Teoria hebrajsko-indiańska – przestarzała koncepcja zakładająca, że Indianie (wszyscy lub niektórzy) wywodzą się od Izraelitów (najczęściej zakładano, że od dziesięciu zaginionych plemion). Koncepcja popularna była w okresie od XVI do ok. połowy XIX wieku.

Współczesne badania naukowe (między innymi DNA) nie potwierdzają tej teorii, wywodząc Indian z północno-wschodniej Azji (por. Beringia).

Do dziś występuje w teologii mormońskiej (zob. Nefici i Lamanici).

Historia koncepcji Do pierwszych przedstawicieli tej teorii należeli hiszpańscy zakonnicy Diego de Landa i Diego Durán, którzy w drugiej połowie XVI wieku doszukali się podobieństw w azteckich i majańskich mitach o wędrówkach z exodusem Izraela z Egiptu.

Teorię jako jedną z kilku alternatyw pochodzenia Indian wymienił hiszpański zakonnik Gregorio García w swojej pracy z 1607 roku. García opierał się na podobieństwach kulturowych (np. obrzezaniu), cytował też w tym kontekście apokryficzną Czwartą Księgę Ezdrasza mówiącą o podróży zaginionych plemion Izraela do „ziemi, w której ludzkość nigdy wcześniej nie mieszkała”.

Koncepcję w połowie XVII wieku zaakceptował rabin , a pod jego wpływem protestancki angielski duchowny .

Irlandzki kupiec i podróżnik, James Adair, który w latach 1734–1768 przebywał wśród Indian w Karolinach Północnej i Południowej i Georgii poświęcił teorii książkę pt. The History of the American Indians.

Polityk Elias Boudinot opublikował w 1816 roku książkę pt. A star in the West, broniącą teorii, a pod jego wpływem w latach 1823–1825 pastor Ethan Smith wydał pracę pt. View of the Hebrews.

Założyciel wyznania mormonów, Joseph Smith, w wydanej w 1830 roku (prawdopodobnie pod wpływem prac Boudinota i Smitha) Księdze Mormona przedstawił nieco inną wersję tej teorii, według której przodkowie Indian pochodzili z pokolenia Judy.

Około połowy XIX wieku teoria straciła na znaczeniu, wyparta przez koncepcję wywodzącą Indian z północno-wschodniej Azji.

Nadal występuje w wierzeniach mormonów.

Przypisy

Kategoria:Indianie Kategoria:Zdezaktualizowane teorie Kategoria:Księga Mormona