Klokočské skály – rezerwat przyrody położony w regionie Jičínská pahorkatina, na zachód od wsi Klokočí w powiecie Semily, w kraju libereckim.
Obszar jest zarządzany przez Agencję Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej – regionalny oddział w Libercu. Rezerwat znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu Czeski Raj oraz Geoparku Český ráj. Częściowo pokrywa się z europejskim obszarem ochrony przyrody Průlom Jizery u Rakous i należy do systemu obszarów chronionych Natura 2000. Powodem ochrony jest występowanie na tym terenie unikalnych form piaskowcowych skał charakterystycznych dla regionu Czeski Raj, a także intensywne wykorzystanie turystyczne obszaru.
Lokalizacja Rezerwat przyrody znajduje się na północny wschód od miasta Turnov, na terenie katastralnym gmin Bělá, Klokočí i Sekerkovy Loučky. Na północ od rezerwatu znajduje się zalesiony pomnik przyrody Podloučky, na południe wieś Jivina z przyległymi łąkami, a na zachód miejscowość Rohliny. Chroniony obszar składa się z dwóch kompleksów skalnych (Skał Betlejemskich i Skał Klokočskich) oraz wielu dolin i wąwozów (np. Zelený důl). Pomiędzy północną a południową częścią rezerwatu leżą osady Rozumov i Průchody. W południowo-wschodniej części skał zachowały się ruiny zamku Rotštejn. W różnych skalnych wąwozach powstały pseudokrasowe jaskinie, które oprócz ciekawej fauny zawierają również znaleziska archeologiczne z epoki brązu.
Historia mały|Widok na Betlémské skály będące częścią parku przyrodniczego Klokočské skály. Według badań archeologicznych pierwsze osadnictwo na terenie Klokočské skály datuje się na neolit i eneolit (6.–3. tysiąclecie p.n.e.). Kolejne osadnictwo jest znane dzięki znaleziskom ceramicznym z jaskiń Postojna i Jislova, pochodzącym z młodszej epoki brązu (12.–9. wiek p.n.e.).
Pierwsza osada w Klokočí została założona już w połowie XIII wieku. W tym samym czasie zbudowano również zamek Rotštejn, znany wówczas jako Rothenstein. Zamek został jednak spalony przez husytów w 1426 i wkrótce potem całkowicie opuszczony. Nad zamkiem znajdowała się wieś Dřevolizy, która zanikła nieco później niż sam zamek, około 1600. Ciągłe zalesienia pralasu były już w tym czasie zakłócane, ale skład gatunkowy nie zmienił się znacząco.
W XVI wieku intensywnie wykorzystywano drewno dla huty szkła w pobliskiej Malá Skála. Od XVII wieku na terenie obecnego rezerwatu wprowadzono nasadzenia modrzewi, a od drugiej połowy XIX wieku również innych obcych gatunków drzew, w tym inwazyjnej sosny wejmutki. Od tego czasu na tym terenie zaczęły dominować monokultury świerkowe i sosnowe.
Rezerwat przyrody Klokočské skály został ogłoszony obszarem chronionym 13 czerwca 1985 przez Powiatowy Komitet Narodowy w Semilech. Cały otaczający obszar został włączony do chronionego krajobrazu Czeski Raj 5 grudnia 2002, kiedy to powiększono istniejący obszar chroniony z pierwotnych 92 km² do obecnych 181,5 km².
Geologia Rozległe skalne miasto składa się z dwóch części: Betlejemskich Skał na północy oraz właściwych Skał Klokočskich na wschodzie i południu. W północno-wschodniej części, nad wsią Klokočí, odsłonięta jest część ściany na czole kuesty. Tutaj wyróżnia się kilka skalnych wież. Sama skała zbudowana jest z mezozoicznych piaskowców ciosowych z formacji teplickiej, pochodzących z górnego turonu i mających ok. 90 milionów lat.
Na terenie rezerwatu znajduje się wiele interesujących form geologicznych. W wyniku wietrzenia mniej odpornych części skał oraz innych procesów geomorfologicznych powstały tu różne jaskinie, mosty, tunele, grzyby skalne i wieże. Te formy nazywane są makroformami i mezoformami, w zależności od wielkości. Występują tu również mikroformy, takie jak żłobienia, żelaziste inkrustacje i tafone. Rzadko można natknąć się na skamieniałą faunę z późnoturońskiego morza, reprezentowaną głównie przez ślady działalności różnych organizmów oraz muszle małży z rodzaju Inoceramus.
Na terenie rezerwatu znajduje się łącznie trzysta pseudokrasowych jaskiń. Występują tu wszystkie podstawowe typy: warstwowe, szczelinowe, rozpadlinowe, rumowiskowe i nisze jaskiniowe. Jedyną dostępną turystycznie jaskinią w rezerwacie, a także w całym Czeskim Raju, jest Postojna, która leży bezpośrednio na żółtym szlaku turystycznym. Jest to również największa jaskinia w Czeskiego Raju.
