Edward Stenzel, ps. Czak (ur. 6 lipca 1898 we Lwowie, zm. 15 października 1972 w Krakowie) – polski działacz niepodległościowy, oficer Wojska Polskiego i Straży Granicznej, funkcjonariusz Straży Celnej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Antoniego i Franciszki z Szybowskich urodzony 6 lipca 1898 we Lwowie, ówczesnej stolicy Królestwa Galicji i Lodomerii. Uczęszczał do Szkoły Przemysłowej we Lwowie. W 1913 wstąpił do Związku Strzeleckiego, w którym ukończył szkołę podoficerską.

Od 6 sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Początkowo walczył w szeregach V batalionu I Brygady. W grudniu tego roku został ranny w bitwie pod Łowczówkiem. Awansował na sierżanta. Następnie służył w 3 szwadronie 1 pułku ułanów. W 1917 był wykazany w Inspektoracie Werbunkowym do WP w Łomży oraz w spisie uczestników 4 Kursu Wyszkolenia. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) wstąpił do Polskiego Korpusu Posiłkowego. Służył w 1 pułku artylerii w randze ogniomistrza. Po bitwie pod Rarańczą (15/16 lutego 1918) został internowany przez Austriaków w Huszt. W maju tego roku został wcielony do armii austro-węgierskiej i wysłany na front włoski. W sierpniu 1918 zdezerterował, przyjechał do Warszawy, gdzie zdał egzamin z zakresu sześciu klas gimnazjum i rozpoczął naukę w klasie siódmej. Równocześnie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 wziął udział w rozbrajaniu Niemców, a później wstąpił do Wojska Polskiego.

12 kwietnia 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich, pełniący służbę w 7 pułku artylerii polowej, został mianowany z dniem 1 kwietnia 1919 podporucznikiem artyleriiDz. Rozk. Wojsk. Nr 44 z 24 kwietnia 1919, poz. 1418.. W latach 1919–1920 walczył na wojnie z bolszewikami w szeregach 2 pułku artylerii polowej Legionów. Początkowo pełnił funkcję młodszego oficera baterii, a później dowódcy baterii. Wyróżnił się 28 lipca 1919 kierując ogniem II plutonu 7 baterii w walce o wsie Budkowicze i Gudele. Po zawieszeniu broni pozostawał w macierzystym pułku. 19 stycznia 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w artylerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 2 pap Leg. w garnizonie Kielcach. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 610. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 12 pułku artylerii polowej w Złoczowie.

Od kwietnia 1922 pełnił służbę w Straży Celnej. W 1926 był kierownikiem Komisariatu Straży Celnej „Orzegów”. W maju 1928 został kierownikiem Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta” w randze starszego komisarza. 30 listopada 1928 został przemianowany z starszego komisarza Straży Celnej na komisarza Straży Granicznej.. W listopadzie 1928 został oddany do dyspozycji Mnisterstwa Skarbu celem opracowania projektu organizacji konroli skarbowej. 2 grudnia 1930 został przeniesiony z Ostrowa Wielkopolskiego do Tczewa i zamieszkał przy ul. Sambora 19. We wrześniu 1932 przeszedł do administracji skarbowej. Pracował jako inspektor celny w Inspektoracie Ceł w Gdańsku. Obowiązki zawodowe łączył z działalnością polityczną w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Starogard i posiadał przydział w rezerwie do 25 pułku artylerii lekkiej w Kaliszu. W grudniu 1936 został przeniesiony do Krakowa, gdzie pełnił funkcję inspektora okręgowego ochrony skarbowej w Izbie Skarbowej i mieszkał na I Osiedlu Oficerskim 43. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii.

W latach 1950–1957 był poddany kontroli operacyjnej przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie. Zmarł 15 października 1972 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XXXVII, rząd płd., miejsce 23).

Był żonaty z Zofią (1901–1979), z którą miał córkę Zofię (1932–1939).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8161 – 20 lipca 1922 Krzyż Niepodległości – 17 września 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Order Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych trzykrotnie (po raz pierwszy „za czyny orężne w czasie bojów Legionów Polskich”) Srebrny Krzyż Zasługi – 17 listopada 1928 „za zasługi na polu zwalczania przemytnictwa” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę”

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Funkcjonariusze Straży Celnej Kategoria:Internowani w Huszt Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Komisarze Straży Granicznej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Orderem Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Kategoria:Oficerowie 12 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 25 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem 1914 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Urzędnicy izb skarbowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1972 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego