Księżackie Ognisko Kultury, Sztuki i Przemysłu Ludowego – księżackie stowarzyszenie z siedzibą w Złakowie Kościelnym, działające w latach 1930-1935, wspierające kulturę ludową Księżaków oraz rozwój wsi.
Zostało założone z inicjatywy księżackich regionalistów i działaczy kulturalnych. Gromadziło zabytki sztuki ludowej regionu, zrzeszało twórców ludowych z Księstwa.
Historia mały|Henryk Świątkowski – Księżak ze Złakowa Kościelnego, jeden z działaczy Ogniska Założenie towarzystwa zainicjowali w 1928 r. starosta łowicki Czesława Gajzler, rzeźbiarz ludowy Adam Petryna z Zapad oraz ks. Ludwik Stępowski, proboszcz parafii kolegiackiej w Łowiczu. Inicjatywa spotkała się z poparciem wojewody warszawskiego Stanisława Twardo, który 8 lutego zatwierdził statut stowarzyszenia. Dzięki jego staraniom jesienią 1929 Ognisko weszło w posiadanie zabudowań majątku ziemskiego Złaków Kościelny, które stały się jego siedzibą. 30 maja 1930 roku miało miejsce oficjalne otwarcie Ogniska, którego dokonał sam prezydent Ignacy Mościcki.
Ognisko napotkało znaczne trudności w prowadzeniu swojej działalności już w 1932 r., m.in. ze względu na kryzys gospodarczy oraz ataki ze strony prasy lewicowej.
W nrze 16. Życia Gromadzkiego z dnia 21 kwietnia 1935 r. do publicznej wiadomości podano obwieszczenie o licytacji zbiorów Ogniska. W kolejnym numerze Jan Wegner zwrócił uwagę na brak przejrzystości organizacji, która dotychczas nie informowała o problemach finansowych:
Stowarzyszenie, pomimo licznych sukcesów na wystawach krajowych i międzynarodowych, finalnie zakończyło swoją działalność w 1935. Przyczyną zamknięcie Ogniska były zbyt wysokie koszty utrzymania, które wynosiły 200 zł. miesięcznie.
Działalność Ognisko działało na rzecz zachowania kultury ludowej regionu łowickiego. W statucie organizacji jako główne cele wskazywano zrzeszenie księżackich twórców ludowych, organizowanie wydarzeń kulturowych, takich jak wystawy sztuki ludowej, koncerty i przedstawienia, mające na celu promowanie tradycyjnego rękodzieła, pieśni i podań ludowych. Instytucja miała na celu również reprezentowanie regionu poprzez założenie muzeum regionalnego oraz organizowanie wycieczek krajoznawczych.
Znaczną część celów określonych w statucie stanowiła działalność na rzecz rozwoju kultury rolnej, jednak Ignacy Gintowt-Dziewałtowski, generalny sekretarz Warszawskiego Wojewódzkiego Komitetu Regionalnego, polecił organizacji odsunięcie jej na plan dalszy, zwracając uwagę na istnienie w regionie dwóch szkół rolniczych.
Organizacja stała się ważnym ośrodkiem księżackiej sztuki ludowej. Pod kierunkiem Adama Petryny pracowali młodzi rzeźbiarze: Zygmunt Rybus z Chąśna, Jan Golis z Łaźnik oraz bracia Jan, Piotr i Andrzej Grzegory ze Złakowa Borowego, a także malarze: Jan Kuchta i Karol Sobieszek z Lipiec oraz Henryk Burzyński z Trab. Pod kierunkiem Jadwigi Chełmińskiej, etnografki z Warszawy, pracowały ludowe hafciarki. Jadwiga Chełmińska wraz z Henrykiem Świątkowskim realizowali również inne statutowe cele organizacji, jakimi była dokumentacja kultury ludowej regionu, m.in. zbieranie przyśpiewek oraz opisywanie obrzędów ludowych. W siedzibie ogniska odbywały się również przedstawienia, m.in. inscenizacje wesela księżackiego.
Towarzystwo odnosiło sukcesy na wystawach krajowych i międzynarodowych, m.in. w lipcu 1930 r. podczas Międzynarodowej Wystawy Komunikacji i Turystyki w Poznaniu oraz we wrześniu 1930 r. w Warszawie na Wystawie Turystyki Polskiej. W październiku tegoż roku na Drugich Targach Północnych w Wilnie towarzystwo odebrało dyplom „na mały medal srebrny”.
Ustrój prawny Ognisko było towarzystwem (stowarzyszeniem). Działało na mocy statutu zatwierdzonego przez wojewodę warszawskiego w dniu 8 lutego 1928 r.
Przypisy
Kategoria:Kultura księżacka Kategoria:Stowarzyszenia badawcze i naukowe Kategoria:Stowarzyszenia artystyczne