Pedologia i hydrologia Wśród gleb dominują lekkie, piaszczyste do gliniasto-piaszczystych na lessach. W reliktowych borach gleby są płytkie i ubogie, występują tam głównie litosole i gleby bielicoziemne. Na gruzowiskach i skałach najczęściej występują gleby piaskowe słabo wykształcone i szkieletowe gleby bielicowe. Na mniej kamienistych i skalistych obszarach pojawiają się gleby brunatne piaskowe. Na niższych, wilgotniejszych i bardziej żyznych terenach przeważają typowe gleby brunatne o średniej lub wysokiej zawartości składników odżywczych, rzadko spotyka się natomiast gleby pseudoglejowe i gleby bagienne.
Przez rezerwat nie przepływają żadne znaczące cieki wodne. Skalista platforma w najwyższych partiach jest bardzo sucha, w przeciwieństwie do wąwozów i dolin, gdzie płynie większa liczba okresowych i stałych cieków, nadając dolinnym lasom wyraźnie wilgociolubny charakter.
Fauna i flora Fauna mały|Występująca w parku krasopani poziomkówka Fauna nie jest zbyt bogata. W borach można znaleźć różne gatunki ksylofagicznych chrząszczy, takie jak np. Melanophila cyanea czy kłopotek czarny. Z gatunków motyli związanych z miejscową ubogą florą są to: szlaczkoń torfowiec i krocznik odwrotnik.
Pod względem bioróżnorodności najważniejsze są inwersyjne doliny, gdzie mogą występować chłodnolubne i górskie gatunki chrząszczy. Z typowych gatunków związanych z grzybami nadrzewnymi żyje tu np. oparstnik czerwonawy. W wilgotnych i chłodnych dolinach można spotkać nocnego motyla – krasopani poziomkówkę.
Różne dziuple i otwory w skalnych krawędziach wykorzystują do gniazdowania niektóre gatunki ptaków, takie jak puchacz zwyczajny, kawka zwyczajna, pustułka zwyczajna i wrona siwa. Ruiny zamku Rotštejn oraz jaskinie w dolinach zapewniają schronienie wielu gatunkom nietoperzy, z których najbardziej znaczący jest podkowiec mały.
Flora mały|Podrzeń żebrowiec występujący w parku Roślinność w wyższych partiach, ze względu na suche i kwaśne środowisko, jest raczej uboga i jednolita. Reliktowe bory na szczytach obu masywów skalnych składają się z monokultur sosny zwyczajnej, miejscami uzupełnionej brzozą brodawkowatą i jarząbem pospolitym. Na stokach bory mogą przechodzić w dąbrowy sosnowe, gdzie pojawia się dąb szypułkowy.
W runie leśnym dominują borówka czarna i borówka brusznica. Miejscami tworzą zwarte zarośla wrzos zwyczajny, a w szczelinach skalnych występuje paprotka zwyczajna oraz różne mszaki. Trawy reprezentuje kostrzewa owcza.
W zacienionych i chłodnych wąwozach występuje zupełnie inny skład roślinny, bogatszy pod względem gatunkowym. Zelený důl należy do najważniejszych lokalizacji w całym Czeskim Raju ze względu na bogatą bioróżnorodność roślinną. Lasy składają się tu z naprzemiennych świerczyn i buczyn. W dolnej części dominuje naturalnie rosnący świerk pospolity, a w górnej buk zwyczajny. Inwersyjny charakter wąwozów i dolin umożliwia występowanie roślin chłodnolubnych i górskich. Do typowych gatunków tego środowiska należą: siedmiopalecznik błotny, widłoząb miotlasty i kokoryczka wonna.
Najważniejszą rośliną całych Klokočskich skál jest górska, zimozielona paproć – podrzeń żebrowiec, rosnąca na stokach wzdłuż potoku od Bukoviny aż do jaskini Postojna.
Turystyka Przez Klokočské skály prowadzą dwa szlaki turystyczne. Czerwony, który obejmuje północną część rezerwatu, oraz żółty w części południowej. Szlak czerwony wchodzi do rezerwatu w Záholicach i kończy się w Klokočských průchodech. Znaczna część trasy prowadzi wzdłuż krawędzi kuesty, oferując widoki na okolicę, m.in. na punkcie widokowym Zdenčina vyhlídka w północno-zachodniej części rezerwatu. W Klokočských průchodech szlak czerwony krzyżuje się z żółtym szlakiem turystycznym, który prowadzi z Bukoviny przez Zelený důl obok jaskini Postojna i ponownie wzdłuż krawędzi kuesty, aż do ruin zamku Rotštejn.
Przypisy
Kategoria:Rezerwaty przyrody w Czechach Kategoria:Utwory skalne Czech Kategoria:Powiat Semily