Chorągiew husarska koronna Andrzeja Potockiego – oddział ciężkiej jazdy koronnej wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny moskiewskiej, II wojny północnej, okresu wojny polsko-tureckiej 1672–1676 i wojny polsko-tureckiej 1683–1699).
Charakterystyka Chorągwie husarskie były jednostkami organizacyjnymi i taktycznymi liczącymi około 100–200 koni. Zaciągano je według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z dwu-trzy konnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Broń ofensywną husarii stanowiła kopia długości około 5,5 m, a uzbrojenie ochronne to półzbroja złożona z folg, często kombinowana z kolczugą, później półzbroja łuskowa. Wraz z towarzyszami do boju stawali pocztowi (zwani pacholikami, czeladnikami lub osiadaczami). Oprócz nich husarz dysponował ciurami (sługami obozowymi). Ci ostatni rzadko brali udział w walkach, co najwyżej w obronie taboru lub obozu.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego,Tatarami Chanatu Krymskiego, Imperium Osmańskim i Carstwem Moskiewskim.
Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych 1660 występowała 183 konna chorągiew wojewody ruskiego (potem kijowskiego) Stefana Czarnieckiego.
Po nim szefem tej chorągwi został chorąży koronny Andrzej Potocki, a dowodził nią Kossakowski.
W 1667 podpisany został traktat w Andruszowie i tym samym zakończyła się wojna z Moskwą. W tym też roku przeprowadzono redukcję wojsk koronnych o około 30%. Chorągiew husarska chorążego koronnego liczyła wtedy 120 koni.
W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. Oczekując na zgromadzenie się pospolitego ruszenia, hetman polny koronny Jan Sobieski zdecydował się zwalczać, wzmocnione Kozakami Piotra Doroszenki, czambuły tatarskie uderzeniami polskiej konnicy. W wyprawie na czambuły wzięła też udział chorągiew husarska chorążego koronnego. Chorągiew walczyła w składzie pułku wojewody kijowskiego Jędrzeja Potockiego, a liczyła wtedy 100 koni. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych, jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Była wśród nich chorągiew husarska koronna wojewody kijowskiego Andrzeja Potockiego pod dowództwem Gurowskiego. W czasie bitwy chorągiew liczyła 133 konie.
Żołnierze chorągwi znaleźli się później w kompucie wojsk koronnych pod Wiedniem w 1683 i wzięli udział w wojnie polsko-tureckiej pod faktycznym dowództwem syna Andrzeja – starosty halickiego Stanisława Potockiego. Pod Wiedniem chorągiew walczyła w składzie pułku Andrzeja Potockiego. Zgodnie z etatem chorągiew powinna posiadać 100 koni starego zaciągu i 50 zaciągu nowego. Faktycznie posiadała 121 koni.
W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie, będąca w składzie pułku hetmana polnego koronnego, chorągiew husarska kasztelana krakowskiego liczyła 200 koni.
Etat chorągwi Andrzeja Potockiego z 1690 przewidywał 100 koni. Po jego śmierci szefem chorągwi został królewicz Konstanty Sobieski.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chorągwie husarskie koronne Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Oddziały wojskowe Potockich herbu Pilawa