Śpiąca kobieta z czarnym wazonem () – obraz olejny autorstwa Róberta Berény’ego namalowany w latach 1927–1928. Przedstawia żonę malarza, Etę, śpiącą w niebieskiej sukience za stołem, na którym stoi czarny wazon. Obraz został sprzedany w 1928 roku i po II wojnie światowej uznawany był na Węgrzech za zaginiony.
W połowie lat 90. został wystawiony na aukcji jako dzieło Berény’ego i, ponieważ prace artysty były wówczas niedoceniane, został sprzedany firmie Sony Pictures, która wykorzystała go w filmie Stuart Malutki z 1999 roku jako element wystroju domu głównego bohatera. W 2009 roku historyk sztuki Gergely Barki rozpoznał obraz podczas oglądania filmu ze swoją córką. Dotarł do jego właścicielki – scenografki, która sprzedała go Barkiemu, a ten z kolei sprzedał go na aukcji w 2014 roku za 285 700 dolarów.
Opis Obraz jest portretem drugiej żony Berény’ego, Ety (z domu Breuer) i został namalowany w stylu art déco. Jest uważany za jedno z najlepszych dzieł Berény’ego. Śpiąca modelka ma fryzurę typową dla lat 20. XX wieku i ubrana jest w niebieską suknię. Leży z dala od stołu, na którym stoi czarny wazon. Obraz namalowany został farbami olejnymi na płótnie w orientacji poziomej o wymiarach 64 na 87 centymetrów. W lewym dolnym rogu widnieje podpis artysty.
Historyk sztuki Judit Virág opisuje obraz Śpiąca kobieta z czarnym wazonem jako „doskonałą” reprezentację europejskiej sztuki lat 20. XX wieku, łączącą elementy współczesnych trendów artystycznych we Francji, Niemczech i Rosji.
Historia Wczesna historia Berény prawdopodobnie namalował obraz Śpiąca kobieta z czarnym wazonem w latach 1927–1928, kiedy to powrócił do rodzinnego Budapesztu z Berlina, dokąd uciekł po I wojnie światowej. Obraz był po raz ostatni wystawiany publicznie w 1928 roku na wystawie w Muzeum Ernsta, a następnie sprzedany. Kupujący był prawdopodobnie Żydem i opuścił kraj przed II wojną światową lub w jej trakcie. W tym okresie Węgry przeżywały burzliwy okres, a obraz uznano za zaginiony.
Ponowne odkrycie W połowie lat 90. obraz został sprzedany za 40 dolarów na aukcji charytatywnej w domu aukcyjnym St Vincent de Paul w San Diego. Nabywcą był kolekcjoner sztuki Michael Hempstead. Sprzedał on obraz do sklepu z antykami w Pasadenie w Kalifornii za 400 dolarów, co było wówczas standardową ceną za dzieło Berény’ego. Dzieło zostało następnie nabyte przez scenografa, w imieniu Sony Pictures, za 500 dolarów. W 1999 roku Hempstead rozpoznał obraz w filmie Stuart Malutki, w którym został on wykorzystany jako element scenografii w tle ujęć wewnątrz domu głównego bohatera. Hempstead rozważał odnalezienie obrazu i odkupienie go, ponieważ wiedział, że wartość dzieł Berény’ego znacznie wzrosła od czasu, gdy go sprzedał. Oprócz filmu Stuart Malutki obraz pojawił się również w kilku odcinkach seriali telewizyjnych, w tym w serialu Sprawy rodzinne. Scenografka kupiła później obraz od wytwórni filmowej, aby powiesić go w swoim domu.
24 grudnia 2009 roku badacz i historyk sztuki z Węgierskiej Galerii Narodowej, Gergely Barki, rozpoznał ten obraz, oglądając film Stuart Malutki w domu wraz ze swoją trzyletnią córką. Barki znał obraz z czarno-białej fotografii z 1928 roku. Nie miał możliwości nagrania filmu, nie mógł zatrzymać ani odtworzyć fragmentów z obrazem, ale był on często pokazywany w filmie, dzięki czemu Barki upewnił się, że znalazł „zaginione” dzieło. Barki zakładał, że obraz przedstawiony w filmie nie mógł być reprodukcją ani kopią, ponieważ nie był dobrze znany. Barki wysłał 40–50 e-maili do różnych firm produkcyjnych i członków ekipy filmowej, by ustalić gdzie jest obraz. Po dwóch latach otrzymał odpowiedź od scenografki, która była właścicielką obrazu. Barki został zaproszony do Stanów Zjednoczonych, aby potwierdzić jego autentyczność. Barki spotkał się ze scenografką w parku w Waszyngtonie. Żeby upewnić się, że to w istocie dzieło Berény’ego odkręcił ramę obrazu śrubokrętem pożyczonym od sprzedawcy hot dogów. Ostatecznie scenografka sprzedała dzieło kolekcjonerowi sztuki. Ten wystawił je na aukcji w grudniu 2014 roku z ceną wywoławczą 121 220 dolarów. 13 grudnia obraz sprzedany został anonimowemu kolekcjonerowi z Węgier za 285 700 dolarów. Ze względu na rozgłos, jaki wywołało jego niezwykłe ponowne odkrycie, obraz ten został opisany jako najbardziej znany obraz węgierski.
Przypisy
Kategoria:Obrazy zniszczone lub zaginione Kategoria:Obrazy Róberta Berény’ego