Ekonomiczne skutki brexitu

thumb|Wielka Brytania i Unia Europejska

Ekonomiczne skutki brexitu – zbiór zmian, trendów oraz konsekwencji gospodarczych, które wynikają z decyzji Wielkiej Brytanii o opuszczeniu Unii Europejskiej oraz wejścia w życie Umowy o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią. Brexit formalnie został sfinalizowany 31 stycznia 2020 roku i wpływa na struktury handlowe, inwestycyjne, fiskalne i rynek pracy w Wielkiej Brytanii, UE oraz innych partnerów handlowych.

Tło Decyzja o wystąpieniu Wielkiej Brytanii ze struktur Unii Europejskiej zapadła w referendum 23 czerwca 2016 r., w którym 51,9% głosujących opowiedziało się za opuszczeniem UE. Po wieloetapowych negocjacjach Wielka Brytania i UE zawarły Umowę o handlu i współpracy, która zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2021 roku, wprowadzając nowe ramy współpracy gospodarczej i handlowej.

Poniższa tabela przedstawia szacunkowe zmiany w wybranych wskaźnikach ekonomicznych Wielkiej Brytanii po brexicie w porównaniu ze scenariuszem pozostania w strukturach UE:

Wskaźnik Szacowana zmiana do 2025 r. Źródło PKB −6% do −8% Inwestycje −12% do −18% Zatrudnienie −3% do −4% Produktywność −3% do −4% Eksport żywności do UE –~34% (2024 vs 2019)

Wzrost gospodarczy Badania ekonomiczne wykazały, że brexit miał trwały negatywny wpływ na tempo wzrostu gospodarczego Wielkiej Brytanii. Według analiz ekonomistów z National Bureau of Economic Research (NBER), do 2025 r. produkt krajowy brutto (PKB) Wielkiej Brytanii był niższy o 6–8% niż w hipotetycznym scenariuszu kontynuowania członkostwa w UE, co składa się na długofalową stratę wzrostu gospodarczego. Wyniki badania kierowanego przez King’s Business School wskazują, że brexit pozostawił brytyjską gospodarkę znacznie mniejszą, z PKB o 6–8% niższym niż w zakładanym scenariuszu pozostania w strukturach UE. W raporcie Euronews podano, że analiza danych ekonomicznych sugeruje, że Wielka Brytania boryka się z niskim wzrostem PKB częściowo z powodu brexitu, m.in. poprzez niższą produktywność i wpływ na eksport.

Handel międzynarodowy Brexit wpłynął na handel międzynarodowy poprzez wprowadzenie nowych barier celnych, regulacyjnych i administracyjnych między Wielką Brytanią a UE. Według danych branżowych, eksport żywności do UE spadł o ponad 30% w porównaniu z poziomami sprzed brexitu, co wskazuje na skutki biurokratycznych utrudnień przy wymianie handlowej.

Inwestycje i produktywność Badania prowadzone przez ośrodki akademickie wskazują, że brexit przyczynił się do ograniczenia inwestycji przedsiębiorstw w Wielkiej Brytanii. Inwestycje biznesowe szacowane są jako 12–18% niższe niż w scenariuszu bez brexitu, co miało wpływ na niższe tempo tworzenia miejsc pracy i wzrostu produktywności. National Bureau of Economic Research (NBER) w artykule wskazuje, że brexit zmniejszył inwestycje o 12–18% i produktywność o 3–4%. W swoim badaniu King’s College London pokazało spadek inwestycji, będący wynikiem brexitu, mogący sięgać 18%. W artykule Cambridge University oszacowano spadek inwestycji i produktywności związany z brexitem na kilka procent wg modeli makroekonomicznych, gdzie sam spadek inwestycji przedsiębiorstw w Wielkiej Brytanii wyniósł około 12–13% w 2023 r. Prognozuje się jednocześnie, że stopniowo zmniejszy się do 7–8% do 2035 r., w miarę jak przedsiębiorstwa dostosowywać się będą do wahań cen i wzrostu produktywności. Odpowiada to realnemu spadkowi produktu krajowego brutto (PKB) o 2–3% (około 850 GBP na mieszkańca) w 2023 r. i 5–6% (około 2300 GBP na mieszkańca) do 2035 r. Ponadto stwierdzono, że brexit obniżył produktywność pracy o około 2–2,5% do 2023 r., a prognozowany spadek do 2035 r. wyniesie 5–6%. W badaniu CEPR/VoxEU połączono dane mikro i makro, pokazując obniżenie inwestycji do 2025 r. o ok. 12–18% i produktywności o 3–4%.

Finanse publiczne Zmiany gospodarcze po brexicie wpłynęły także na finanse publiczne Wielkiej Brytanii. Niższy wzrost gospodarczy oraz spadek aktywności handlowej ograniczyły wpływy podatkowe, co wymagało działań dostosowawczych w polityce fiskalnej rządu. W porównaniu do okresu sprzed wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, brytyjskie urzędy skarbowe notują wpływy zmniejszone o 250 mln funtów dziennie, co w ujęciu rocznym skutkuje redukcją danin i podatków o więcej niż 90 mld GBP.

Rynek pracy Brexit i związane z nim ograniczenia swobodnego przepływu osób z UE doprowadziły do niedoborów pracowników w sektorach takich jak transport, rolnictwo i opieka zdrowotna oraz budownictwo. Zmiany w strukturze migracji oraz spadek zatrudnienia w niektórych branżach zostały wskazane w analizach rynku pracy jako bezpośrednia konsekwencja brexitu.

Skutki dla Unii Europejskiej Brexit zmienił także relacje handlowe państw UE z Wielką Brytanią. Dane statystyczne wskazują na spadki obrotów handlowych m.in. Irlandii z Wielką Brytanią, co stanowi przykład utrudnień wynikających z nowych zasad handlu między UE i UK.

Krytyka i kontrowersje Opinie na temat skutków brexitu pozostają przedmiotem debaty. Część ekonomistów i polityków wskazuje, że przewidywane negatywne efekty mogą być przesadzone lub mylone z innymi czynnikami, takimi jak pandemia COVID-19 czy globalne spowolnienie gospodarcze. Były kanclerz skarbu Jeremy Hunt podkreślał w wywiadzie dla popularnego bulwarowego brytyjskiego dziennika The Sun, że ocena wpływu brexitu na eksport może być zawyżona, a realny spadek wartości eksportu jest mniejszy niż sugerowany przez niektóre modele.

W badaniu statystycznym, przeprowadzonym 5 lat po brexicie wśród mieszkańców Wielkiej Brytanii, 55% ankietowanych osób twierdziło, że decyzja o brexicie była błędem.

Przypisy

Kategoria:Gospodarka Wielkiej Brytanii