te wczesne kermańskie zdobienia wyewoluowały w Apademaka. Jednakże nie jest wiadome czy te zdobienia w Królestwie Kerma, były czczone jako bogów z dedykowanymi świątyniami (podobnie jak później w Napacie i Meroe), czy jako legendy, czy też jako część folkloruKuckertz, Josefine; Lohwasser, Angelika (2019). Introduction to the Religion of Kush. Germany: J.H. Röll GmbH. str. 115–118. ISBN 978-3-89754-543-4..
Apademak pojawia się głównie w czasie kultury meroickiej. Jest jednak możliwe, że Apademak istniał już za czasów Królestwa Kerma, gdzie lwy były często używane w sztuce i amuletach
Charakterystyka Apademak jest głównie rozumiany jako bóg wojny, dodatkowo jest również bogiem podbojów jak i potęgi militarnej. Na płaskorzeźbach w Al-Musawwarat as-Safra, i Naqa, Apademak nosi skórzaną zbroję lub pancerz oraz strzały. Są to bronie, które są powiązane z Nubijczykami. Inne przedstawienia Apademaka to zabijanie wroga lub trzymanie wroga na łańcuchu podległych w bitwie. W świątyni w Naqa, Apedemak jest przedstawiony jako latający orzeł, z uskrzydlonym słońcem, co sugeruje, że Apademak mógł być uznawany za bóstwo solarne.
Dodatkowo Apademak, jest również uznawany za boga żyzności oraz stworzenia. Jeden hymn w Świątyni Lwa w Musawwarat as-Safra zwraca się do niego jako "[Bóg] który zapewnia pożywienie dla całej ludzkości w imieniu 'obudzonego nietkniętego'...'Pana życia'."Hintze, F. 1962. Die Inschriften des Löwentempels von Musawwarat es Sufra. Abhandlungen der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Klasse für Sprachen, Literatur und Kunst Jahrgang 1962 Nr. 1. Berlin. Inne przedstawienie Apedemaka w tej roli jest w Sanktuarium w Naqa, gdzie bóg trzyma zborze, symbol urodzaju.
Jako Meroetycki bóg imperiów, Apademak jest związany z procesem wyboru i uznania nowych władców. Wiele reliefów ukazuje królów oraz królowe podczas inwestytury, elekcji i koronacji. W tych scenach Apedemak jest tym który legitymizuje nowego członka rodziny królewskiej dotykając łokcia tej osoby.
Apademak był również powiązany z wojownikami, odwagą, władzą monarszą, oraz królewskością, wraz z jego małżonką Amesemi, która była bóstwa lunarnym.Kuckertz, Josefine (2020) https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/mittsag/article/download/93352/88081
Powiązania z Amonem Podczas Nowego Państwa, egipski bóg Amon został dołączony do wierzeń Nubijczyków, jako główny bóg opiekuńczy królestwa. Po wprowadzeniu kultu Apademaka w okresie meroickim, Amon był równie ważny co Apademak, lub był on od niego ważniejszy. Powiązania Amona z wodą i żyznością (co z kolei było łączone z wylewami nilu) również przypisywano Apademakowi. Dodatkowo zarówno Amon jak i Apademak byli bogami, którzy przyznawali władzę królewską oraz przedstawiali nowych władców, co jest widoczne na płaskorzeźbach w Al-Musawwarat as-Safra. Przez to, że Apademak i Amon posiadają podobne role w Nubijskim panteonie mogło powodować napięcia, który to z tych bogów jest najważniejszy.
Główne świątynie mały|Apademak (na lewo) z Faraonem Taharką w Napacie w Świątyni Mut Jest znane kilka świątyń meroickich poświęconych Apademakowi w regionie Butana w Sudanie. Świątynie te występują w Naqa, Meroe oraz Al-Musawwarat as-Safra
Świątynia Lwa w Al-Musawwarat as Safra
Najwcześniejsze przedstawienie Apademaka występuje w Świątyni Lwa w Al-Musawwarat as-Safra. Została ona wybudowana w III wieku p.n.e, podczas panowania króla Arnechamaniego. Uznaje się, że ta świątynia jest najstarszą świątynią poświęconą Apademakowi.. Pomimo tego że w tej świątyni występuje dużo różnych innych bogów, to uznaje się, że jest ona poświęcona właśnie Apademakowi, ponieważ jego przedstawienia są najbardziej okazałe. Na reliefach na północnej ścianie Apademak występóje z innymi nubijskimi jak i egipskimi bogami np. rogatym Amonem, Satet, Horusem i Izydą. Na zachodniej ścianie, która niestety nie została tak dobrze zachowana, zawiera tylko częściowo zachowaną postać rozpoznaną jako Apademak. Amerykański egiptolog Louis Vico Žabka uważa, że na kolumnach w świątyni występuje Apademak nie w formie człowieka z głową lwa, lecz jako pełny lew. Kilka ścian wspomina rejon Butana w Nubii, co sugeruje, że stamtąd pochodzi kult Apodemaka. Inne hymny w tej świątyni nawiązują do roli Apademaka jako boga stwórcę i żyzności.
Sanktuarium Apademaka w Naqa
Wybudowane podczas panowania Natakamaniego oraz jego matki Amanitore. Sanktuarium znajduje się 130 km na północny wschód od Chartumu. To stanowisko jest datowane na koniec II wieku p.n.e oraz koniec I wieku p.n.e, posiada wiele budowli oraz świątyń. Uważa się, że ta świątynia jest zainspirowana przez świątynię w Al-Musawwarat as-Safra. W tym sanktuarium Apademak jest przedstawiony z łukiem oraz kołczanem, ukazując Apademaka jako boga wojny i polowań. Ukazanie Amona i Apademaka razem w tej świątyni sugeruje współzarządzanie pomiędzy bóstwami w tym rejonie.
Galeria mały|Świątynia Apademaka w Naqa. Na pylonie jest przedstawiony król Natakamani oraz królowa Amanitore, którzy uderzają wrogów. królowa trzyma miecz, a król topór mały|Świątynia Apademaka w Al-Musawwarat as-Safra, wybudowana przez króla Arnechamaniego mały|Świątynia Lwa w Naqa. Apademak jest tutaj przedstawiony jako zwinięty wąż z głową lwa
Przypisy
Kategoria:Bóstwa egipskie