alt=4-piętrowy blok mieszkalny|mały|4-piętrowy budynek mieszkalny jako przykład problematyki lokali bez dostępnej windy Więzień czwartego piętra – określenie używane w Polsce na oznaczenie osób starszych lub niepełnosprawnych, mieszkających na wyższych kondygnacjach budynków pozbawionych wind i z tego powodu mających istotnie ograniczoną możliwość opuszczania mieszkania. Termin pojawia się w debacie publicznej dotyczącej barier architektonicznych i działań na rzecz dostępności, m.in. w kontekście interpelacji i inicjatyw samorządowych.
Definicja i znaczenie W praktyce określenie opisuje sytuację, w której osoba o ograniczonej mobilności mieszkająca na wyższej kondygnacji budynku bez windy nie jest w stanie samodzielnie pokonywać schodów i ma trwale utrudnione opuszczanie lokalu.
W opracowaniach dotyczących dostępności zasobu mieszkaniowego podkreślano, że brak windy może oznaczać praktyczne „uwięzienie” w mieszkaniu, ograniczając codzienną aktywność i kontakty społeczne, co wiązano z pogorszeniem dobrostanu psychofizycznego części mieszkańców.
Kontekst społeczny Problem opisywany jako „więzień czwartego piętra” wiązano m.in. z występowaniem zasobów mieszkaniowych zbudowanych w okresie, gdy w budynkach pięciokondygnacyjnych (czteropiętrowych) często nie stosowano wind, co szczególnie dotyczyło części zabudowy z lat 60. i 70. XX wieku. Zjawisko to łączono z utrudnionym uczestnictwem w życiu lokalnym oraz ryzykiem społecznej izolacji osób, które nie są w stanie samodzielnie opuszczać mieszkań. Problem bywał opisywany także w odniesieniu do zasobów komunalnych oraz budynków zarządzanych przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe.
Występowanie Określenie „więzień czwartego piętra” bywa wykorzystywane w przekazach medialnych i wypowiedziach publicystycznych dotyczących dostępności mieszkań oraz rozwiązań dla seniorów, a także w dokumentach i działaniach samorządowych (m.in. w kontekście interpelacji i inicjatyw lokalnych) jako obrazowy skrót odnoszący się do skutków barier architektonicznych w budynkach bez wind. Wyrażenie funkcjonuje również w języku potocznym jako metafora braku dostępności środowiska mieszkaniowego dla osób o ograniczonej mobilności; notowano je ponadto w opracowaniach słownikowych jako określenie osoby starszej lub niepełnosprawnej, niemogącej wyjść z domu z powodu braku windy.
Polityka publiczna i programy wsparcia alt=Przykład budynku z dobudowaną windą zewnętrzną|mały|Przykład budynku z dobudowaną windą zewnętrzną W odpowiedzi na problem określany jako „więźniowie czwartego piętra” wskazywano na potrzebę działań obejmujących likwidację barier architektonicznych oraz wsparcie usługowe dla osób o ograniczonej mobilności. W dokumentach i programach wsparcia przewidywano m.in.: dobudowę wind (w tym zewnętrznych) do istniejących budynków wielorodzinnych. finansowe wsparcie spółdzielni, wspólnot i innych zarządców na likwidację barier architektonicznych, w tym inwestycje wind i dostosowań ciągów komunikacyjnych. rozwiązania mieszkaniowe mające ułatwić zmianę lokalu na bardziej dostępny (np. w formie najmu adresowanego do seniorów). rozwój usług asystenckich i opiekuńczych wspierających funkcjonowanie w środowisku lokalnym.
Przypisy
Kategoria:Polityka społeczna Polski Kategoria:Architektura Polski