Irena Bernášková, ps. Inka, Paní Inka, Vlasta Nováková zd. Preissigová (ur. 7 lutego 1904 w Pradze, zm. 26 sierpnia 1942 w Berlinie) – czeska dziennikarka i działaczka antynazistowskiego ruchu oporu.
Życiorys Urodziła się w Pradze jako druga z trzech córek malarza i grafika Vojtěcha Preissiga i jego żony Ireny. W 1910 r. wyjechała razem z rodziną do Stanów Zjednoczonych i mieszkała przez kolejne osiem lat w Bostonie. W latach I wojny światowej dom Preissigów był miejscem spotkań czeskich działaczy niepodległościowych na emigracji. W 1921 r., po uzyskaniu niepodległości przez Czechosłowację, siostry Preissigove oraz ich matka powróciły do Pragi. W Czechosłowacji podjęła studia uniwersyteckie.
W 1925 r. wbrew woli ojca wyszła za mąż za swojego kuzyna Eduarda Bernáška. Z powodu tej decyzji Vojtěch Preissig zerwał z córką kontakt na cztery kolejne lata. Małżeństwo nie było szczęśliwe – Bernášek nie chciał żony o silnej osobowości; ostatecznie związek rozpadł się po tym, gdy Bernášková poroniła, a lekarze wykluczyli możliwość kolejnej ciąży.
W latach 30. Vojtěch Preissig powrócił do Czechosłowacji i pojednał się z córką. Gdy kraj znalazł się pod okupacją niemiecką, Irena Bernášková razem z ojcem włączyła się w antynazistowski ruch oporu. Vojtěch Preissig wspólnie z wydawał i ilustrował podziemne patriotyczne pismo „” („Do boju”). Początkowo jej zadaniem było przepisywanie artykułów na potrzeby pisma oraz jego kolportaż. Kiedy Skalda został w listopadzie 1939 r. aresztowany, Irena Bernášková przejęła jego obowiązki. Odtąd to ona, we własnym domu w praskiej dzielnicy , kierowała przygotowywaniem kolejnych numerów gazety, ich redagowaniem oraz kolportażem. Łącznie pod jej kierownictwem wyszło 37 numerów podziemnej gazety. Pomagała również w przewożeniu działaczy podziemia zagrożonych aresztowaniem na Słowację lub na Węgry.
Ostrzeżona przed możliwym aresztowaniem, ukrywała się w ogrodzie zimowym w domu ojca i zmieniła wygląd, farbując włosy i nosząc okulary, jednak nie zdołała uniknąć zatrzymania. 21 września 1940 r. Irena Bernášková została zatrzymana z fałszywymi dokumentami na nazwisko Vlasta Nováková. Podczas kolejnych przesłuchań brała na siebie całą winę za wydawanie podziemnej prasy.
5 marca 1942 r. została skazana przez Trybunał Ludowy na karę śmierci za zdradę stanu. Była pierwszą obywatelką czechosłowacką skazaną na śmierć przez sąd III Rzeszy. Została zgilotynowana 26 sierpnia 1942 r. w berlińskim więzieniu Plötzensee. Inne osoby oskarżone o udział w tworzeniu pisma V boj (jak ilustratorka Milada Marešová) otrzymały kary wieloletniego więzienia. Represjom poddani zostali również mąż i ojciec Bernáškovej, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych.
Pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 (w 1946 r.) oraz Medalem Za Bohaterstwo (w 1998 r.). W 2010 r. została honorową obywatelką Pragi. Ją oraz jej ojca upamiętnia również tablica na zajmowanym przez nich w przeszłości domu przy ulicy Jihovýchodní VIII w dzielnicy Záběhlice w Pradze.
Przypisy
Kategoria:Czescy dziennikarze Kategoria:Członkowie czechosłowackiego ruchu oporu Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Niemczech Kategoria:Straceni przez dekapitację Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Odznaczeni Medalem Za Bohaterstwo Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Honorowi obywatele