Endosoma (, l.mn. endosomata) – część samczych narządów rozrodczych u pluskwiaków różnoskrzydłych wchodząca w skład narządu kopulacyjnego.
Endosoma stanowi najbardziej odsiebną część edeagusa (fallusa), pozbawioną właściwych wyrostków czy apofiz. Może być podzielona na błoniastą część nasadową czyli konjunktywę () i błoniastą lub mocniej zesklerotyzowaną część odsiebną czyli wezykę (). Ta druga jest zwykle rurkowata i może być ornamentowana lub uzbrojona kolcami, płatami czy wypustkami. Szczególnym przypadkami takich wypustek są biczykowate flagellum () czy uszkowata nabrzmiałość ().
Endosoma otacza odsiebny odcinek przewodu nasiennego () od zbiorniczka wytryskowego (nasiennego, ) lub tworu mu homologicznego aż po wtórny gonopor. Gonopor ten może leżeć na konjunktywie, jak ma to miejsce u tarczówek, na rurkowatej wezyce, jak ma to miejsce u Lygaeoidea, lub na błoniastej wezyce, jak np. u większości tasznikowatych.
W spoczynku endosoma jest obkurczona, często częściowo wycofana w fallotekę (zwaną tu też fallosomą), natomiast w przypadku stosunku ulega rozdęciu.
Podobnymi do endosomy strukturami innych owadów są endofallus (), gonosaccus czy worek prepucjalny ().
Przypisy
Kategoria:Męski układ rozrodczy stawonogów