Marek Zenon Frąckowiak (ur. 2 października 1957 roku w Świebodzinie) – polski działacz opozycji demokratycznej, instruktor harcerski (harcmistrz), redaktor czasopism drugiego obiegu, menadżer i działacz branżowy w sektorze medialnym, z wykształcenia politolog i historyk. Uczestnik obrad Okrągłego Stołu, jeden z założycieli Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. Prezes Izby Wydawców Prasy.

Działalność harcerska i opozycyjna Był harcerzem 1 Warszawskiej Drużynie Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka”. W 1974 roku został instruktorem harcerskim ZHP. Zaangażowany był w działania środowisk sprzeciwiających się wpływowi władz PRL na działalność harcerską. W październiku 1980 roku współtworzył warszawski Krąg Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego, a od wiosny 1981 roku pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego warszawskiego KIHAM. Jesienią 1981 roku współuczestniczył w powołaniu Niezależnego Ruchu Harcerskiego.

Równolegle angażował się w działalność opozycyjną. W 1980 roku współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności we Wrocławiu oraz był kolporterem wydawnictw niezależnych, m.in. „Biuletynu Informacyjnego” Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, „Głosu” oraz publikacji Niezależnej Oficyny Wydawniczej NOWa. W październiku 1980 roku był współzałożycielem Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Wrocławskim i członkiem władz uczelnianych tej organizacji.

Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku kontynuował niezależną działalność harcerską. W 1982 roku współzałożył podziemną, kadrową drużynę harcerską „Beczka”, działającą do 1983 roku. Od wiosny 1983 roku kierował Niezależnym Wydawnictwem Harcerskim, a od końca tego samego roku odpowiadał za poligrafię offsetową Zespołu Oświaty Niezależnej. W 1985 roku współorganizował i współredagował Wydawnictwo Oświatowe „Bis”.

W lipcu 1985 roku został aresztowany pod zarzutem drukowania i kolportowania wydawnictw bezdebitowych, w tym współredagowanego przez siebie pisma „Bratnie Słowo”. Był przetrzymywany w Areszcie Śledczym Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej, a następnie objęty śledztwem prowadzonym przez Wydział Śledczy Stołecznego Urzędu Spraw Wewnętrznych. Postępowanie karne zostało w grudniu 1985 roku warunkowo umorzone. W latach 80. był również drukarzem i organizatorem kolportażu pism podziemnych, m.in. „KOS”, „Tu Teraz” oraz serii „Zeszyty Edukacji Narodowej”, a także redaktorem młodzieżowego pisma „Wielka Gra”. W 1987 roku został objęty czasowym zastrzeżeniem wyjazdów zagranicznych.

W 1988 roku był współtwórcą Porozumienia Niezależnych Środowisk i Organizacji Harcerskich oraz współinicjatorem powołania Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, jako członek komisji organizacyjnej. Uczestniczył w spotkaniach instruktorów harcerskich z całego kraju 12 i 25 lutego 1989 w Warszawie, na których doszło do powołania ZHR. W 1989 roku pełnił funkcję sekretarza generalnego Związku.

W tym samym roku uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu jako przedstawiciel strony opozycyjnej (wraz z Wojciechem Wróblewskim upoważniony do reprezentowania ZHR), biorąc udział w pracach podzespołu do spraw młodzieży oraz grupy do spraw stowarzyszeń i samorządu terytorialnego. Jednym z czołowych zagadnień, które poruszał podczas obrad, była kwestia monopolu ówczesnego, kontrolowanego przez władze komunistyczne, ZHP na symbole harcerskie. Po rozmowach, mimo sprzeciwu strony opozycyjnej, uprzywilejowany status ZHP potwierdzono w nowej ustawie Prawo o stowarzyszeniach, przyjętej 7 kwietnia 1989 r. (czyli w dzień po podpisaniu Porozumień Okrągłego Stołu). Jednak już w lutym 1990 na drodze nowelizacji ustawy zapis ten zniesiono.

Członek Rady Naczelnej ZHR w kadencji 1989–1991. Legalnym wydawnictwem będącym kontynuacją opozycyjnego Niezależnego Wydawnictwa Harcerskiego kieruje do dziś.

Wykształcenie i działalność zawodowa Marek Frąckowiak ukończył studia na Uniwersytecie Wrocławskim na kierunku nauki polityczne oraz na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku historia (1983).

W latach 1987–1989 pracował w Bibliotece Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W okresie 1989–1993 był dyrektorem wykonawczym i członkiem zarządu polsko-amerykańskiej Fundacji Edukacja dla Demokracji. W latach 1991–1992 pełnił funkcję pełnomocnika ministra edukacji narodowej do spraw organizacji młodzieżowych.

W latach 1993–1995 był dyrektorem programowym warszawskiego oddziału YMCA. Następnie, w latach 1995–1997, pełnił funkcję zastępcy dyrektora do spraw administracyjnych w spółce Empik. W latach 1997–2003 był zastępcą dyrektora do spraw badań w Związku Kontroli Dystrybucji Prasy oraz prezesem zarządu spółki Polskie Badania Czytelnictwa. W latach 2000–2001 kierował jako prezes zarządu Fundacją Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Od 2003 roku pełni funkcje we władzach Izby Wydawców Prasy. Najpierw jako zastępca dyrektora generalnego, później dyrektor generalny, a od 2021 jako prezes Izby. Angażuje się w działania dotyczące wolności prasy, wsparcia mediów lokalnych, mediacje oraz działania legislacyjne.

Odznaczenia

W 2018 odznaczony Krzyżem Honorowym ZHR „Pro Amico”.

Przypisy

Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Harcerze 1. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka” Kategoria:Urodzeni w 1957 Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Świebodzinie